![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
Limburg 1940-1945,
• Raphael R.E.J.G. de Liedekerke de Pailhe • Jean Schoenmaeckers • Katie Jans • Wim Rooyackers /Rooijackers • Harry “Ford” Holla • Johan Berendsen • Lambert Ravenhorst • Harrie Tobben •
Het onderstaande gaat over de verdrijving van nagenoeg de hele mannelijke bevolking uit de frontstad Roermond tussen Kerst en Oudjaar 1944 en niet alleen over het begin daarvan, dat in de film Het verdriet van Roermond [14] wordt behandeld.
Nadat Zuid-Limburg en het gebied ten westen van de Maas bevrijd waren en de slag om Arnhem mislukt, bleef de Maas in Midden- en Noordlimburg de frontlijn.
Al op 9 september 1944 was door de Duitsers besloten het gebied ten oosten van de Maas en ten noorden van de Roer bij Duitsland in te lijven. Het bestuur werd overgedragen aan het Gau Düsseldorf en in Roermond kwam een Duitse burgemeester, Herr Lorenzen. Halverwege November 1944 verliet het Duits “burgerlijk” bestuur de stad en werd vervangen door militair gezag. (roermond1939-1945.nl, Het verdriet van Roermond [1])
In de nacht van 25 op 26 november arriveerde het uitgedunde 1e bataljon van het parachutistenregiment Kampfgruppe Hübner. Roermond was toen al ruim een maand frontstad. De commandant Ulrich Matthaeas werd stadscommandant (Ortskommandant) en omdat aan de westkant van de Maas bevrijd gebied was, werd hij ook frontsectiecommandant (Frontabschnittskommandant). Er ontstond meteen een grimmige sfeer in de stad. De soldaten wisten natuurlijk, dat de oorlog niet meer te winnen was en dat ze gehaat waren. Van het vriendelijke gezicht, dat de bezetters in het begin hadden opgezet, was niets meer over. De meeste politiemensen waren steeds minder bereid, aan de terreur mee te werken. Tegelijk steeg de vraag naar dwangarbeiders in Duitsland steeds meer. De jacht op onderduikers werd verhevigd, ook om een andere reden. Majoor Matthaeas had sinds zijn verblijf in Rusland een panische angst voor partizanen. Wanneer de geallieerden de Maas zouden oversteken, vreesde hij in de rug te zullen worden aangevallen. Daarom zocht hij een gelegenheid, van de complete mannelijke bevolking in de „weerbare“ leeftijd af te komen. Die bood zich rond Kerstmis 1944. Door verraad kwam een schuilplaats van elf Roermondenaren aan het licht, die onder de vloer van een klaslokaal aan het Schoolpad zaten. Alleen Jacobus Sevenich, de vader van de onderstaande Mathieu Sevenich, wist te ontsnappen. De overige tien en twee andere arrestanten moesten op Tweede Kerstdag voor een inderhaast samengesteld standgerecht verschijnen. Het vonnis stond bij voorbaat vast: dood door de kogel. Op 26 en 27 december 1944 werden de 14 in het Elmpterbos vlak over de grens bij Roermond doodgeschoten: Louis Claessens, Frans Denis, Josef Fuchs, Johannes Hanno, Lambertus Janssens, Willem Jongen, Thijs Oljans, Wicher Oljans, Hubert Selder, Mathieu Sevenich, Jan Tobben, Louis Uphus (later herbegraven op het Nationaal Ereveld te Loenen), Willem Winters en ‘Frans’, een ontsnapte Poolse krijgsgevangene.
Aan deze slachtoffers herinnert een plaquette op de gevel van de St.-Alphonsusschool. [2]
Het kon Matthaeas niet schelen welke onderduikers hij liet doodschieten. Het ging niet om ongeoorloofde afwezigheid van de arbeidsdienst, het luisteren naar de Engelse radio of andere zogenaamde misdrijven. Het deed er blijkbaar ook niet toe welke politieke overtuigingen deze mannen en jongens hadden en of ze bij het verzet waren. Geen van hen was dat.
Wat tot dusver overigens niet bekend was, is het feit dat verscheidene van de doodgeschoten mannen aangesloten waren bij een of meer nationaalsocialistische organisaties. (Fred Cammaert in een mail aan de auteur)
Maar daar ging het Matthaeas niet om. Het ging om terreur als middel, de mannen en jongens uit Roermond weg te krijgen en ze bovendien tot slaven te maken.
Cammaert schrijft in hoofdstuk 6b [7.1], op pagina 621-622: De twaalf onschuldigen werden ter dood veroordeeld wegens ‘illegale activiteiten’. Matthaeas liet ze dezelfde dag nog in de bossen tussen het Duitse grensplaatsje Elmpt en Roermond doodschieten. De volgende dag liet hij daar nóg twee personen, onder wie een Pool, executeren. Na de bekendmaking van het vonnis en het bevel dat alle mannelijke inwoners van Roermond en Maasniel in de leeftijd van 16 tot 60 jaar zich vóór 30 december 16:00 uur op de Ortskommandantur moesten melden op straffe des doods, ging er een golf van ontzetting door de stad.
Als gevolg daarvan meldden zich ongeveer 2800 Roermondenaren. Op 30 december werden zij gedwongen in de vrieskou naar Dülken te lopen, waar zij de nacht staande in de wielerbaan in de open lucht moesten doorbrengen. De volgende dag werden ze per trein naar het Durchgangslager Am Giebel in Wuppertal Varresbeck gebracht, een wasechte slavenmarkt voor de Duitse oorlogsindustrie.
Een groot deel van de Nederlanders, die pas eind 1944 tijdens de grootschalige razzia’s in Rotterdam en Roermond door de Wehrmacht waren gegrepen en naar Wuppertal gedeporteerd, werd ver van de Nederlandse grens in de omgeving van Salzgitter en Lehrte tewerkgesteld, waarschijnlijk om ontsnappingen te bemoeilijken. (Gedenkbuch Wuppertal: Durchgangslager Giebel des Arbeitsamtes Wuppertal [8])
Veel meer details in het artikel van Fred Cammaert: Oorlogsmisdadiger Ulrich Matthaeas en de falende naoorlogse Duitse justitie. [7.3]
Op het Oude Kerkhof nabij het Schoolpad, in de volksmond ‘den Aje Kirkhaof’ [5], herinnert een herdenkingssteen blijvend aan deze inktzwarte gebeurtenis, die het begin was van ‘het verdriet van Roermond’. In 2020 is er een nieuwe gedenksteen geplaatst, waarop nu ook foto’s staan van de slachtoffers van de executies in december 1944.
Op de plaats van die executies, vlak over de grens, hebben burgers van Niederkrüchten de gedenksteen Mahnmal Lüsekamp opgericht. [5][11]
De slachtoffers hadden daar in de ijzige nacht hun eigen graf moeten graven en hakken. Na de oorlog zijn zij voor het grootste deel herbegraven aan het monument op de begraafplaats Tussen de Bergen. [5][6]
Lindenhof
Maar rondom de stad waren daarna nog heel wat onderduikers aanwezig, van wie ook velen slachtoffers werden van die mensenjacht, bijvoorbeeld op de Lindenhof.
In januari ging die droevige geschiedenis verder, maar nu voor het hele nog bezette deel van de rechteroever van de Maas en voor de hele bevolking: De gedwongen evacuatie naar Friesland, Groningen en Drente
Louis Arts ⦁ Alfons Ceulen ⦁ Louis Claessens ⦁ Frans Denis ⦁ Peter Fuchs ⦁ Johannes Hubertus Hanno ⦁ Herman Hoogendijk ⦁ Lambertus Joseph Janssens ⦁ Willem Jongen ⦁ Mauk “Frans” van Lamsweerde ⦁ Thijs Oljans ⦁ Wicher Oljans ⦁ Frans Polski jeniec ⦁ Hubertus Selder ⦁ Mathieu Sevenich ⦁ Jan Tobben ⦁ Louis Uphus ⦁ Willem Winters ⦁
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
83
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
82
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
80
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
79
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
78
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
77
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
76
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
75
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
74
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
73
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
72
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
71
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
70
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
68
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
67
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
66
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
65
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
64
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
63
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
62
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
61
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
60
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
59
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
58
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
57
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
56
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
55
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
54
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
53
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
49
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
48
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
47
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
46
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
45
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
44
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
43
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
42
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
40
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
39
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
38
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
36
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
35
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
34
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
20
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
19
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
17
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
16
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120