![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
Limburg 1940-1945,
• Raphael R.E.J.G. de Liedekerke de Pailhe • Jean Schoenmaeckers • Katie Jans • Wim Rooyackers /Rooijackers • Harry “Ford” Holla • Johan Berendsen • Lambert Ravenhorst • Harrie Tobben •
Met het Englandspiel werden gedropte agenten door de Duitse inlichtingendienst onderschept. Het was veel groter dan het Hannibalspiel.
Op een nacht in november 1941 werden twee Nederlandse agenten (in dienst van de Britse dienst SOE [1], Special Operations Executive) per parachute boven Nederland afgeworpen. Vier maanden later is een van hen door de bezetter gearresteerd.
Hij moest naar Engeland seinen dat hij veilig was aangekomen. De bezetter wist echter niet dat de agent een speciale code gebruikte, voor het geval hij gepakt zou worden. De Britten merkten deze code echter niet op en zonden een nieuwe geheim agent naar Nederland, die ook door de bezetter werd opgepakt. Ook hij moest naar Engeland seinen dat alles veilig was.
Tussen 1942 en 1943 werden 54 Nederlandse geheim agenten door de geallieerden boven Nederland gedropt. Direct daarna werden zij door de bezetter gearresteerd.
Dit herhaalde zich tot 1943. Op 29 augustus wisten twee Nederlandse agenten, Ben Ubbink en Pieter Dourlein, uit het gijzelaarskamp Haaren te ontsnapten. Eenmaal terug in Engeland hebben zij de ware gang van zaken uiteengezet. [2]
Door de Gestapo zijn 59 boven Nederland gedropte SOE-agenten opgepakt, van wie er 54 zijn omgekomen, voor het grootste deel doodgeschoten in concentratiekamp Mauthausen. [3]
De eerste agent, Huub Lauwers, werd op 6 maart 1942 gearresteerd. Ubbink en Dourlein arriveerden begin 1944 in Londen.
De periode daartussen werd door de Duitsers het Englandspiel genoemd. De agenten die door de SOE in die periode boven Nederland werden gedropt, werden meteen gearresteerd, behalve Pierre d’Aulnis. Het vliegtuig waarmee hij naar Nederland kwam, raakte de dijk bij Urk en moest terug vliegen. De tweede keer was niemand op de hoogte van zijn aankomst en hij dook onder bij mensen, die hij persoonlijk kende. [4]
De grote vraag bij dit kat en muisspel was al vrij snel: wie speelde hier met wie? De geallieerden wilden de Duitsers ervan weerhouden, grotere legereenheden naar het oostfront te verplaatsen, want de legermacht van de Sovjet-Unie was nog niet sterk genoeg. Dus probeerden zij de indruk te wekken, dat een invasie vanuit het westen ophanden was, hoewel ook het geallieerde invasieleger daar nog niet klaar voor was. Maar in het westen was er nog geen landoorlog met grote verliezen aan de gang. Door de arrestatie van Huub Lauwers ontstond ook voor de Britten de mogelijkheid, misleidende berichten aan de vijand door te spelen. Maar dat vergde offers.
Ondertussen weten we dat de SOE wist dat de agenten die boven Nederland werden gedropt, in de val zouden lopen. Daarom moeten we aannemen, dat de aanwijzingen van Lauwers en anderen, dat zij gevangen waren, bewust werden genegeerd. Op die manier kon men in Londen de Duitsers doen geloven, dat de berichten klopten, die de gevangen agenten opvingen. Men zag het blijkbaar als noodzakelijk kwaad, dat agenten opgeofferd werden. Want aan de andere kant konden zo grote verliezen aan het oostfront vermeden worden.
Dit ging zo door tot Ubbink en Dourlein aankwamen. De Duitsers hadden na de ontsnapping van Ubbink en Dourlein via het netwerk een valse waarschuwing aan Londen laten verzenden, waarin werd vermeld dat twee dubbelagenten zogenaamd waren ontsnapt en op weg waren naar Londen. Kenden degenen, die deze twee aan de tand voelden, de ware toedracht? Waren zij misschien degenen, die ervoor hebben gezorgd, dat Frans van Bilsen op de lijst van gevaarlijke collaborateurs terechtkwam, omdat Frans die twee over de Belgische grens had gebracht?
Zeker is, dat de nep-berichten, die via de gearresteerde agenten naar de Duitsers werden gestuurd, voor de SOE inmiddels niet meer belangrijk waren: het Rode Leger was volop aan het oprukken en er werd nu inderdaad een landing in het westen voorbereid.
Ook veel andere verzetsmensen werden het slachtoffer van het Englandspiel.
Tijdens het OD-proces van Maastricht, waar vooral mensen met een militaire achtergrond uit het westen van het land terecht stonden, was een deel slachtoffer van het Englandspiel.
In Limburg werd de groep-Bongaerts als gevolg daarvan in de zomer van 1943 door de NSB-er Vastenhout geïnfiltreerd, want in het notitieboekje van een gearresteerde “Evert” Schortinghuis had Kriminalkommisar Frank het adres van Paul Gulikers in Sittard gevonden. Gulikers maakte net als Harrie Tobben sinds 1942 deel uit van de groep rond Bongaerts. Vastenhout en een collega werden erheen gestuurd en wonnen het vertrouwen van Gulikers, ondanks aanvankelijk wantrouwen van zijn vrouw. Op 6 november 1943 arresteerde de SiPo Bongaerts en een aantal van zijn medewerkers (zie Cammaert hoofdstuk IV, paragraaf III [5.3]). Op 16 november 1943 werden bovendien Peeters, Reijnders en J.M.W. Clevis opgepakt. Op 24 en 25 juli 1944 vond in Haaren het proces tegen de groep plaats.
Ondanks pogingen Bongaerts vrij te kopen en uit het kamp Vught te bevrijden, werd hij naar Duitsland gedeporteerd. Hij bezweek op 23 november 1944 in het kamp Neuengamme. Van Megen werd op 5 april 1945 in Dohnsen bij Bergen-Belsen doodgeschoten. Peeters overleed op 24 juni 1947 in Venlo. Hij was de ontberingen van het kamp Buchenwald niet meer te boven gekomen. Clevis kwam in mei 1944 vrij, Gulikers werd in april 1945 bevrijd, Reijnders pas na de oorlog. Na het wegvallen van de groep-Bongaerts namen andere groepen in de Oostelijke Mijnstreek het werk over.
Bronnen: Traces of War en Cammaert Hoofdstuk II, De eerste militair-civiele verzetsformaties p. 2-85, [5.1] 3-136, 3-142 [5.2]
Voor uitvoerige informatie zie ook: Cammaert, Hoofdstuk IV §III. De groep-Bongaerts verstrikt in het Englandspiel: de affaire Vastenhout [5.3] en Wikipedia. [3].
Zie ook: Inlichtingenwerk.
Albert van Ass ⦁ Frans van Bilsen ⦁ Charles Bongaerts ⦁ Wim Burger ⦁ Kees Droogleever-Fortuyn ⦁ Antoine Fauchey ⦁ Ger Fleischeuer ⦁ Gerard van Grootheest ⦁ Paul G. Gulikers ⦁ Tijmen Huurman ⦁ Willem Kroes ⦁ Jacob Lopes de Leaô Laguna ⦁ Johan van Medenbach de Rooy ⦁ Sef van Megen ⦁ Arnold Michels ⦁ Jet van Oijen ⦁ Toon Peeters ⦁ Tante Coba Pulskens ⦁ Jaap Sickenga ⦁ Harmen Smink ⦁ Harrie Tobben ⦁ Hans Zomer ⦁
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
83
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
82
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
80
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
79
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
78
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
77
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
76
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
75
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
74
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
73
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
72
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
71
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
70
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
68
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
67
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
66
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
65
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
64
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
63
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
62
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
61
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
60
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
59
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
58
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
57
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
56
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
55
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
54
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
53
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
49
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
48
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
47
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
46
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
45
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
44
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
43
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
42
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
40
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
39
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
38
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
36
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
35
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
34
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
20
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
19
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
17
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
16
Notice: Undefined variable: titre in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120
Notice: Undefined variable: description in /var/www/vhosts/hosting100836.af98e.netcup.net/httpdocs/mobil/links.tpl on line 120