Gesneuvelden van het verzet in Nederlands Limburg
Menu text, no JavaScript Log in  Deze pagina in het NederlandsDiese Seite auf DeutschThis page in English - ssssCette page en FrançaisEsta página em Portuguêsnaar boventerug
 

Gesneuvelden van het verzet in Nederlands Limburg

vroeg verzet L.O. K.P. Koeriers Ambtenaren onderduikers politie Geestelijken Aussenmin. CPN gr.Erkens Netw. Bongaerts gr.Dresen NV gr.Smit O.D. RVV Ongeorganiseerd verzet Student de mijnstaking carillon De buitenrand van Limburg


Charles Bongaerts

Het netwerk Bongaerts was meer dan alleen de groep van brandweerlieden en leden van de OD, waarmee Charles Bongaerts dagelijks samenwerkte. Het begon net als bij alle vroege verzetsgroepen met hulp aan uit Duitsland ontsnapte krijgsgevangenen. Later kwamen daar andere vluchtelingen zoals Joden bij. Bongaerts was een van de oprichters van de Ordedienst in de Mijnstreek. Hij bouwde binnen de OD en de brandweer, waarvan hij commandant was, een actieve verzetsgroep op. Zij beraamden en pleegden uiteenlopende sabotage, vooral in de mijnen, waar enkele leden van de groep werkten, zoals Harrie Tobben (mijnpolitie). Met de ambulance van de brandweer en met de taxi van E. Heinen uit Heerlen werden vluchtelingen vervoerd. Een keer hadden zij pech onderweg met drie geallieerde „piloten“ aan boord. Zij stopten een Duits legerkonvooi om het te laten verhelpen. (Biografie van Jo Bongaerts) De enige overlevende van een neergestort geallieerd vliegtuig werd zwaar gewond, verkleed in een brandweeruniform langs de Duitsers heen naar het Heerlens ziekenhuis gebracht, waar hij onder de hoede van de chirurg Karel van Berckel kwam.
Bongaerts c.s. brachten de vluchtelingen onder andere naar de groep Dresen in Maastricht, die ze onder andere doorgaven aan de groep Erkens om ze over de Belgische grens te brengen. Bovendien hadden zij daarvoor verbinding met pater Beatus, die weer verbindingen had aan de zuidelijke rand van Limburg.
Bongaerts en Tobben coördineerden, waar de vluchtelingen moesten worden opgehaald en naar toe gebracht. Dat kon overal in de provincie zijn, maar ook wel in Noord-Brabant, Nijmegen en zelfs Apeldoorn. Vanaf juni 1943 sloten de Limburgse lijnen allemaal aan op Belgische takken van de Komeet-lijn naar Spanje (zie paragraaf II.2.).
Het wijdvertakte Englandspiel werd de ondergang van het netwerk van Bongaerts. Daarna namen andere groepen in de Oostelijke Mijnstreek het werk over.

Netw. Bongaerts – 4 pers.   ⇒Alle Limburgse gesneuvelden
Bongaerts,
Charles M.H.J.
∗ 1909-08-07
Venlo
† 1944-11-23
KZ Ladelund, KZ Neuengamme
Heerlen - vroeg verzet - Ordedienst - Netw. Bongaerts - politie - Getrouwd met Trees (Theresa) Dahmen. Charles Bongaerts vocht in 1940 tijdens de vijfdaagse slag om Nederland als eerste luitenant der reserve aan de zwaar bevochten "Grebbenberglinie", die standhield tot de capitulatie. Na zijn demobilisatie werd hij eerst inspecteur van politie, later brandweercommandant in Heerlen. Hij was niet van plan, pas in actie te komen als de Duitsers waren vertrokken en bouwde binnen de brandweer en de OD een actieve verzetsgroep, die ook via zijn netwerk van oud-militairen begon met hulp aan uit Duitsland ontsnapte krijgsgevangenen.
Charles Bongaerts hield eens een Duits militair konvooi tegen en liet, onder het voorwendsel dat hij dringend ergens heen moest, een monteur zijn brandweerauto repareren terwijl drie Amerikaanse vliegeniers achterin zaten. (Joseph Marie Phillipe Bongaerts DFC, FC, OHK1)
Hij was voor de oorlog journalist bij het Limburgsch Dagblad in Heerlen geweest. Hij richtte samen met enkele anderen Het Vrije Volk op, niet te verwarren met het gelijknamige naoorlogse dagblad. Het was vooral gericht op mijnwerkers en was zeer goed geïnformeerd, omdat ze overal mensen hadden zitten, zelfs bij de SiPo in Maastricht! (Cammaert XI, p. 1077)
Later kwamen er naast de ontsnapte krijgsgevangenen andere vluchtelingen bij, zoals Joden. Als gevolg van infiltratie in de groep-Bongaerts door Vastenhout (Englandspiel) werden op 16 november 1943 Peeters, Reijnders en J.M.W. Clevis opgepakt. Van Megen werd op 5 april 1945 in het Duitse Dohnson doodgeschoten. Peeters overleed op 24 juni 1947 in Venlo. Hij was de ontberingen van het kamp Buchenwald niet meer te boven gekomen. Clevis kwam in mei 1944 vrij, Reijnders pas na de oorlog.
Bronnen: Traces of War en Cammaert p. 2-85, 3-136, 3-142 en vooral: Hoofdstuk IV §III. De groep-Bongaerts verstrikt in het Englandspiel: de affaire Vastenhout.
https://www.tracesofwar.nl/persons/63848/Bongaerts-Charles-Marie-Hubert-Joseph.htm
https://www.rug.nl/research/portal/nl/publications/het-verborgen-front(cc35a139-e781-46bd-b062-ede455ecb1d7).html
muur: links16-01
Megen, van
Sef
∗ 1916-12-09
Venray-Leunen
† 1945-04-05
Dohnsen, D
Broekhuizen - L.O. - Netw. Bongaerts - Joseph Hubertus (Sef) van Megen werd in 1935 onderwijzer in Grashoek bij Helden en vanaf 1937 in Broekhuizen. Hij was bij de kinderen geliefd. Vanaf 1941 gaf hij hulp aan krijgsgevangenen, geallieerde piloten en joden bij het onderduiken of op hun reis naar Frankrijk, met kleren en bij het oversteken van de Maas in roeibootjes. In Broekhuizen en Broekhuizenvorst richtte hij in samenwerking met A. Reijnders en P.A.J. Peeters de L.O. op en was medeoprichter van het illegale blad „Voor de vrijheid“.
In augustus 1943 worden in Venlo de politieambtenaren en jodenredders Aarts en Snellen gearresteerd (Cammaert V, p. 430) en op 19.8.1943 Sef van Megen in het huis van zijn ouders, evenals zijn vriend Lambert Meijers, die persoonsbewijzen voor de joden vervalste. Meijers is in totaal vijf keer gearresteerd maar kon iedere keer ontsnappen.
Van Megen werd eerst tot vijf jaar tuchthuis, op 17.7.1944 ter dood veroordeeld. Tegen het eind van de oorlog kreeg de directeur van de gevangenis waar hij zat, de opdracht alle buitenlanders (400) te vermoorden. Dat weigerde hij. Toen werden ze op een dodenmars getuurd. Hij wist zich met twee andere Nederlanders in een schuur te verbergen, maar zij werden door een boer verraden, door de SS gedood en ter plekke langs de weg begraven.
Na de oorlog werden zij als „drie onbekende Nederlanders“ op het kerkhof van Dohnsen begraven. Zijn vriend Lambert Meijers (zie hierboven) zorgde ervoor dat hij op 14 maart 1946 in Broekhuizen werd herbegraven.
Postuum verleend Bronzen Leeuw en Verzetsherdenkingskruis. Naar hem is de Sef van Megenstraat in Broekhuizen vernoemd en in zijn geboorteplaats Leunen de Van Megenstraat.
Bronnen:
archiefbroekhuizen
Interview zu Sef van Megen mit Hay Reintjes in Broekhuizen am 26. April 2013
Herinneringen aan oom Sef van Megen
https://www.bevrijdingsalbum.nl/item/herinneringen-aan-oom-sef-van-megen/
https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/101142/joseph-hubertus-van-megen
muur: links05-01
Peeters,
Toon
∗ 1916-06-20
Broekhuizenvorst
† 1947-06-24
Venlo
Broekhuizen - L.O. - Netw. Bongaerts - Peter Antonius Joseph Peeters, in de volksmond ook Smid Toontje genoemd, hield zich vooral bezig met hulp aan krijgsgevangenen, geallieerde piloten en joden. Op 16 november 1943 door verraad van provocateur Vastenhout c.s. (Englandspiel) gearresteerd en uiteindelijk veroordeeld tot ‘Nacht und Nebel’, een term die duidde op het spoorloos laten verdwijnen van verzetsmensen. Verblijf in verschillende kampen. In mei 1945 keerde hij terug. Hij overleed in het ziekenhuis in Venlo als gevolg van zijn ontberingen.
https://www.tienray75jaarbevrijd.nl/toon-peeters/
muur: links04-05
Tobben,
Harrie /Harry
∗ 1917-08-24
Heerlen
† 1945-03-15
Hameln (D
Heerlen - vroeg verzet - Ordedienst - Netw. Bongaerts - politie - carillon - Lid van de mijnpolitie. Was o.a. betrokken bij sabotage in de Oranje-Nassaumijn I (O.N. I) te Heerlen, wat door de SiPo werd achterhaald. In juni 1942 dook hij onder in Baexem op advies van bevriende politiemensen, maar hij ging gewoon door met zijn hulp aan vluchtelingen. Uit de redevoering van Dr. Fred Cammaert bij de onthulling van de plaquette bij het vredescarillon.): „Onder de bezielende leiding van Charles Bongaerts gingen hij en andere oud militairen zich toeleggen op alle mogelijke verzetsactiviteiten, variërend van hulp aan joden, geallieerde vliegeniers en onderduikers tot het verzamelen van wapens en inlichtingen, de vervaardiging en verspreiding van illegale bladen en het plegen van sabotage. Door infiltratie van provocateurs in Duitse dienst werd hij op 6 augustus 1943 opgepakt.“
https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/154329/hendrikus-hubertus-tobben
https://www.genealogieonline.nl/stamboom-baas-vanheeswijck/I50782.php
Wikipedia NL: Harrie Tobben
muur: links20-01