<em>vroeg verzet</em>
Menu text, no JavaScript Log in  Deze pagina in het NederlandsDiese Seite auf DeutschThis page in English - ssssCette page en FrançaisEsta página em Portuguêsnaar boventerug
 

vroeg verzet

Namen van mensen die in, rond en in verband met Valkenburg een rol hebben gespeeld tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Velen daarvan komen voor in het verzetsverhaal. Klik in dat geval op Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg bij die naam.
Deze lijst is verre van compleet.



Verzetsmonument en gedenksteen voor de KPers Coenen en Francotte

† ✡ † Joden Holocaust geallieerde soldaten USA RAF NL sold Verzet vroeg verzet L.O. K.P. gemeente duikhoofden koeriers incidenteel verzet onderduikers Valkenburg+ Valkenburg Berg en Terblijt Schin op Geul IJzeren Sibbe Margraten Houthem-St.Gerlach Geulhem Hulsberg Houthem Klimmen Meerssen Heerlen politie Geestelijken NSB / NSDAP


Tot het vroeg verzet rekenen wij die organisaties en individuen, die al vóór de oprichting van de LO actief waren. Want toen nam het verzet, althans in onze streek, pas een grotere omvang aan.
Zie ook de lijst van gesneuvelden van het vroeg verzet in heel Limburg9 pers.
Caubo,
Jean-Michel
Jean
∗ 1891-04-28
Maastricht
† 1945-02-13
Natzweiler, Außenkommando Daut
vroeg verzet - Schin op Geul - oorl.slachtoffer - Jean werd op de burgerlijke stand ingeschreven als Johannes Michael en groeide op in Schin-op-Geul. Hij was werkzaam bij Wagons Lits en met behulp van zijn hele gezin lid van de Frans-Nederlandse groep Dutch-Paris [1]. Die hielp vluchtelingen, vooral joden.
Hij werd gearresteerd op 12 februari 1944 en viel bij de Duitsers onder de categorie Nacht und Nebel gevangene [2]. De bedoeling van dit systeem was, mensen spoorloos te laten verdwijnen, waarbij ze door slavenwerk kapot gemaakt werden.
Veel details vindt u op de website van zijn familie [3] en op onze speciale pagina over hem [4] die een gedeeltelijke vertaling is van [3]
Deze persoon komt ook voor op de dodenlijst in het provinciaal verzetsmonument op de Cauberg
https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/24933/johannes-michael-caubo
http://www.caubo.com/index_bestanden/index5.htm#jean
Gronden, van der
Gerrit J.
∗ 1895-12-13
Dordrecht
† 1943-01-02
Neuengamme
vroeg verzet - Valkenburg - oorl.slachtoffer - Chauffeur en monteur bij de GGD (Gemeentelijke Geneeskundige dienst). verspreidde in de eerste functie ook veboden lectuur. Hij hielp mensen die gezocht werden, weg te komen en gaf zo nodig medische hulp. Dit alles in samenwerking met zijn broer A.C. van der Gronden. Bron ARCH00347.148, zie link hieronder.
Foto bovendien bij oorlogsgravenstichting.nl
Chauffeur-, gehuwd, verzorgde joodse onderduikers, gearresteerd 13-1-1942
Fred Cammaert schrijft in hoofdstuk 10: „maakte in zijn garage aan de Heugemer Weg in Maastricht stencils van De Vonk, de Limburgse editie van De Waarheid.“ … „lid van de Gemeentelijke Luchtbeschermingsdienst.“ … Gearresteerd „op 13 januari 1942“ … „Hij bezweek op 5 december 1942 in het concentratiekamp Neuengamme“ (bij Hamburg), is 47 jaar geworden. Zijn broer A.C. van der Gronden werkte mee in het Rayon Valkenburg van de LO.
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Deze persoon komt ook voor op de dodenlijst in het provinciaal verzetsmonument op de Cauberg
https://monument.vriendenkringneuengamme.nl/person/401623/gerrit-jan-van-der-gronden
Hennekens,
G. Hub
∗ 1909-02-15
Sittard
† 1970-11-26
Heerlen
vroeg verzet - geestelijke - Valkenburg - overlevende - Kapelaan aan de St. Nicolaas & Barbaraparochie in Valkenburg. Cammaert schrijft: „In Valkenburg stencilde kapelaan G.H. Hennekens de preken van Von Galen, de bisschop van Münster, en zijn herderlijke brieven. Hij citeerde ze telkens weer tijdens zijn zondagse preken en stak zijn anti-Duitse gezindheid niet onder stoelen of banken. In de loop van 1941 kwam hij via veldwachter H.A. van Roy uit Valkenburg met Smit in contact. De laatste verklaarde zich bereid de verspreiding van de stencils voor zijn rekening te nemen.“ De groep Smit was een „kring van verzetsmensen rond oud-militair J.L. Smit in Heerlen. Zij legde zich toe op het verzamelen van wapens enmunitie, de verspreiding (en verkoop) van de eerste illegale bladen zoals “Vrij Nederland”, alsmede de verkoop van foto’s van de koninklijke familie. Met het geld dat men met de verkoop van de foto’s verdiende werden de kosten bestreden.“ Von Galen werd vanwege zijn populariteit niet gearresteerd maar onder huisarrest gesteld. Kapelaan Hennekens hoopte daar misschien ook op, maar hij werd gearresteerd op 02-02-1942. Hij heeft o.a. in Dachau gezeten.
Hij heeft een teken gezet en anderen tot verzet aangemoedigd. In sept. 1955 benoemd tot pastoor in Rothem, ging vervroegd met pensioen vanwege gezondheidsproblemen als gevolg van zijn kamptijd. Verhuisde weer naar Valkenburg. Begraven Sint Agnes, Bunde.
Zie het artikel door Hub Hennekens jr. over zijn peetoom in het boek „Valkenburg 75 jaar bevrijd“, p.35.
https://www.online-familieberichten.nl/zoeken.asp?sortpers=naam&achternaam=Hennekens&page=1&command=show&type=ovladv&char=H&view=zoek&name=&id=1604205
Hout, van
Jan (Johannes Franciscus)
∗ 1908-10-17
Valkenburg
† 1945-02-22
KZ Neuengamme
vroeg verzet - Valkenburg - oorl.slachtoffer - , Beroepswielrenner van 1932 tot 1940. Op achtjarige leeftijd verhuisde hij met zijn ouders naar Eindhoven. Hij vestigde in 1932 in Tilburg een nieuw Nederlands uurrecord (42,282) en op 25 augustus 1933 op de houten wielerbaan wielerbaan in Maasniel (Roermond) een wereld-uurrecord van 44,588 kilometer, maar dat werd na 4 dagen alweer gebroken.
Hij kon daarna goed van de wielrennerij leven en had in Duitsland nog veel meer kunnen verdienen, maar omdat Hitler daar aan de macht was, paste hij daarvoor.
Hij sloot in 1940 zijn café in Eindhoven en ging bij het verzet. Zijn vrouw en hij waren onder meer betrokken bij hulp aan Joodse onderduikers. Dat liep in de gaten en hij dook zelf onder. Enkele maanden voor de bevrijding werd Jan van Hout bij een razzia in het natuurzwembad De IJzeren Man gearresteerd en overgebracht naar de kampen Vught en Amersfoort en ten slotte naar het Duitse werkkamp Neuengamme, waar hij aan uitputting overleed.
Op 15 mei 2006 werd in het Kuurpark in Valkenburg een herinneringszuil aan hem gewijd, maar die is inmiddels gestolen en zal niet weer geplaatst worden.
Bronnen: http://www.elshout.nu/Koers/janvanhout.htm
wikipedia en Maasniel.nl
https://www.nu.nl/sport/2415527/sser-won-nk.html
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Nijst,
Charles Joseph
∗ 1916-03-05
Kerkrade
† 1944-01-18
AEL Großbeeren, Kr. Teltow
vroeg verzet - Valkenburg - oorl.slachtoffer - Student. In Het Land van Valkenburg stond: „Hij weigerde loyaliteitsverklaring te ondertekenen en dook onder. Gearresteerd (datum onbekend) wegens het verspreiden van illegale lektuur.“
Bij de Oorlogsgraven­stichting staat een bronnenlink waar hij vermeld wordt als student aan de Katholieke Economische Hoogeschool te Tilburg. Verder staat er, in tegenstelling tot het hierboven vermelde: „Te werk gesteld bij de Arado Flugzeug Werke te Brandenburg a.d. Havel. Werd op 6 october 1943 gearresteerd. Aanleidig was een uitlating in een begin September gehouden particulier gesprek. Hij werd tot twee maanden gevangenis veroordeeld. Omstreeks 15 December ontving de familie bericht van het Zweedsche Gezantschap dat Nyst niet was vrijgelaten, doch overgebracht naar een Arbeitserziehungslager te Gross Beeren en vandaar naar het Konzentrationslager te Sachsenhausen bij Oranienburg. Op 18 Februari 1944 werd intusschen aan de familie te Maastricht medegedeeld, dat hij op 18 Januari 1944 in Gross Beeren aan ‘Herzschwäche’ was bezweken.“
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Deze persoon komt ook voor op de dodenlijst in het provinciaal verzetsmonument op de Cauberg
https://www.vpnd.nl/bronnen/nl/arbeidsinzet_studenten_1943.pdf
Rocks/Roks,
Jan Joseph
∗ 1883-05-21
Sibbe
† 1944-03-03
Natzweiler-Struthof
vroeg verzet - Valkenburg - oorl.slachtoffer - Lid van de vroege verzetsgroep Erkens in Maastricht, medeeigenaar van het pension Samoshuis, het latere Parkhotel Rooding / Atlanta. Nic Erkens heeft een tijd bij hem ondergedoken gezeten. Gearresteerd in Valkenburg op 19-11-1942 in het kader van het Hannibalspiel, beschuldigd van het verspreiden van verzetslectuur. Piet Roks kwam door omstandigheden te laat thuis, zag de overvalwagens voor hun huis staan en kon bijtijds ontkomen. Jan Joseph is overleden in het Nacht und Nebel kamp Natzweiler (Elzas) op 3 maart 1944.
Bidprentje (let op de spelling!)
De gevallenen van Valkenburg
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Deze persoon komt ook voor op de dodenlijst in het provinciaal verzetsmonument op de Cauberg
https://www.oorlogsgravenstichting.nl/persoon/128452/jan-jozef-roks
Roy, van
H.A.
∗ 0000-00-00
† 0000-00-00
vroeg verzet - politie - Valkenburg - overlevende - Veldwachter in Valkenburg tot december 1941. Was lid van de vroege verzetsgroep Smit in Heerlen. De vroegste gegevens over die groep dateren van eind 1940 en begin 1941. Smit, in juli 1940 gedemobiliseerde beroepsmilitair, werkte daarna een tijd bij de marechaussee in Heerlen en in het voorjaar van 1941 nam hij ontslag en trad hij als bankwerker in dienst van de Oranje Nassaumijn en begon met andere oud-militairen en verzetsgroep, voornamelijk afkomstig uit het vroegere 13e Regiment Infanterie, een regiment waarin vooral uit Zuid-Limburg afkomstige militairen hadden gediend en waarvan ook hijzelf deel had uitgemaakt.
Veldwachter Van Roy was er ook welkom. In de loop van 1941 bracht hij kapelaan Hennekens met Smit in contact. In december 1941 nam ook hij ontslag, maar stal eerst nog een aantal helmen. Werd gearresteerd op 02-02-1942 en tot 3 jaar tuchthuisstraf veroordeeld; was in diverse kampen. Op 05-04-1945 uit kamp ontsnapt. Bron: Cammaert, hoofdstuk 2.
https://www.rug.nl/research/portal/files/14543323/06_h6-2.pdf
Smits,
Gerard Frank
Frank
∗ 1919-08-29
Heerlen
† 1944-04-04
Utrecht
vroeg verzet - Hulsberg - oorl.slachtoffer - Tijdens de mobilisatie was hij cornet (= vaandrig) bij de bereden artillerie. Hij weigerde daarna als rechtenstudent de loyaliteitsverklaring te ondertekenen en ging in de verzetsbeweging (bracht activiteiten van de Duitsers op Nederlandse vliegvelden in kaart en gaf deze door aan de geallieerden). [1] Gearresteerd op 12 augustus 1943 in Amsterdam, verdacht van samenzwering en verboden wapenbezit. Na verblijf in diverse gevangenissen werd hij veroordeeld tot 8 jaar Zuchthaus. Uiteindelijk door een speciale krijgsraad ter dood veroordeeld en dan gefusilleerd.
Er bestaat geen graf van Frank. Door zijn vader is daarom aan het graf van Franks moeder geplaatst. Hij schrijft daarover aan de oorlogsgravenstichting het volgende: “Mijn bedoeling hiermede is de herinnering aan mijn zoon, zoowel als aan die dagen van wrede terreur zoo lang mogelijk bij het nageslacht en tijdgenooten levendig te houden.” [2]

In zijn dossier van de oorlogsgravenstichting in het nationaal archief staat op blad 5 het volgende: [3]

Gerard Frank Smits is gefusilleerd op 4 apr ’44 te Utrecht.
Hij heeft met o.a. Hagebout en van Goethem, een zeer goed vriend van hem,
ondergedoken gezeten op een boerderij in de Achterhoek.
Af en toe waagt Frank zich in Amsterdam en valt door verraad, in 1943. in
handen van de SD. Bij arrestatie wordt een pistool op hem aangetroffen.
Aanklager Schuhmacher, fervent Nazi eist de doodstraf; de Duitse Krijgsraad
veroordeelt hem in eerste instantie tot 8 en daarna tot 10 jaar
tuchthuisstraf.
Schuhmacher, kennelijk bij herhaling in zijn eisen gedwarsboomd, gaat in
hoger beroep en ziet kans via zijn partijrelaties een nieuwe krijgsraad
te formeren, in welke hij zelf als President optreedt.
Eerder uitgesproken gevangenisstraffen worden heropend en gewijzigd in
doodvonnissen.
Schumacher verdwijnt na de Duitse capitulatie. Nazispeurder Simon Wiesenthal [4]
vindt hem uiteindelijk in Limburg a/d Lahn als Officier van Justitie, het
zal tot zijn ontslag leiden.

bronnen
–De Binnenlandse Strijdkrachten
 door G.J. van Ojen jr.
–"in Memoriam". 307 verzetslieden
 van den OD. AHK - OD, 1950
–RIOD‚ Vragenlijst mbt tot
 J.R. Woutman ingevuld door zijn
 vader
–Gegevens van N.D. van Goethem
 betreffende F.W. Smits

Blad 8 in hetzelfde dossier [5] gaat over het eerste OD-proces in Amersfoort en Maastricht, zonder dat een samenhang met Frank wordt aangegeven. Hij is ook niet daar en toen veroordeeld, maar in Utrecht en veel later. Vermoedelijk is het een aanwijzing dat hij zijn waarnemingen doorgaf aan de OD. Daarom wordt hij hier, onder voorbehoud, genoemd als behorend tot de OD.
Na zijn executie in Utrecht werd hij volgens zijn schoonzus gecremeerd in Westerveld. [6]
Zijn naam staat op één van de gedenkstenen in Fort de Bilt [7.1.] en het oorlogsmonument in Hulsberg [7.2.] In deze plaats is bovendien de Frank Smitsstraat [7.3.] naar hem vernoemd, niet ver van het familiegraf op de kerkheuvel van de Sint-Clemenskerk, waar zijn vader voor hem een plaquette liet plaatsen.
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Deze persoon komt ook voor op de dodenlijst in het provinciaal verzetsmonument op de Cauberg
https://oorlogsgravenstichting.nl/personen/143222/gerard-frank-smits

Soesman,
Gerard L.R.
∗ 1922-06-23
Valkenburg
† 1945-01-21
Auschwitz/Oświęcim
Jood - vroeg verzet - Valkenburg - oorl.slachtoffer - Staat in de Erelijst van gevallenen 1940 - 1945, in de kategorie Verzet, maar niet vanwege zijn Joodse vader, Jacob Soesman. Vanwege zijn niet-Joodse moeder Christina Johanna Maria Prick werd hij misschien door de Joodse gemeenschap in Valkenburg ook als niet-Joods beschouwd. Maar toch staat hij op de site van het Joods Monument, met de beschrijving „Gerhard Lodewijk Robertus Soesman, die de middelbare handelsschool had gevolgd, woonde in Maastricht. Hij werkte ondergronds voor de Nederlandse communistische partij (CPN). Hij verspreidde kranten, waaronder De Vonk. Door toedoen van de V-man (informant) Engwirda werd hij op 24 januari 1942 in Maastricht gevangen genomen. Hij werd opgesloten in de gevangenis in Maastricht en vervolgens via het concentratiekamp Vught naar Auschwitz gedeporteerd.”
Zie ook Genealogie Soesman
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Deze persoon komt ook voor op de dodenlijst in het provinciaal verzetsmonument op de Cauberg
https://www.erelijst.nl/gerhard-lodewijk-robertus--soesman
https://www.joodsmonument.nl/en/page/130916/gerhard-lodewijk-robertus-soesman