Gesneuvelden van het verzet in Nederlands Limburg
Menu text, no JavaScript Log in  Deze pagina in het NederlandsDiese Seite auf DeutschThis page in English - ssssCette page en FrançaisEsta página em Portuguêsnaar boventerug
 

Gesneuvelden van het verzet in Nederlands Limburg

vorigebackvolgende

Heerlen


Giel Berix
,
Districtschef LO
Wikimedia


St. Josefziekenhuis Heerlen

Karel van Berckel

Chef de clinique
Wikimedia
https://www.openstreetmap.org/relation/1411782#map=10/50.8763/5.9713

Het district Heerlen van de L.O. bestond uit acht rayons:

  1. rayon Heerlen
  2. Hoensbroek
  3. Kerkrade
  4. Ubach over Worms
  5. Brunssum
  6. Geleen
  7. Klimmen
  8. Valkenburg

Bron: Dr. Fred Cammaert, Het Verborgen Front, hoofdstuk VIb $VIII: De L.O.-districten

In Heerlen zetelde de centrale van het gelijknamige district van de LO. Het St. Josefziekenhuis onder chefarts Karel van Berckel speelde een vooraanstaande rol als centrum. De eerste districtsleider was kapelaan Giel Berix. Brandweercommandant Charles Bongaerts moest er natuurlijk vaak zijn.
De stad Heerlen was een voorbeeld van goed samenwerkende verzetsgroepen. Zij stonden door de sterke verzuiling van de toenmalige samenleving in het begin onwennig tegenover elkaar, als ze elkaar überhaupt kenden. Ze kwamen uit heel verschillende hoeken:

  • De oud-militairen met meestal een conservatieve politieke inslag zoals Smit en Bongaerts, die uit nationale overwegingen verzet pleegden. Zij waren al vroeg bezig maar werden voor een groot deel ook vrij vroeg door de bezetters opgespoord.
  • De katholieken, die zich in de LO en de knokploeg organiseerden. Vanaf 1943 waren zij in de mijnstreek maar ook in heel Limburg veruit de grootste verzetsorganisatie. De voornaamste leider van de Heerlense LO was Giel Berix, kapelaan aan de Pancratiuskerk, de hoofdkerk van Heerlen.
  • De gereformeerden zoals de Heerlense dominee Pontier en Jaap Musch, die zich vooral met de redding van joden en met name van joodse kinderen bezig hielden.
  • De communisten waren in Heerlen de eersten die verzet pleegden. Zij waren een besloten groep, velen van hen waren mijnwerkers, die meer en meer ook met andere groepen zoals de LO gingen samenwerken. In verhouding tot hun ledenaantal de verzetsgroep met de meeste dodelijke slachtoffers.
  • De sociaaldemocraten hadden geen eigen verzetsgroep behalve de in Limburg vrij onbetekenende RVV. Werkten o.a. mee bij pater Beatus.

De franciscaan Gerard van Beckhoven, beter bekend als pater Beatus, was een van de grootste netwerkers. Hij is erin geslaagd, al die tegenstrijdige groepen tot samenwerking te bewegen. Hij en zijn kring van mensen uit al die groepen vormden de cement van die samenwerking.
Een belangrijke plaats voor al die activiteiten was het St. Josefziekenhuis ofwel Putgraafziekenhuis, waar de chirurg en chef de clinique Karel van Berckel en de nonnen aan het roer stonden.


Bevrijd: 1944-09-17


Heerlen was en is het centrum van de oostelijke mijnstreek. Tijdens de oorlog waren de mijnen nog volop in bedrijf en zij waren voor de stroomvoorziening, maar ook voor de spoorwegen en dus voor de Duitsers van groot belang. Als gevolg daarvan konden veel jonge mannen, die niet naar Duitsland wilden om te werken, op legale wijze hier blijven. Maar er werkten ook veel onderduikers in de mijnen, met valse papieren, omdat daar niet zo precies op gelet werd.
Zie ook April-Mei-stakingen in 1943.
Bezoek eens het Joods Monument, Akerstraat, 6411GV, Heerlen. Oorspronkelijk was de gedenkplaat bevestigd aan de binnenzijde van het balkon boven de ingang van de synagoge aan de Stationsstraat. Na verkoop van de synagoge aan apotheek Ritsen, werd de plaquette overgebracht naar de Joodse begraafplaats.

Heerlen – 29 pers.   ⇒Alle Limburgse gesneuvelden
Beckhoven, van
Gerardus
Pater Beatus
∗ 1899-09-21
Amsterdam
† 1945-03-20
Bergen-Belsen
Heerlen - L.O. - geestelijke - Pater Beatus OFM, kapelaan te Heerlen aan de Laanderstraat, vluchtelingenhelper met een uitgebreid netwerk. Hij was in feite de spil van het Heerlens verzet, die met iedereen contact had en zodoende de samenwerking tussen de meest uiteenlopende mensen mogelijk maakte. Klik op „Heerlen“ hierboven om meer daarover te lezen.
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
muur: links, regel 15-02
Beers, van
Adrianus Hubertus
∗ 1895-09-24
Wamel
† 1942-08-31
KZ Groß Rosen
Heerlen - CPN - vroeg verzet - Steigerbouwer, hielp bij het over de grens smokkelen van vluchtelingen. Gearresteerd op 24 juni 1941.
muur: midden, regel 05-02
Berckel, van
Karel C.
∗ 1892-08-19
Delft
† 1944-09-05
Kamp Vught
Heerlen - L.O. - K.P. - pers - Chirurg en chef de clinique aan het St.Jozef-ziekenhuis in de Putgraaf. Maakte het mede mogelijk, dat hier een belangrijk verzetscentrum ontstond, het begin van de LO van het district Heerlen, van waar ook de verbinding met Valkenburg werd gelegd. Zoals bijna alle mensen van de Limburgse L.O. was hij een vroom Christen. Werkte bovendien mee aan het Heerlens verzetsblad „Het Vrije Volk“, niet te verwarren met het grotere blad met dezelfde naam.
muur: links, regel 15-03
Berix,
Jan Willem
Giel
∗ 1907-04-12
Meers
† 1945-03-13
Bergen-Belsen
Heerlen - L.O. - geestelijke - onderduiker - Tijdens eerste dagen van september 1943 richtte hij met anderen het L.O.-district Heerlen op. Werd districtsleider nadat rector Prompers zich om gezondheidsredenen had teruggetrokken. Zie ook de speciale pagina op deze website.
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Jan Willem Berix op de lijst van personen die tijdens de bezetting belangrijk waren voor Valkenburg.
muur: links, regel 15-04
Bongaerts,
Charles M.H.J.
∗ 1909-08-07
Venlo
† 1944-11-23
KZ Ladelund, KZ Neuengamme
Heerlen - vroeg verzet - pers - Ordedienst - Netw. Bongaerts - politie - Getrouwd met Trees (Theresa) Dahmen. Charles Bongaerts vocht in 1940 tijdens de vijfdaagse slag om Nederland als eerste luitenant der reserve aan de zwaar bevochten "Grebbenberglinie", die standhield tot de capitulatie. Na zijn demobilisatie werd hij eerst inspecteur van politie, later brandweercommandant in Heerlen. Hij was niet van plan, pas in actie te komen als de Duitsers waren vertrokken en bouwde binnen de brandweer en de OD een actieve verzetsgroep, die ook via zijn netwerk van oud-militairen begon met hulp aan uit Duitsland ontsnapte krijgsgevangenen.
Charles Bongaerts hield eens een Duits militair konvooi tegen en liet, onder het voorwendsel dat hij dringend ergens heen moest, een monteur zijn brandweerauto repareren terwijl drie Amerikaanse vliegeniers achterin zaten. (Joseph Marie Phillipe Bongaerts DFC, FC, OHK1)
Hij was voor de oorlog journalist bij het Limburgsch Dagblad in Heerlen geweest. Hij richtte samen met enkele anderen Het Vrije Volk op, niet te verwarren met het gelijknamige naoorlogse dagblad. Het was vooral gericht op mijnwerkers en was zeer goed geïnformeerd, omdat ze overal mensen hadden zitten, zelfs bij de SiPo in Maastricht! (Cammaert XI, p. 1077)
Later kwamen er naast de ontsnapte krijgsgevangenen andere vluchtelingen bij, zoals Joden. Als gevolg van infiltratie in de groep-Bongaerts door Vastenhout (Englandspiel) werden op 16 november 1943 Peeters, Reijnders en J.M.W. Clevis opgepakt. Van Megen werd op 5 april 1945 in het Duitse Dohnson doodgeschoten. Peeters overleed op 24 juni 1947 in Venlo. Hij was de ontberingen van het kamp Buchenwald niet meer te boven gekomen. Clevis kwam in mei 1944 vrij, Reijnders pas na de oorlog.
Bronnen: Traces of War en Cammaert p. 2-85, 3-136, 3-142 en vooral: Hoofdstuk IV §III. De groep-Bongaerts verstrikt in het Englandspiel: de affaire Vastenhout.
muur: links, regel 16-01
Cornips,
Constant Jozef Ernest
Constant
∗ 1895-09-19
Berg en Terblijt
† 1944-09-05
Kamp Vught
Heerlen - Berg en Terblijt - L.O. - „Meer gecompliceerde kledingbehoefte werd met mij geregeld door de directeur van het gemeentelijk armenbestuur, de heer Cornips. Deze was uit hoofde van zijn functie hiervoor zeer competent. Het betrof vooral costuums, japonnen, mantels etc. voor in hun geheel onderduikende gezinnen (vooral Joden) en costuums en overjassen voor krijgsgevangenen (vooral Fransen) en piloten.“
De zoon van deze Constant Cornips was Jan Cornips, de secretaris van districts-leider Berix van de L.O. in Heerlen. Omdat die door de SiPo Maastricht werd gezocht, maar niet gevonden, werd Constant meegenomen. Hij werd op Dolle Dinsdag in Kamp Vught gefusilleerd.
muur: links, regel 17-01
Dorst,
Mans
∗ 1905-12-10
Onstwedde
† 1942-11-12
Neuengamme
Heerlen - CPN - vroeg verzet - pers - Fabrieksarbeider, verbindingsman van De Waarheid. Gearresteerd op 13-01-1942.
muur: midden, regel 06-01
Erkens,
Math.
∗ 1892-07-29
Schinnen
† 1944-11-19
Neuengamme
Heerlen - L.O. - Pieter Mathijs Erkens was sinds 30 januari 1934 directeur van N.V. Beckers-Koten’s Steenfabriek te Heerlen. In de oorlogsjaren 1940-1945 heeft de fabriek niet geproduceerd. (Bron: Paul Collard, Historich overzicht Kleiwarenfabriek Nuth BV, deel Heerlen, jan 2008, op Grofkeramiek.nl, pdf) Hij werd gearresteerd op 15-06-1944.
Weet u meer? Schrijf ons!
muur: links, regel 16-02
Förster,
Maria Anna Clara
Mies
∗ 1915-11-16
Helmond
† 1945-03-18
Heerlen
- Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Heerlen - L.O. - - Verpleegster, assistente van de keuringsarts van het gemeentelijk arbeidsbureau in Heerlen. „Zij behoedde talrijke goedgekeurde personen voor uitzending naar Duitsland door op grote schaal medische attesten te veranderen en zelf afkeuringsbewijzen te ondertekenen.“ [1]
Ze vervalste „de handtekening van de uit Kerkrade afkomstige dokter Winters. Winters was een NSB’er die vrijwel iedereen die door hem gezien werd goedkeurde voor dwangarbeid in nazi-Duitsland.“. Ze werkte onder meer samen met de vakbondsman Jan Maenen, die mensen „behandelde“ met een middel, dat eczeem veroorzaakte. Mies Förster zorgde dan voor een vlekkeloze afkeuring. [2]
Volgens De Nieuwe Mijnstreek [3] heeft ze honderden jongens uit handen van de vijand werden gered.Zij werd door een N.S.B. collega in opdracht van de SiPo Maastricht in de gaten gehouden en moest in 1943 onderduiken. „Haar opvolgster, mejuffrouw M.A.P. Duysens, zette de activiteiten van Förster voort.“ [1] Hun collega’s in Venlo en Roermond deden hetzelfde.
Zij verrichtte ook koerierdiensten. Als gevolg van haar verzetswerkzaamheden heeft ze een ernstige ziekte opgelopen waar ze op 18 maart 1945 aan is bezweken. [4].

  1. Cammaert, Het Verborgen Front - HoDELETE FROM `mensen4045` WHERE `ID` = 672; ofdstuk VIb, De landelijke organisatie voor hulp aan onderduikers p. 659
  2. Marcel Krutzen, Mies Förster (1915-1945) Verpleegster in oorlogstijd Land van Herle 2018-1, p. 30
  3. Verpleegster van het Vaderland. In Memoriam: Maria Anna Clara Förster artikel in De Nieuwe Mijnstreek, 23 maart 1945
  4. Brabantse Gesneuvelden
  5. Gemeentelijke Begraafplaats te Heerlen, R.K. 2 292
  6. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/43169/maria-anna-clara-forster
  7. Digital Monument

  8. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.04-11
Gerards,
Wilhelm
∗ 1907-11-04
Bottrop (D)
† 1942-07-24
Heerlen
Heerlen - CPN - pers - Bouwvakker. Op 17 augustus 1942 hield de SiPo Gerards in Heerlerheide bij het verspreiden van het illegale blad De Vonk opnieuw aan, hij werd neergeschoten bij vluchtpoging, overleed in het ziekenhuis. Volgens de oorlogsgravenstichting en bij wo2slachtoffers.nl overleden op 24 juli 1942. In de tekst van dezelfde biografie bij wo2slachtoffers.nl staat echter 17 augustus 1942.
muur: midden, regel 07-01
Janssen,
Sjef
∗ 1923-01-13
Heerlen
† 1943-03-29
Hamburg-Neuengamme
Heerlen - Dutch-Paris - vroeg verzet - Groep Smit - Joseph Jean Elise Janssen was mijnbeamte, lid van de groep Smits en de internationale verzetsgroep en ontsnappingsroute Dutch-Paris, net als zijn oom Joseph Lejeune en Jean Caubo
muur: links, regel 15-05
Konieczny /Koniecny,
Edmund (Ed)
∗ 1912-10-02
Lünen (D)
† 1944-09-08
Berg en Terblijt
Heerlen - L.O. - duikhoofd - Edmund Konieczny woonde in Heerlen en was tolk/beëdigd vertaler. Zijn ouders waren in Polen geboren. Lid verzet behorend tot LO-Heerlen.
„Koniecny, die sedert eind 1942 het beroep van tolk-vertaler uitoefende, zette zich vooral in voor Poolse onderduikers. Daarnaast verzamelde hij met landgenoten wapens, munitie en springstoffen en pleegde hij sabotage. Als gevolg van verraad werd hij op 24 augustus 1944 door vijftien S.S.-ers in zijn woning in Heerlen gearresteerd.“ Cammaert, p. 669
„Specialist verzorging ondergedoken Polen. Werd uit gevangenis Maastricht bevrijd en liep op de weg naar huis over verboden terrein. Zodoende op 8 september 1944 door Duitsers doodgeschoten.“ Het Grote Gebod p. 339.
Volgens Cammaert werd Konieczny op 7 september 1944 in Berg en Terblijt door de Maastrichtse SiPo-medewerker Nitsch met een nekschot om het leven gebracht.
De overlijdensakte vermeldt 8 september 1944 als sterfdatum.
muur: links, regel 16-03
Kuypers /Kuijpers-?,
Johan
∗ 1924-07-08
Heerlen
† 1945-01-26
Heerlen - CPN - De oorlogsgravenstichting schrijft: „Johannes Wilhelmus Kuijpers was kellner / Lid verzet“. In Cammaert X, Bijlage VIII, Arrestatie communisten en radicale socialisten 1940-1945 lezen wij: „Gearresteerd op 1 maart 1941 in Nieuwenhagen.“ Is dit dezelde persoon?
Weet u meer? Schrijf ons!
muur: links, regel 17-02
Lubben,
Johan Herman
∗ 1893-10-24
Enschede
† 1944-12-07
Bergen-Belsen
Heerlen - CPN - pers - Mijnwerker. Laatste woonplaats: Heerlerheide.
Alle volgende informatie is te vinden op scans die door een familielid bij https://www.verzetsmuseum.org/dachau/johan-herman-lubben zijn geplaatst. Die documenten zijn samengevat op http://www.humanitarisme.nl/personen/index.php?m=family&id=I55577.
In 1916 werd hij veroordeeld als dienstweigeraar. Op humanitarisme.nl wordt gemeld, dat zijn dienstweigering een gevolg is van het lezen van de boeken van Tolstoi
Getrouwd op 14 juni 1919 met Johnna Scholten in Enschede.
Hij was tijdens de bezetting verspreider van verboden drukwerken, waaronder Vrij Nederland en Het Parool. (Cammaert XI, p. 1042) Waarschijnlijk ook De Vonk, want hij werd vanwege zijn verbindingen met de C.P.N. op 19 juni 1942 gearresteerd. Hoewel hij in het archief van de CPN, bewaard in het Instituut voor sociale geschiedenis in Amsterdam, niet voorkomt als gesneuveld lid, staat in onze lijst toch ook CPN bij zijn naam, omdat hij samen met CPN-mensen werd gearresteerd. Zie archief van de CPN, bewaard in het International Institute of Social History (Internationaal instituut voor sociale geschiedenis in Amsterdam)
In een brief van 25 october 1945 van het Rode Kruis aan de familie wordt medegedeeld, dat moet worden aangenomen, dat hij omstreeks half december 1944 in Neuengamme is overleden. Dus staat in het uittreksel van de burgerlijke stand in Heerlen: 15 december 1944 te Neuengamme, als zodanig in Heerlen geregistreerd op 8 december 1950. Hij zou in december 1944 nog gezien zijn in Neuengamme (Reveille van het Rode Kruis, uitgave 11/12 1946)
Op 21 september 2015 schreef „Eddy“ bij de oorlogsgravenstichting.nl:Johan Herman werd vanuit Kamp Amersfoort op transport gesteld naar Buchenwald. Vandaar naar Dachau en vervolgens naar Natzweiler. Vanuit Natzweiler weer terug naar Dachau en vandaar naar Neuengamme. Vanuit Neuengamme werd Johan tenslotte overgebracht naar Bergen-Belsen, waar Johan op 07-12-`44 is omgekomen.
Hij taat op de erelijst van gevallenen 1940-1945 van de Tweede Kamer
muur: midden, regel 07-02
Musch,
Jaap
∗ 1913-03-08
Amsterdam
† 1944-09-07
Ommen
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Heerlen - Brunssum - NV - onderduiker - Jaap en Gerard Musch deden hun verzetswerk op de basis van hun christelijke overtuiging. „De Amsterdamse broers Jaap en Gerard Musch startten met de hulpverlening omstreeks juli 1942 toen de eerste joden op transport werden gesteld. … In de zomer van 1942 verhuisde J. Musch naar Zuid-Limburg om er adressen voor joodse kinderen te zoeken. Bovendien vond hij een betrekking als chemisch analist bij de Staatsmijnen. Musch vestigde zich in Heerlen, waar hij contact zocht met dominee G.J. Pontier.“ Cammaert V, IV.2.2. De N.V.
Jaap moest dat met de dood bekopen, toen hij met een aantal kinderen in Nijverdal ondergedoken zat en per toeval werd ontdekt. Ook hier konden de aanwezige kinderen ontsnappen.
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.04-22
Ramakers,
V.L.Servaas
∗ 1906-04-23
Schinnen
† 1945-03-09
Bergen-Belsen
Heerlen - L.O. - geestelijke - Kapelaan te Heerlerheide. Aanhouding op 18 augustus 1945 door de Landwacht. Zie Cammaert VIb, p. 665 en „Vier dont ut zelf – 150 jaar geschiedenis van een parochie“. De Kapelaan Ramakersstraat achter de kerk in Heerlerheide is naar hem vernoemd.
muur: links, regel 16-04
Rinzema /Rensema,
Sjoerd
∗ 1909-02-28
Drachten
† 1945-06-01
Maastricht
Heerlen - CPN - pers - Bakker. Volgens oorlogsgravenstichting.nl/ en verzetsmuseum.org heette hij Rinzema, maar volgens de kaartenbak van de CPN Rensema. Omdat dezelfde overlijdensdatum wordt aangegeven, gaat het waarschijnlijk om dezelfde persoon. Verspreider van De Vonk en De Waarheid. Gearresteerd in juni 1942. Aankomst in Dachau 26 mei 1944, bevrijd uit Dachau 29 april 1945, maar is kort daarna overleden aan zijn ontberingen.
muur: midden, regel 08-01
Rooyackers /Rooijackers,
Wim A.
∗ 1918-03-13
Heerlen
† 1944-09-05
Vught
Heerlen - vroeg verzet - K.P. - pers - politie - Wilhelmus Antonius (Wim) Rooijackers was handelscorrespondent en agent van de mijnpolitie. Hij hield zich al vroeg bezig met de hulp aan uit Duitsland gevluchte krijgsgevangenen. (Cammaert III, p. 217) en was betrokken bij een mislukte aanslag (Cammaert IV, p. 286) Ook was hij actief in de groep die in Zuid-Limburg het illegale blad Het Parool verspreidde. (Cammaert XI, p. 1050) Hij werd gearresteerd tegelijk met de vroedvrouw A.M. Bensen-Offermans, die weer vrij zou komen bij de overval op de gevangenis van Maastricht.
Maar Wim Rooijackers was een van de velen, die rond Dolle Dinsdag in Kamp Vught zijn gefusilleerd.
muur: links, regel 17-03
Savelsberg,
Reinier
Harry
∗ 1895-04-27
Schaesberg
† 1943-05-02
Wellerlooi (Bergen [L])
Heerlen - april-mei-staking - Reinier Savelsberg was electromonteur op de staatsmijn Oranje-Nassau III en betrokken bij de April-Meistaking van 1943. In de nacht van 1 op 2 mei 1943 met Servaas Toussaint en Meindert Tempelaars door het Polizeistandgericht in Maastricht ter dood veroordeeld. De geschiedenis achter het verzetsmonument Wellerlooi
Zie ook:
het artikel: als de mijnwerkers staken tegen de Duitse bezetter
demijnen.nl: april-mei-staking 1943
muur: links, regel 17-04
Schiphorst,
Tom
∗ 1923-01-01
Heerlen
† 1945-03-09
Mauthausen
Heerlen - Nijmegen - L.O. - K.P. - pers - Student - Leerling MTS, woonachtig in Nijmegen. Verzorgde onderduikers en verspreidde illegale bladen. Bovendien verborg hij een Amerikaanse piloot. Behoorde tot de LO-Maas en Waal. Op 1 augustus 1944 werd hij gearresteerd en op 9 maart 1945 is hij om het leven gekomen in het KZ Mauthausen.
muur: links, regel 18-01
Schutte,
Jacob
∗ 1920-12-01
Heerlen
† 1944-12-31
Neuengamme
Heerlen - Mijnwerker
Weet u meer? Schrijf ons!
muur: links, regel 18-02
Sikkes,
Hendrik
∗ 1894-11-24
Gaasterland
† 1945-05-31
Bergen-Belsen
Heerlen - L.O. - Mijnwerker en jodenhelper, geboren op 24 november 1894 in Mirns en Bakhuizen (Gaasterland). Op 17 mei 1924 in Gaasterland getrouwd met Marijke Teernstra. Ondanks de betrekkelijke armoede hebben zij op 7 mei 1944 de negentienjarige onderduikster en verzetsvrouw Martha de Lieme in huis genomen. De oudste zoon van Marijke, uit een eerder huwelijk, verraadt Martha na een twist. Bij de arrestatie zijn hun 8 kinderen in de leeftijd van 5 tot 18 jaar. (Bron: Gaasterland in de tweede wereldoorlog, het jaar 1944 Zoek naar 19 JUNI)
„Als gevolg van verraad arresteerden Nitsch, Conrad en landwachter M. Raeven op 19 juni 1944 mevrouw B. Heddema, de familie Hardeveld uit Brunssum, H. Sikkes uit Heerlen en een aantal niet bij naam bekende joden. Op 1 september kwamen de gezinsleden Hardeveld weer vrij. Mevrouw Heddema werd begin 1945 in Innsbruck bevrijd. Sikkes stierf op 31 mei 1945 in Bergen-Belsen. Over het lot van de gearresteerde joden is niets bekend.“ (Cammaert VIb, p. 671). Aan Hendrik Sikkes wordt postuum het verzetsherdenkingskruis toegekend en zijn vrouw Marijke ontvangt op 6 mei 1980 de Yad Vashemonderscheiding voor alle hulp aan de Joodse medemens.
muur: links, regel 18-03
Sluymers,
Leendert L.
∗ 1922-01-03
Heerlen
† 1945-03-03
Hamburg-Neuengamme
Heerlen - onderduiker - Reden voor zijn arrestatie op 25-07-1944: het ontduiken de Arbeitseinsatz (gedwongen tewerkstelling, meestal in de Duitse industrie).
In de bewaard gebleven dodenboeken van Neuengamme (de registratie van overleden gevangenen) staan verschillende ziekten waaraan gevangenen zijn gestorven: enteritis, tuberculose, dysenterie, hartfalen, enz. Dat is verhullend. De ware doodsoorzaak zijn vrijwel altijd de abominabele omstandigheden in het kamp geweest. Bovendien zijn de gegevens volledig onbetrouwbaar. Vaak werd er in de registratie maar wat opgeschreven. (Bron: Judith Schuyf, Nederlanders in Neuengamme: de ervaringen van ruim 5500 Nederlanders in een Duits concentratiekamp 1940-1945 ISBN: 9789059940512, geciteerd op monument.vriendenkringneuengamme.nl, zie onderstaande link)
muur: links, regel 19-01
Smit,
Sjef
∗ 1916-09-09
Roermond
† 1942-09-17
Amsterdam
Heerlen - vroeg verzet - Groep Smit - politie - Jef Smit was voor de oorlog beroepsmilitair, koos na de demobilisatie in juli 1940 voor een dienstverband bij de marechaussee in Heerlen. Lang hield hij het er niet vol. Het was hem een doorn in het oog dat het openbaar optreden van N.S.B.-ers en andere pro-Duitse elementen ongestraft bleef. Toen bovendien duidelijk werd dat anti-N.S.B.-sentimenten de kop moesten worden 107 ingedrukt, was voor hem de maat vol. Hij verloor het vertrouwen in de leiding van de marechaussee en in het voorjaar van 1941 nam hij ontslag. Op 19 juni trad hij als bankwerker in dienst van de Oranje Nassaumijn waar hij dynamietstaven achterover drukte voor het plegen van sabotageacties.(Cammaert II, p. 107)
Hij zocht en vond contact met voormalige militairen en anderen die zo dachten als hij, in de mijnen en daarbuiten. Zo ontstond de Groep Smit.
Smit is gefusilleerd en werd herbegraven op 17 mei 1954 in Maastricht in graf R 20b op de Gemeentelijke begraafplaats aan de Tongerseweg, ererotonde R: graven van 6 omgekomen Limburgse verzetsmensen.
muur: links, regel 19-02
Spreksel,
Charles
∗ 1916-07-03
Heerlen
† 1945-01-07
KZ Schömberg, KZ Natzweiler
Heerlen - vroeg verzet - pers - Groep Smit - Oud-militair en etaleur. Verspreidde in het begin illegale bladen en stencils, die door kapelaan E. Hennekens uit Valkenburg werden geleverd. Zij kregen in toenemende mate steun van jongeren, voornamelijk familieleden en goede vrienden. Tegen het einde van 1940 hadden de middelbare scholieren A.J.A. Rameckers, P.L.W.A. Leclou en H.H. Baeten een illegaal groepje gevormd.(Cammaert hoofdstuk II, pp. 109 -110) Volgens bidprentje gearresteerd op 2 feb. 1942 en via Maastricht, Amsterdam, Amersfoort, Vught, Buchenwald, Natzweiler, Dachau, Ottobrünn in Dautmergen beland, waar hij op 6 jan. 1945 stierf.
Akte van overlijden op oorlogsbronnen.nl
muur: links, regel 19-03
Tempelaars,
Meindert
∗ 1904-06-06
Den Haag
† 1943-05-02
Wellerlooi (Bergen [L])
Heerlen - april-mei-staking - Meijnardus Jacobus Tempelaars was houwer op de staatsmijn Oranje-Nassau III. Gearresteerd i.v.m. de mijnstaking en in de nacht van 1 op 2 mei 1943 met Renier Savelsberg en Servaas Toussaint door het Polizeistandgericht in Maastricht ter dood veroordeeld. Gefusilleerd door een executiepeloton van de Ordnungspolizei op de Hamertse hei bij Wellerlooi
demijnen.nl: De Limburgse mijnen en mijnwerkers tijdens de bezetting 1940-1944 waaronder de april-mei-staking 1943
De geschiedenis achter het verzetsmonument Wellerlooi. Volgens oorlogsgravenstichting.nl vermoord in Maastricht.
muur: links, regel 18-04
Tobben,
Harrie /Harry
∗ 1917-08-24
Heerlen
† 1945-03-15
Hameln (D
Heerlen - vroeg verzet - pers - Ordedienst - Netw. Bongaerts - politie - carillon - Oud-militair en na zijn demobilisatie door de Duitsers in 1940 lid van de mijnpolitie. Was o.a. betrokken bij sabotage in de Oranje-Nassaumijn I (O.N. I) te Heerlen, wat door de SiPo werd achterhaald. In juni 1942 dook hij onder in Baexem op advies van bevriende politiemensen, maar hij ging gewoon door met zijn hulp aan vluchtelingen. Uit de redevoering van Dr. Fred Cammaert bij de onthulling van de plaquette bij het vredescarillon.): „Onder de bezielende leiding van Charles Bongaerts gingen hij en andere oud militairen zich toeleggen op alle mogelijke verzetsactiviteiten, variërend van hulp aan joden, geallieerde vliegeniers en onderduikers tot het verzamelen van wapens en inlichtingen, de vervaardiging en verspreiding van illegale bladen en het plegen van sabotage. Door infiltratie van provocateurs in Duitse dienst werd hij op 6 augustus 1943 opgepakt.“
muur: links, regel 19-05
Vinerius /Vienerius,
Engelbert Joseph
∗ 1893-05-10
Rheine
† 1942-11-17
Neuengamme
Heerlen - CPN - pers - Mijnwerker, verspreider van De Vonk en De Waarheid, gearresteerd in augustus 1942. Gestorven in het hoofdkamp KZ Neuengamme
Weet u meer? Schrijf ons!
muur: midden, regel 08-02
Vlemmings,
Lambert
∗ 1918-11-10
Breda
† 1945-02-23
Dachau
Heerlen - vroeg verzet - pers - Groep Smit - Lambertus Arnoldus Vlemmings was oud-militair en na zijn demobilisatie door de Duitsers in 1940 besteller bij Van Gend & Loos. Verspreidde in het begin illegale bladen en stencils, die door kapelaan Hennekens uit Valkenburg werden geleverd. „Vanaf het voorjaar van 1941 legde de groep-Smit zich ook toe op het vergaren van inlichtingen en het verzamelen en kopen van wapens, munitie en explosieven. Met de leiding hiervan belastte Smit L. Vlemmings.“ (Cammaert hoofdstuk II, p. 110). Gearresteerd op 02-02-1942, veroordeeld tot 12 jaar tuchthuis, overleden te Dachau 23-02-1945.
muur: links, regel 19-04