![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
Toen de Nationaalsocialisten in Duitsland aan de macht waren gekomen, werd het voor veel Joden steeds duidelijker, dat het steeds gevaarlijker werd. In de jaren 1933-1939 vluchtte een toenemend aantal naar het buitenland. Ook naar Nederland, zelfs toen men merkte, dat er een oorlog op til was. Men dacht, dat ook nu Nederland neutraal zou blijven. In de landen waar de vluchtelingen aankwamen was de openbare mening meestal afwijzend. Net als tegenwoordig. De Nederlandse regering vond een „oplossing“: de vluchtelingen moesten zelf een kamp bouwen, ver van de bewoonde wereld op de hei in Drenthe. In 1939 werd het in gebruik genomen als Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork om reeds toegelaten Joodse vluchtelingen uit het Duitse Rijk te concentreren in afwachting van uitzetting. [1]
Tegenwoordig wil men ongewenste vluchtelingen kwijt in Rwanda.
Toen het Duitse leger Nederland veroverde, veranderde aanvankelijk niet veel. De nazi’s vonden het natuurlijk prima, dat veel Joden praktisch al klaar voor transport stonden. Toen de razzia’s begonnen, kamen daar nog de Nederlandse joden bij.
Tijdens de Wannsee-conferentie in Berlijn [2] werd het proces op gang gebracht, de joden in alle door de nazi’s gecontroleerde gebieden uit te roeien. Die genocide verliep op een zeer effectieve manier. De in Nederland gearresteerde joden moesten eerst in Westerbork worden verzameld. Het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork werd het Judendurchgangslager Westerbork. De eerste deportatietrein vertrok van daar op 16 juni 1942.
Om de moordmachine zo geruisloos mogelijk te laten draaien, werd zoals in alle concentratiekampen gewerkt volgens het systeem „verdeel en heers“. Er werd een hiërarchie onder de gevangenen opgebouwd. Bovenaan op die ladder werden de eerste bewoners gezet: de oude ingezetenen van het kamp (die alten Lagerinsassen), die uit het Duitse Rijk waren gevlucht. Zij kregen verschillende privileges zoals voorlopige vrijstelling van transport, maar zij moesten ook functies uitvoeren, waaronder het samenstellen van de transportlijsten.
Om ervoor te zorgen dat alles zo rustig mogelijk verliep, werd bovendien verteld, dat de joden naar Oost-Europa werden gestuurd om daar een nieuw leven te beginnen. Dat kenden ze al uit de bijbel: de Babylonische ballingschap. Men vermoedde dwangarbeid, maar geen massamoord. Er kwamen toch geruchten op gang, dat iedereen zou worden vermoord. Maar de meesten dachten of wilden denken, dat het zo erg wel niet zou komen.
Er werden in Westerbork kosten noch moeite gespaard, om die illusie staande te houden. De school, de crèche en het ziekenhuis van het kamp draaiden gewoon door, er kwamen met steun van de kampleiding allerlei zelf georganiseerde culturele activiteiten op gang en zo voorts. Het leek allemaal zo normaal, als de regelmatige transporten er niet waren geweest.
Ook de niet-joodse bevolking van Nederland hechtte meestal weinig geloof aan de berichten over vernietigingskampen. Na de neergeslagen februaristaking in 1941 durfde bijna niemand meer solidariteit met de joden te tonen. De hulp aan Joden kwam pas goed op gang, nadat een groot deel van de joden al was gedeporteerd. Vanuit Westerbork werden ruim 107.000 joden gedeporteerd. Daarvan overleefden slechts 5000 de oorlog. [1][3]
Onder deze pagina vindt u alleen namen van gedeporteerde joden uit de toenmalige gemeente Valkenburg-Houthem. Het is voor een enkeling niet te doen, ook andere plaatsen daarbij te betrekken. Maar die hebben allemaal hun eigen lijsten en struikelstenen.
Toen in Nederland alleen nog maar ondergedoken joden leefden, waren de zo geheten zigeuners aan de beurt. Een groot deel waren reizende Sinti. In 1943 werd het reizen voor alle woonwagenbewoners die geen uitzonderingsvergunning hadden (bijv. kermismensen) verboden, waardoor zij hun inkomstenbron verloren. Op 14 mei 1944 kreeg de Nederlandse politie de opdracht, eener centrale aanhouding van alle in Nederland verblijvende personen die het kenmerk der zigeuners bezitten en ze naar Westerbork te brengen. Nadat een deel weer was vrijgelaten, omdat zij niet tot de Roma-minderheid behoorden, werden op 19 mei 1944 de overgebleven 247 personen naar het „Zigeunerlager“ van Auschwitz-Birkenau gedeporteerd. Dat was direct naast de gaskamers. Toen zij begin Augustus ook aan de beurt kwamen, wisten ze dus precies wat hun te wachten stond en probeerden tevergeefs zich te weer te zetten. Van deze gedeporteerden overleefden maar 32 de oorlog. [4.1]
Lees meer op deze website over de Porajmos in Limburg, zoals die vergeten Holocaust in het Romani wordt genoemd. [4.2]
Na de oorlog werden in het voormalige concentratiekamp een tijd lang Nederlandse collaborateurs gevangen gezet. In met name de eerste periode dat het interneringskamp bestond, kwamen tientallen gevangenen om het leven door epidemieën, systematische ondervoeding en mishandeling. [5]
Als gevolg van de onafhankelijkheid van Indonesië werden er in 1950 "Indische" Nederlanders voorlopig gehuisvest, die voor een deel nog nooit in Nederland waren geweest. Een jaar later werd het een woonoord voor gedemobiliseerde Zuid-Molukse militairen en hun gezinnen, die in het KNIL hadden gediend. [6]
Vanwege de afgelegen ligging werd in 1970 de WSRT (Westerbork Synthese Radio Telescoop) in gebruik genomen voor sterrenkundige waarnemingen. Hiervoor werd een deel van het voormalige kamp gesloopt. [7]
Later zijn bijna alle overblijfselen van het kamp gesloopt, misschien omdat velen niet aan die verschrikkelijke tijd herinnerd wilden worden. Er is inmiddels op 12 april 1983 een museum geopend met de naam Herinneringscentrum Kamp Westerbork [8]
Lees ook In dépôt, dagboek uit Westerbork van de journalist Philip Mechanicus, die ook door de nazi’s is vermoord. [9]
1942-08-31 Grete (Margaretha) Abraham † Auschwitz (Oświęcim)
1942-08-31 Frits Cohen † Auschwitz (Oświęcim)
1942-08-31 Rosel Cohen † Auschwitz (Oświęcim)
1942-08-31 Hesselina (Liena) Drielsma † Auschwitz (Oświęcim)
1942-08-31 Jozef Günsberg † Auschwitz (Oświęcim)
1942-08-31 Isaak de Jong † Auschwitz (Oświęcim)
1942-09-07 Johanna Baum † Auschwitz (Oświęcim)
1942-09-10 Eva Cok-De Wilde † Auschwitz (Oświęcim)
1942-10-01 Bertha Golstein † Auschwitz (Oświęcim)
1942-10-01 Jacques Samuel † Auschwitz (Oświęcim)
1942-10-22 Leib (Mojzesz Leib) Eisenberg † Auschwitz (Oświęcim)
1942-11-09 Ester Weinreb † Auschwitz (Oświęcim)
1942-11-19 Bertha Cahn † Auschwitz (Oświęcim)
1942-11-19 Levie Sajet † Auschwitz (Oświęcim)
1942-11-19 Grietje Weiniger † Auschwitz (Oświęcim)
1942-12-31 Rudolf Benedik † Spytkowice
1942-12-31 Jacob Jacobs † Spytkowice
1943-01-15 Robert Benedik † Spytkowice
1943-01-15 Salomon Jacobs † Spytkowice
1943-02-28 Machiel Cok † Auschwitz (Oświęcim)
1943-04-23 Emma Horn † Vught
1943-05-14 Josef Benedik † Sobibor
1943-05-14 Liza Benedik † Sobibor
1943-05-14 Daniel Cahn † Sobibor
1943-05-14 Elise Cahn † Sobibor
1943-05-14 Karel Cahn † Sobibor
1943-05-14 Louis Cahn † Sobibor
1943-05-14 Bertha Heijser † Sobibor
1943-05-14 Mathilde Heijser † Sobibor
1943-05-26 Servaas Soesman † Maastricht/Aachen?
1943-06-11 Mozes Friesem † Sobibor
1943-06-11 Setta Lambert † Sobibor
1943-07-02 Walter Benedik † Sobibor
1943-07-23 Frieda Kopf † Sobibor
1943-08-12 Albert Cahn † Neukich
1943-08-23 Curt/Kurt Hirschberg † Blechhammer (Auschwitz)
1944-02-11 Maria Goldberg † Auschwitz (Oświęcim)
1944-03-31 Georges Cahn † Midden-Europa
1944-03-31 Ferdinand Gottschalk † Midden-Europa
1944-03-31 Rudi Gottschalk † Midden-Europa
1944-03-31 Benediktus Hirschel Sajet † Midden-Europa
1944-09-06 Rosa Cahn † Auschwitz (Oświęcim)
1945-01-21 Alice Gebhardt-Rosenwald † Auschwitz (Oświęcim)
hr
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
83
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
82
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
80
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
79
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
78
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
77
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
76
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
75
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
74
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
73
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
72
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
71
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
70
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
68
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
67
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
66
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
65
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
64
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
63
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
62
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
61
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
60
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
59
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
58
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
57
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
56
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
55
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
54
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
53
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
49
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
48
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
47
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
46
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
45
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
44
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
43
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
42
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
40
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
39
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
38
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
36
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
35
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
34
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
20
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
19
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
17
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
16
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120