Gesneuvelden van het verzet in Nederlands Limburg
Menu text, no JavaScript Log in  Deze pagina in het NederlandsDiese Seite auf DeutschThis page in English - ssssCette page en FrançaisEsta página em Portuguêsnaar boventerug
 

Gesneuvelden van het verzet in Nederlands Limburg

vorigebackvolgende

Ondergrondse pers

Ondergrondse pers – 79 pers.   ⇒Alle Limburgse gesneuvelden
Assen, van
Derk
∗ 1891-10-09
Hasselt (O)
† 1943-09-13
Horst (L)
Maastricht - L.O. - pers - Hij was deurwaarder bij de directe belastingen, gehuwd met Berendje Grolleman, behoorde tot LO-Maastricht. Hij en zijn vrouw waren actief bij de verspreiding van clandestiene bladen zoals Vrij Nederland en Trouw en bij de oprichting van de L.O. in Maastricht. Zij werden gearresteerd op 24-7-1943 wegens huisvesten van een Joods echtpaar. Derk werd wekenlang verhoord door de SiPo in de gevangenis in Maastricht. Hij liet echter niets los over de verzetsmensen met wie hij had samengewerkt. De Maastrichtse belastingdienst bood de Duitsers tevergeefs 40.000 gulden om Derk vrij te kopen. Na een poging van verzetsmensen om Derk te bevrijden, werd hij op 14 september 1943 vroeg in de ochtend naar de Schadijkse bossen in Meterik gebracht. Omdat hij bleef weigeren inlichtingen te verstrekken aan de SiPo, werd hij ter plekke doodgeschoten.
Hier werd zijn lichaam in 1946 opgegraven. Na identificatie werd hij herbegraven in zijn geboorteplaats Hasselt (O). De gemeente Horst heeft in 1946 een herdenkingskruis laten plaatsen. Dit kruis is vele jaren onderhouden door de Stichting Kruisen en Kapellen van Horst a/d Maas.
In 1963 vond het stoffelijk overschot van Derk een laatste rustplaats op het Ereveld van de Stichting Oorlogsgraven in Loenen op de Veluwe.
muur: links, regel 29-02
Assen-Grolleman, van
Berendje
∗ 1894-03-29
Hasselt (Ov)
† 1945-02-18
Ravensbrück
- Maastricht - L.O. - pers - Berendje Grolleman (Berendina van Assen-Grolleman) en haar man Derk van Assen, waren vrijwel vanaf het begin van de Duitse bezetting bezig met verzet in Maastricht: hulp aan joden en geallieerde vliegeniers bij hun vlucht naar het zuiden. Zij waren actief bij de verspreiding van clandestiene bladen zoals Vrij Nederland en Trouw en bij de oprichting van de L.O. in Maastricht. Als gevolg van infiltratie en verraad werden zij op 24 juli 1943 gearresteerd in hun huis aan de Cannerweg 124A, beschuldigd onder meer van het huisvesten van een Joods echtpaar. Na een tijdelijke opsluiting in kamp Vught werd Berendje zonder vorm van proces gedeporteerd naar het concentratiekamp Ravensbrück in Duitsland. Op 18 februari 1945 overleed zij aan uitputting, onder erbarmelijke omstandigheden. De plaats van haar laatste rustplaats is niet bekend.
Het was een gemis dat de echtgenote van Derk van Assen niet genoemd werd bij het herdenkingskruis in de Schadijkse bossen in Meterik. Haar aandeel in het verzet, samen met haar man Derk, is een gedeelde heldendaad.
muur: links, regel 29-03
Balter,
Hendrik Hubert
∗ 1917-08-06
Schaesberg
† 1945-04-17
Flossenbürg AL Gröditz
Schaesberg - CPN - pers - Medewerker van “De Vonk”. Einde april 1942 werd verzetsman Scheper op grond van diefstal van een fiets gearresteerd. Deze slaat door met als gevolg vele arrestaties w.o. Balter. Als op 17-4-1945 het kamp wordt bevrijd door de geallieerden is Hendrik Balter al overleden (of een dag nadien), vermoedelijk aan tyfus.
muur: rechts, regel 13-01
Bartels,
Roelf H.
∗ 1868-09-25
Groningen
† 1942-12-14
KZ Neuengamme
Maastricht - pers - Groep-Dresen - Fabrikant, mede-oprichter van de groep Dresen. Bartels en zijn 36 jaar jongere vrouw Maria hebben twee winkels in Maastricht, een in de Heggenstraat en een aan de St. Maartenslaan. Reservekapitein van het Nederlandse leger. Ondanks zijn al gevorderde leeftijd gaat Bartels in het verzet. In zijn Tricotagehuis aan de Heggenstraat brengt hij zestig ontsnapte Belgische krijgsgevangenen onder, die vervolgens de grens over worden gesmokkeld. Bartels is ook een van de sleutelfiguren bij de uitgave en vervaardiging van het verzetsblad Oranje Post. Het eerste nummer bevat onder meer de door hem opgestelde richtlijnen voor ‘goede’ Nederlanders.
De verzetsgroep wordt door Isidoor Brandon, de joodse (!) compagnon van Tom Engeln verraden. Lees meer op Gruppe Dresen. Op 12 december 1941 pakt de SiPo Bartels op. Hij belandt uiteindelijk in het concentratiekamp Neuengamme. Daar overlijdt hij net iets meer dan een jaar na zijn arrestatie. Hij is dan 74 jaar oud.
Meer informatie (pdf)
Gearresteerd volgens mestreechonline.nl op 2-11-1941, volgens Cammaert hoofdstuk II, p. 117 op 12-12-1941
muur: links, regel 30-01
Benedic,
Niek
∗ 1903-03-02
Aachen
† 1944-07-11
Natzweiler
Ubach over Worms - CPN - pers - Nikolaus Benedic was houder van een leesbibliotheek en lid van de CPN. Was hij bovendien mijnwerker? Woonde in Waubach. Gearresteerd op 30 mei 1942 wegens verspreiding van de partijbladen De Vonk en De Waarheid
muur: rechts, regel 24-01
Berckel, van
Karel C.
∗ 1892-08-19
Delft
† 1944-09-05
Kamp Vught
Heerlen - L.O. - K.P. - pers - Chirurg en chef de clinique aan het St.Jozef-ziekenhuis in de Putgraaf. Maakte het mede mogelijk, dat hier een belangrijk verzetscentrum ontstond, het begin van de LO van het district Heerlen, van waar ook de verbinding met Valkenburg werd gelegd. Zoals bijna alle mensen van de Limburgse L.O. was hij een vroom Christen. Werkte bovendien mee aan het Heerlens verzetsblad „Het Vrije Volk“, niet te verwarren met het grotere blad met dezelfde naam.
muur: links, regel 15-03
Berden,
Sylvester
∗ 1919-09-02
Den Haag
† 1944-11-07
Kessel
Heel-Panheel - pers - Student - onderduiker - Sylvester Willem Jerome Maria Martin Berden was rechtenstudent en tijdens de Duitse inval dienstplichtig sergeant. In 1943 zijn hij en zijn jongere broer Joost ondergedoken in een klooster in Heel. Zij begonnen op 6 september 1944, daags na Dolle Dinsdag, met de uitgave van de Daalzichtse Berichten Dienst (D.B.D.). Bij Cammaert is in hoofdstuk XI „De illegale pers“ op pp.1090 e.v. een paragraaf aan dit blad gewijd: „De twee, zonen van een redacteur van het dagblad De Tijd, waren afkomstig uit Amsterdam. Vanwege het fraaie uitzicht dat het plaatselijk klooster, waar ze ondergedoken zaten, op het Maasdal bood noemden ze het blaadje Daalzichtse Berichten Dienst. Sylvester typte de van „radio Londen“ overgenomen berichten en Joost stencilde D.B.D. in een oplage van tweehonderd exemplaren. De radio was afkomstig van W.H. Heber uit Heel. Het stencilapparaat, de typemachine en ander materiaal waren ontvreemd uit het gemeentehuis, waar een N.S.B.-er de scepter zwaaide. In het begin werd het dagelijks verschijnend blaadje overal aangeplakt, maar daar moest men al gauw van afzien, omdat het dorp wemelde van Duitsers. Sindsdien verspreidden inwoners van Heel … het blad in de regio.
Bij de nadering van de geallieerden, eind oktober, bracht Sylvester Berden in samenwerking met rector Schaeken de Duitse stellingen en gevechtsposities in kaart. De belangrijkste gegevens seinde hij door naar de geallieerden. Af en toe liet hij ze door honden overbrengen. Dat die gegevens voor de geallieerden van nut waren bleek uit het feit dat de Britten, die ten zuidwesten van het kanaal Wessem-Nederweert in stelling lagen, telkens weer met grote precisie de Duitse stellingen bestookten.“ Dat viel natuurlijk op en „Op zondag 5 november omsingelde een groep van vijftig Duitse parachutisten het klooster.“ … „Op de kamer van Sylvester Berden in het klooster troffen de parachutisten twee radio’s, getypte nieuwsberichten en uitgewerkte schetsen van de Duitse gevechtsposities in de omgeving aan. Hij moest de zo gevreesde spion zijn, concludeerden ze.“ Na zware mishandelingen werd hij op 7 november 1944 in Kessel-Eijk geëxecuteerd.
muur: links, regel 13-02
Bongaerts,
Charles M.H.J.
∗ 1909-08-07
Venlo
† 1944-11-23
KZ Ladelund, KZ Neuengamme
Heerlen - vroeg verzet - pers - Ordedienst - Netw. Bongaerts - politie - Getrouwd met Trees (Theresa) Dahmen. Charles Bongaerts vocht in 1940 tijdens de vijfdaagse slag om Nederland als eerste luitenant der reserve aan de zwaar bevochten "Grebbenberglinie", die standhield tot de capitulatie. Na zijn demobilisatie werd hij eerst inspecteur van politie, later brandweercommandant in Heerlen. Hij was niet van plan, pas in actie te komen als de Duitsers waren vertrokken en bouwde binnen de brandweer en de OD een actieve verzetsgroep, die ook via zijn netwerk van oud-militairen begon met hulp aan uit Duitsland ontsnapte krijgsgevangenen.
Charles Bongaerts hield eens een Duits militair konvooi tegen en liet, onder het voorwendsel dat hij dringend ergens heen moest, een monteur zijn brandweerauto repareren terwijl drie Amerikaanse vliegeniers achterin zaten. (Joseph Marie Phillipe Bongaerts DFC, FC, OHK1)
Hij was voor de oorlog journalist bij het Limburgsch Dagblad in Heerlen geweest. Hij richtte samen met enkele anderen Het Vrije Volk op, niet te verwarren met het gelijknamige naoorlogse dagblad. Het was vooral gericht op mijnwerkers en was zeer goed geïnformeerd, omdat ze overal mensen hadden zitten, zelfs bij de SiPo in Maastricht! (Cammaert XI, p. 1077)
Later kwamen er naast de ontsnapte krijgsgevangenen andere vluchtelingen bij, zoals Joden. Als gevolg van infiltratie in de groep-Bongaerts door Vastenhout (Englandspiel) werden op 16 november 1943 Peeters, Reijnders en J.M.W. Clevis opgepakt. Van Megen werd op 5 april 1945 in het Duitse Dohnson doodgeschoten. Peeters overleed op 24 juni 1947 in Venlo. Hij was de ontberingen van het kamp Buchenwald niet meer te boven gekomen. Clevis kwam in mei 1944 vrij, Reijnders pas na de oorlog.
Bronnen: Traces of War en Cammaert p. 2-85, 3-136, 3-142 en vooral: Hoofdstuk IV §III. De groep-Bongaerts verstrikt in het Englandspiel: de affaire Vastenhout.
muur: links, regel 16-01
Bos,
Lubbert
∗ 1900-08-10
Emmen
† 1943-04-06
KZ Buchenwald
Brunssum - CPN - pers - Mijnwerker, gestorven in het concentratiekamp. Hij werd in Brunssum opgepakt wegens het „verspreiden van illegale geschriften“.
muur: links, regel 06-01
Brinkman,
Jan
∗ 1893-08-01
Koekange
† 1945-02-20
Dachau
Ubach over Worms - CPN - pers - Mijnwerker-houwer, geboren in Koekange, een dorp in de provincie Drenthe, t/m 1997 gemeente De Wijk. Hij woonde in Waubach. Werk voor de Waarheid, gearresteerd op 30 mei 1942.
muur: rechts, regel 24-02
Busch,
Elbertus Frederikus
∗ 1903-05-11
Apeldoorn
† 1943-05-25
Neuengamme
Hoensbroek - CPN - vroeg verzet - pers - Zijn jeugd bracht hij door in Zutphen, woonplaatsen in Zuid-Limburg Brunssum en vanaf 1931 Hoensbroek. Volgens de biografie op heemkundehoensbroek.nl was hij in de oorlog tuinman van beroep en werkte bij de Koninklijke Nederlandse Heidemaatschappij, kortweg Heidemij genoemd. In de kaartenbak van de CPN staat hij als mijnwerker vermeld. Medewerker van De Vonk. Gearresteerd op 05-02-1941, enkele dagen na de aanval van de Duitse troepen op de Sovjet-Unie.
muur: midden, regel 10-02
Crauwels,
Paul N.
∗ 1901-08-17
Maastricht
† 1944-09-08
Sittard
Sittard - CPN - pers - Op 7 september 1944 werden twee verspreiders van „De Waarheid“, J.W.H. Theunissen en P.N. Crauwels, die kort tevoren een aantal exemplaren bij S. Beyer hadden opgehaald, door enkele landwachters aangehouden in Munstergeleen. De volgende dag werden de twee in Sittard vermoord. (Van Aernsbergen)
muur: rechts, regel 18-01
Creusen,
Wiel
oom Kees
∗ 1893-07-31
Kerkrade
† 1945-05-31
Bergen-Belsen
Kerkrade - - pers - RVV - Jan Willem Creusen was distributie-ambtenaar en oudvoorzitter van de plaatselijke Unie-afdeling, hij was ook betrokken bij de hulp aan onder meer joodse onderduikers, leidde in Kerkrade de verspreiding van het blad “Je Maintiendrai”. Hij was hoofdkoerier van de R.V.V. voor Zuid-Nederland en contactman tussen de leiding en de regio. Hij was veel op reis. Een dag na de arrestatie van Paul Guermonprez op 4 april 1944 werd Creusen met een koffer vol distributiebonnen en andere bescheiden in de trein tussen Utrecht en Maarssen aangehouden. Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het gevolg was van de arrestatie van Guermonprez, omdat er verder geen arrestaties volgden, behalve André Gubbels, pas vier maanden later. Creusen bezweek op 31 mei 1945 aan de gevolgen van de ontberingen in Duitse kampen. (Cammaert IX, pp. 947-952)
muur: links, regel 26-01
Diederen,
Karel Joseph
∗ 1917-10-10
Hoensbroek
† 1943-03-02
KZ Sachsenhausen, Oranienburg
Hoensbroek - vroeg verzet - pers - Groep Smit - In zijn jonge jaren was hij actief in de jeugdbeweging. Hij was los werkman van beroep toen hij werd opgeroepen voor zijn dienstplicht. Vanaf 2 september 1937 bij het 3e Regiment Bereden Veld Artillerie, waar hij opklom tot de rang van wachtmeester. Na de capitulatie van het Nederlandse leger in mei 1940 werd hij gedemobiliseerd. Werd lid van de Groep Smit, die vooral in het begin oud-militairen aantrok. Zijn vader zegt, dat hij plannen had, naar Engeland te gaan. Volgens het inschrijvingsregister in de gevangenis van Maastricht was hij broodbezorger (bron van dit alles: zijn biografie op heemkundehoensbroek.nl) Volgens erelijst.nl was hij mijnwerker.
Gearresteerd op 13 februari 1942, veroordeeld tot Zuchthausstrafe, tuchthuisstraf, en overleden op 6 maart 1943. (Cammaert hoofdstuk II, Bijlage V, Arrestaties in de groep-Smit) Dergelijke verschillen wat betreft de sterfdatum in een concentratiekamp komen vaak voor. Bijvoorbeeld doordat iemand nog is gezien, nadat de boekhouding van het kamp hem/haar al voor dood had verklaard. Soms is niet eens duidelijk, waar iemand is gestorven, vooral, wanneer dat tegen het einde van de oorlog was. Dan is er meestal ook geen individueel graf.
muur: midden, regel 11-02
Dobbe,
Theo
Hans
∗ 1901-03-19
Amsterdam
† 1944-09-05
Dieren, gem. Rheden
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - vroeg verzet - K.P. - pers - De buitenrand van Limburg - Theo Dobbe was in zijn „burgerlijke“ beroep hoofdvertegenwoordiger en actief in het hele land. Hij werd in Zuid-Nederland de organisator voor de LKP, de koepelorganisatie van de knokploegen. Hij opereerde in 1943 en 1944 vanuit Arnhem en Nijmegen en zette vanaf begin 1944 vanuit Nijmegen de Knokploegen in Zuid-Nederland op, waaronder ook de KP-Nijmegen. In 1943 werd hij hoofd van de zogenaamde „opruimingsdienst“.
Zijn lichaam werd pas op 21 juni 1945 in Dieren gevonden. Hij behoorde niet tot de in Limburg woonachtige gesneuvelden en staat dan ook niet op een muur van het Provinciaal Vetzetsmonument. Maar zowel J.W. Hofwijk in "Het Grote Gebod" als Fred Cammaert noemen hem in hun hoofdstukken over de knokploegen in Limburg.
Bij Koninklijk Besluit van 11 september 1951, No. 21, in het register van Ridders der 4e klasse der Militaire Willems-Orde ingeschreven wegens:

… het zich in de strijd onderscheiden hebben door uitstekende daden van moed, beleid en trouw door in het tijdvak van mei 1940 tot zijn heldhaftige dood in september 1944 de vijandelijke bezetter met grote voortvarendheid en vindingrijkheid en op elk terrein van het ondergronds verzet hardnekkig te bestrijden, welke daden in belangrijke mate rechtstreeks de Geallieerde Oorlogvoering ten dienste hebben gestrekt. In het bijzonder door, veelal met onmiddellijk levensgevaar.

  1. Al kort na de capitulatie van Nederland in mei 1940 met vijf anderen, wapens en munitie in Naarden heeft weten te bemachtigen.
  2. Op 14 mei 1941 te Amsterdam een vijandelijke opslagplaats van telexapparaten & seintoestellen tot springen te brengen, waarbij een aantal vijandelijke officieren om het leven zou zijn gekomen.
  3. Na zijn arrestatie op 24 november 1941 te Amsterdam en zijn overbrenging naar de Willem II kazerne te Utrecht daaruit op zeer gedurfde wijze weten te ontsnappen en niettegenstaande hij in december bij verstek ter dood werd veroordeeld, onvervaard het verzet voort te zetten;
  4. In augustus en september 1942 op de Veluwe heidevelden of met plaggen beladen voertuigen in brand te steken, teneinde de vijand te beletten zijn vliegvelden te camoufleren;
  5. Nadat door hem medio 1943 te Nijmegen een Knokploeg (KP) was opgericht, met andere illegale groepen op allerlei wijzen vijandelijke transporten hardnekkig te saboteren, daarbij van juni 1944 af ten gunste van de Geallieerde Oorlogvoering de berichtgeving door postduiven van de Mookerheide uit te verzorgen; alsmede geallieerde piloten over de grens te helpen ontsnappen.
  6. Door ten slotte kort vóór zijn terechtstelling bij een poging zich te bevrijden aan een zijner bewakers diens vuurwapen te ontrukken, waarop onmiddellijk het escorte het vuur op hem opende en hij dodelijk werd getroffen.

Bron: De Militaire Willems-Orde Sijthoff Pers ISBN 90-70682-01-X

Andere bronnen:


Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.04-10
Dorst,
Mans
∗ 1905-12-10
Onstwedde
† 1942-11-12
Neuengamme
Heerlen - CPN - vroeg verzet - pers - Fabrieksarbeider, verbindingsman van De Waarheid. Gearresteerd op 13-01-1942.
muur: midden, regel 06-01
Driessen,
Harry G.
∗ 1921-11-11
Horst
† 1944-09-06
Tijdens transport
Horst - pers - Student - Verspreider van ondergrondse kranten. „Ook Horst ontsnapte niet aan de terreur van het commando-Berendsen van de AKD. Die maakten o.l.v. Johan Berendsen, de „schrik van Venlo“, jacht op onderduikers. Op 29 juli 1944 werd H.G. Driessen, een regionaal verspreider van Vrij Nederland en Trouw, door J. Sabbé en J. van Zutphen aangehouden. Driessen probeerde te vluchten, maar hij werd door een kogel in de rug getroffen. Via het ziekenhuis van Horst kwam hij in Vught terecht. Tijdens het transport van gevangenen van kamp Vught naar Sachsenhausen op 6 september probeerde hij, waarschijnlijk ter hoogte van Ravenstein, opnieuw te ontsnappen. De bewakers openden het vuur, Driessen werd dodelijk getroffen.“ (Cammaert VIb, p. 592)
muur: links, regel 23-01
Droitcourt,
Guido
Kamiel
∗ 1915-09-27
Berlin-Pankow
† 1943-02-11
Hauptlager Neuengamme
Geulle - pers - Groep-Dresen - Kamiel Michel Josef Guido Droitcourt had een Duitse moeder en een Franse vader en werd in Berlijn geboren. Op 20-jarige leeftijd kwam hij met zijn moeder, haar man en zijn halfbroer naar Geulle. In juli 1941 werd het eerste geallieerde vliegtuig in de buurt van Geulle neergehaald. Een bemanningslid kwam terecht bij Guido Droitcourt, maar viel in Duitse handen. Guido werd lid van verzetsgroep rond Pierre Dresen. Een jaar na de Duitse invasie hielp hij al bij het maken van een eerste pamflet. Op 1 november 1941 rolde het eerste exemplaar van de Oranje Koerier uit de stencilmachine, met een oplage van 175 stuks. (Cammaert hoofdstuk II-II. De groep-Dresen, pp. 95-107) Gearresteerd op 01-12-1941.
Zie zijn gegevens op de site van Neuengamme: Die Toten 1940-1945 Daar wordt hij genoemd: Kamill Michel Josef Guido
Er ligt voor hem een struikelsteen bij Heirweg 2, Geulle.
muur: midden, regel 04-02
Eldert, van
J.A.
∗ 1894-10-31
Amsterdam
† 1944-07-21
Leusden
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - CPN - pers - De buitenrand van Limburg - De meubelmaker Van Eldert was gehuwd met Wilhelmina van de Berg, verspreidde illegale bladen, o.a. De Waarheid. Hij werd op 17 juni 1944 om 2.15 uur door de beruchte Wiebe gearresteerd wegens het verspreiden van De Waarheid in Nijmegen. Om 11.00 uur werd hij met drie anderen door Wiebe en Hidskes overgebracht naar de SD in Arnhem. Op 21 juli 1944 werd hij als represaillemaatregel voor aanslagen op Duitse militairen met zeven andere Nijmegenaren gefusilleerd op de Leusderheide, na eerst zijn eigen graf gegraven te hebben. Van Eldert lag na de oorlog tot najaar 1969 begraven op Rustoord (D 710).
18.2.2011: telefonische mededeling van kleindochter J.A. Brugmans: in 1948 waren er plannen voor een monument op de Wedren voor deze gefusilleerden. Echter omdat Van Eldert "een andersdenkende" was, hij was lid van de CPN, zou hij daar niet begraven worden. Vandaar dat hij op Rustoord werd begraven. Eind jaren zestig werd de loden kist verplaatst met de bedoeling dat hij een eregraf zou krijgen op het ereveld Vredehof, maar daar heeft de familie zich tegen gekeerd. "Toen niet, dan nu ook niet". Intussen was de loden kist verdwenen. Zijn resten zijn teruggebracht naar Rustoord.


Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Engeln,
Paulus Anthonius
Tom
∗ 1902-01-30
Purmerend
† 1945-04-27
KZ Ebensee
Maastricht - vroeg verzet - pers - Groep-Dresen - De in Maastricht woonachtige winkelier en manufacteur van lederwaren Paulus Anthonius (Tom) Engeln was van Duitse afkomst en was gescheiden van een Duitse vrouw, Betsy Wanger, met wie hij drie kinderen had. Die waren in 1942 4, 7 en 12 jaar oud. Hij drukte in de achterkamer van zijn bedrijf de illegale bladen “Vrij Nederland” en de “Oranje Post”, die via de groep Dresen werden verspreid. Hij bood onderdak aan de Amsterdamse jood Isidoor Brandon, die tevens zijn zakelijke partner werd, en diens vriendin Cor Meijer. Brandon had een schuld bij hem en was bovendien bang voor zijn hachje. Daarom hebben hij en Meijer Tom en de hele groep Dresen verraden. Op vrijdag 28 november 1941 werden hij en enkele anderen gearresteerd. In de dagen daarna werd bijna de hele verzetsgroep Dresen/Hage, drieëntwintig verzetsstrijders, opgepakt. Tegen de drie belangrijkste verzetslieden van de verzetsgroep “Oranje Koerier”, Pierre Dresen, Dirk Hage en Gerrit Spierings werd de doodstraf geëist en uitgesproken. Tom en acht anderen kwamen in het Kamp Amersfoort terecht. Via verschillende kampen zoals Buchenwald en het „Nacht- und Nebel“ kamp Natzweiler-Struthof (Elzas) tenslotte in het concentratiekamp Ebensee, waar hij in de ziekenbarak uiteindelijk aan uitputting bezweek op 27 april 1945, een week voor de bevrijding van het kamp. Hij werd 43 jaar.
Er ligt een struikelsteentje voor het huis Bredestraat 37, Maastricht
Uitgebreide biografie
muur: midden, regel 14-02
Francotte,
Joep
∗ 1920-12-29
Vaals
† 1944-09-05
Valkenburg
Vaals - L.O. - K.P. - pers - onderduiker - carillon - Dakdekker uit Vaals. Zijn familiewebsite: „Weigerde om in Duitsland te gaan werken en werd daarvoor tot maandenlange dwangarbeid in een kamp veroordeeld.“ Cammaert: „Na het verraad van Wittem sloten J.H. Coenen uit Simpelveld en W.J. Francotte uit Vaals, die tot de zomer van 1944 in Amsterdam voor het illegale blad Je Maintiendrai had gewerkt, zich bij de K.P. aan. Zij namen deel aan de overval op het Huis van Bewaring van Maastricht.“ Bij deze overval op 2 september werden 80 politieke gevangenen bevrijd. Zij doken onder in de duikherberg in Geulhem »waar ook regelmatig verdachte personen en lastige onderduikers vastgehouden en verhoord werden. Doorgaans nam de fors gebouwde Francotte de bewaking van de “gevangenen” voor zijn rekening.« Beiden werden kort daarop gearresteerd (5 september 1944, Dolle Dinsdag) bij een actie in de K.P.-centrale in Ulestraten op de boerderij van C.J.H. Janssen. Op bevel van majoor Bernhardt werden zij op de Cauberg doodgeschoten. Op die plek bevindt zich een gedenksteen en het Limburgs Verzetsmonument.
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Joep Francotte op de lijst van personen die tijdens de bezetting belangrijk waren voor Valkenburg.
muur: rechts, regel 25-05
Gerards,
Wilhelm
∗ 1907-11-04
Bottrop (D)
† 1942-07-24
Heerlen
Heerlen - CPN - pers - Bouwvakker. Op 17 augustus 1942 hield de SiPo Gerards in Heerlerheide bij het verspreiden van het illegale blad De Vonk opnieuw aan, hij werd neergeschoten bij vluchtpoging, overleed in het ziekenhuis. Volgens de oorlogsgravenstichting en bij wo2slachtoffers.nl overleden op 24 juli 1942. In de tekst van dezelfde biografie bij wo2slachtoffers.nl staat echter 17 augustus 1942.
muur: midden, regel 07-01
Geuns, van
Ernest George
∗ 1889-02-28
Soerabaja, NOI
† 1944-07-21
Leusden
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - pers - De buitenrand van Limburg - Gepensioneerd koloniaal ambtenaar, hoofdcommies. S.S. Indië / Lid verzet. Verspreidde illegale bladen en behoorde tot de Nijmeegse Vrij Nederland-groep. Driemaal is hij gearresteerd. Ook probeerde hij zijn zoon Jean René naar Engeland te laten overzetten. Op 29 juni 1944 is hij tegelijk met Christ Toussaint gearresteerd en op 21 juli 1944 met zeven andere Nijmegenaren als represaille voor aanslagen op Duitse militairen gefusilleerd op de Leusderheide, na eerst zijn eigen graf gegraven te hebben. 1) Van Geuns lag na de oorlog tot najaar 1969 begraven op het kerkhof aan de Daalseweg (A 29-1-9),daarna is hij overgebracht naar het Ereveld, Vredehof 4) in Nijmegen.

  1. Elf gevangen verzetsmensen vermoord in Nijmegen
  2. Erelijst 1940-1945
  3. collectie Bart Janssen s.v. Toussaint, C.C.
  4. Ereveld Vredehof in Nijmegen
  5. J.Rosendaal, in: Jaarboek Numaga 2008, p.69-77
  6. in de Gelderlander van 11 mei 1945 is een overlijdensbericht opgenomen van Ernest George van Geuns, Henricus Lins(s)en, Christiaan Toussaint en Joseph Rodriguez, volgens het bericht allen omgekomen in kamp Amersfoort op 22 juli 1944, "als offer voor Nijmegen gevallen".
  7. De Gelderlander 2 mei 2019, katern Nijmegen p. 8 en 9 over "De vergeten verzetsman Jean van Geuns";
  8. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/49125/ernest-george-van-geuns
  9. https://www.oorlogsdodennijmegen.nl/persoon/geuns/6515db1c-72c5-403e-9725-a86e83c6bf81
  10. Digital Monument

  11. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Giebels,
Jo
∗ 1909-09-06
Linne
† 1944-04-05
Bergen Belsen
Brunssum - vroeg verzet - pers - Groep Smit - De onderwijzer J.M.R. Giebels was lid van de groep-Smit. De kosten van de wapenaankopen bestreed men met de opbrengst van de verkoop van foto’s van de koninklijke familie. De Britse R.A.F. wierp die regelmatig af, waarna Giebels, mijnhulpopzichter A.M. van Puffelen uit Brunssum en fotograaf J. Daniëls uit Maastricht ze vermenigvuldigden. (Cammaert hoofdstuk II, p. 100). Omdat de groep-Smit zich ook met de verspreiding van illegale drukwerken bezighield, mogen we aannemen, dat zij ook andere dingen vermenigvuldigden. Arrestatie, net als bijna de hele groep, op 17 februari 1942. Tot „tuchthuisstraf“ veroordeeld.
Zie ook: Arrestaties in de groep-Smit (Cammaert hoofdstuk II, p. 118)
muur: links, regel 05-03
Gotjé,
Bernard Th.
∗ 1903-07-18
Woensdrecht
† 1942-12-05
Neuengamme
Nieuwenhagen - CPN - pers - Op volwassen leeftijd woonde Bernard in het Limburgse Nieuwenhagen, waar hij werkte in de mijnbouw. Zijn linkse sympathieën brachten hem ertoe om tijdens de Duitse bezetting mee te werken aan het illegaal drukken en verspreiden van de bladen De Vonk en De Waarheid. Op 31 mei 1942 in Heerlen gearresteerd. Via kamp Amersfoort werd hij op 30 oktober van datzelfde jaar naar het grote concentratiekamp Neuengamme bij Hamburg gedeporteerd.
muur: rechts, regel 01-02
Gronden, van der
Gerrit J.
∗ 1895-12-13
Dordrecht
† 1943-01-02
Neuengamme
Maastricht - Valkenburg - CPN - vroeg verzet - pers - Chauffeur en monteur bij de GGD (Gemeentelijke Geneeskundige dienst). verspreidde in de eerste functie ook veboden lectuur. Hij hielp mensen die gezocht werden, weg te komen en gaf zo nodig medische hulp. Dit alles in samenwerking met zijn broer A.C. van der Gronden. Bron ARCH00347.148, zie link hieronder.
Foto bovendien bij oorlogsgravenstichting.nl
Chauffeur-, gehuwd, verzorgde joodse onderduikers, gearresteerd 13-1-1942
Fred Cammaert schrijft in hoofdstuk 10: „maakte in zijn garage aan de Heugemer Weg in Maastricht stencils van De Vonk, de Limburgse editie van De Waarheid.“ … „lid van de Gemeentelijke Luchtbeschermingsdienst.“ … Gearresteerd „op 13 januari 1942“ … „Hij bezweek op 5 december 1942 in het concentratiekamp Neuengamme“ (bij Hamburg), is 47 jaar geworden. Zijn broer A.C. van der Gronden werkte mee in het Rayon Valkenburg van de LO.
muur: rechts, regel 26-03
Gruijters,
Pierre
∗ 1906-03-14
Eijsden
† 1944-10-08
Effeld
Roermond - L.O. - - pers - Op 6 oktober 1944 gaat Pierre Emile Joseph Gruijters met Ab Schols naar een boer in Posterholt om eten voor onderduikers te verzamelen. Onderweg houden twee SS’ers het duo aan. Hier lag in het najaar 1944 het front. De twee verzetslieden weigeren hun fietsen af te staan. In de zadeltassen van Schols vinden de SS’ers illegale bladen.
Voor verhoor worden de twee mannen naar een Gestapo-commando in het Duitse Effeld gebracht, net over de grens bij Herkenbosch. De commandant, Wilhelm Lammertz uit Eschweiler, gaf na verhoor opdracht Schols en Gruijters te executeren. Gefusilleerd in de bossen bij Effeld.
muur: rechts, regel 06-01
Gubbels,
André
Leon Serra
∗ 1921-05-26
(Bergen (L)
† 1944-08-11
Kamp Vught
Arcen en Velden - pers - Student - RVV - André Lambert Henri Marie Gubbels was een student die een prominente rol speelde bij de oprichting van de Raad van Verzet in Limburg. Hij was verder betrokken bij verzetsactiviteiten namens Het Vrije Volk en Je Maintaindrai. Op 4 augustus 1944 werden bij een trein­controle op het station van Den Bosch een vals identiteitsbewijs en een revolver op hem gevonden. Hij werd na een paar dagen bij Kamp Vught doodgeschoten als represaille voor een aanslag op een collaborerende politieman uit Den Bosch.
Zie ook historie.venlo.nl
www.tracesofwar.nl
muur: links, regel 02-02
Hage,
Dirk
∗ 1909-02-17
Dreischor
† 1943-04-03
Neuengamme
Maastricht - vroeg verzet - pers - Groep-Dresen - Dirk Izak Hage werd, na zijn demobilisatie als militair in 1940, douanier in de rang van hulpkommies en vond in het douanekantoor van Caberg (Maastricht) een aantal geestverwanten. In de groep Dresen zou hij een zo belangrijke rol gaan vervullen, dat die ook wel de groep Dresen-Hage wordt genoemd. Hij kocht via L.F.R. Spierings uit Rekem (België) een stencilmachine, waarop pamfletten werden geproduceerd. Aanvankelijk stond het apparaat afwisselend bij Dresen, Hage en Bartels, naderhand in de pastorie te Geulle bij Droitcourt. Hage nam het voortouw bij de opbouw van een Maastrichtse versie van de “Oranje Post”, een clandestien informatieblad. (Cammaert II, p. 103)
Hij staat o.a. op het Monument in het Rijksbelastingkantoor te Maastricht (zie link)
muur: midden, regel 15-01
Heber,
Willem
∗ 1889-02-23
Horn (L)
† 1945-03-25
Mauthausen
Heel-Panheel - L.O. - pers - Landbouwer en grondwerker Willem Hubert Heber van de LO-Heel stelde zijn radio ter beschikking aan de in een naburig klooster ondergedoken broers Sylvester en Joost Berden, die hem nodig hadden bij de nieuwsgaring voor het clandestiene bulletin Daalzichtse Berichten Dienst. Zijn zoons hielpen bij de verspreiding van het blad.
Hij bouwde in de buurt van zijn boerderij een schuilplaats voor zes onderduikers. Ging samenwerken met de aannemer-timmerman P.H.M. Linssen en zo ontstonden door de grote toename van onderduikers in 1943 nog meer onderkomens in de bossen. De bewoners waren niet allemaal voorzichtig, een van hen hield bijvoorbeeld een dagboek bij. Dat werd Willem Heber en Mathijs Rutten noodlottig. Zij werden op 17 september opgepakt.(Cammaert VIb, pp. 608–610) en (Het grote gebod, p. 327)
De LO en de OD zijn van het idee van onderduikerskampen in Midden- en Noord-Limburg afgestapt. Zie Een militair opleidingskamp voor onderduikers.
muur: links, regel 13-03
Heesch, van
Peter Johannes
∗ 1910-09-09
Maasbree
† 1944-06-28
Groß-Strehlitz
Hoensbroek - CPN - pers - Peter Johannes van Heesch was mijnwerker. Jan van Kan schrijft: bankwerker. In zijn woning werd een tijd lang gestencild. Op 20 oktober 1943 gearresteerd, nadat zijn echtgenote hem na een echtelijke ruzie had aangegeven. Cammaert geeft in hoofdstuk X, pp. 1011-1012 een andere overlijdensdatum aan: „Op 13 juni 1944 bezweek Van Heesch in een tuchthuis in Groß-Strehlitz (tegenwoordig Strzelce Opolskie, Polen) aan totale uitputting ten gevolge van een ernstige nierontsteking“
muur: midden, regel 12-01
Hendriks,
Jan
∗ 1905-05-07
Maastricht
† 1943-01-27
kamp Vught
Maastricht - CPN - pers - Johan H. Hendriks was stratenmaker en werkte in de zinkwitfabriek, in 1939 kandidaat voor de Gemeenteraad van Maastricht voor de Communistische Partij Nederland (CPN), afdeling Maastricht. Hij behoorde tot verzetsgroep De Vonk [o.m. drukken en verspreiden illegale lectuur]. Hij werd in 1940 voor de eerste keer gearresteerd. De V-Man Andreas Engwirda bracht de SiPo op het spoor van de gebroeders Boosten en een lijst met de namen van de verspreiders van het blad De Vonk. Zevenentwintig verspreiders van het blad werden gearresteerd, negen CPN-leden op 15 september 1942, waaronder Johan Hendriks en Chris Heuts. Hij is overleden op 27 januari 1943 in Kamp Vught.
muur: links, regel 31-04
Heuts,
Chris
∗ 1888-06-12
Meerssen
† 1943-02-24
Kamp Vught
Maastricht - CPN - pers - Stucadoor. Verspreider van het blad De Vonk. Op struikelsteentjes-maastricht.nl (pdf) lezen we: „Hij deed als communist in 1935 mee aan de verkiezingen voor de Provinciale Staten van Limburg vanuit de kieskring Heerlen. Hij stond op plaats 13 als enige communist uit Maastrichtgenoteerd. Chris Heuts was op dat moment de voorzitter van de Communistische Partij Nederland (CPN), afdeling Maastricht.“
Twee arrestaties eindigen nog met een vrijlating. De derde keer loopt het anders. De V-Man Andreas Engwirda bracht de SiPo op het spoor van de gebroeders Boosten en zodoende een lijst met de namen van de verspreiders van De Vonk. Zevenentwintig verspreiders werden gearresteerd, negen CPN-leden op 15 september 1942, waaronder Johan Hendriks en Chris Heuts. Na zijn aanhouding wordt hij overbracht naar kamp Amersfoort. Daarna moet hij naar kamp Vught oftewel Konzentrationslager Herzogenbusch.
muur: links, regel 32-01
Holty /Holtij,
Bernhard
∗ 1890-11-29
Amsterdam
† 1942-01-10
Neuengamme
Maastricht - CPN - pers - De vader van Bernard Theodoor Adolf Holty was Duitser. Zijn naam werd in Nederland vaak als Holtij gespeld. Na de dood van de ouders trok Bernard in bij zijn broer Franz en woonde met hem voor een onbekende tijd in Keulen. Hij was meubelmaker en was vanwege zijn zwakke gezondheid vrijgesteld van militaire dienst. Trouwde op 28 november 1929 met de Duitse Maria Lipowsek. Het is niet bekend, wanneer zij zich in Maastricht vestigden, maar hier trad hij in 1935 toe tot de Communistische Partij en werd secretaris van de VVSU (Vereniging van Vrienden der Sovjet-Unie), afdeling Maastricht. Op 28 februari 1941 28 februari 1941 voor de eerste keer gearresteerd op verdenking van betrokkenheid met de Februaristaking, maar werd na een maand weer vrijgelaten. Hij drukte en verspreidde illegale lectuur, waaronder De Vonk.
Op 25 juni 1941 loopt hij in een hinderlaag bij het over de grens smokkelen van joden. Met twee verzetskameraden belandt hij in kamp Schoorl (Noord-Holland), Amersfoort en later in Neuengamme (verzamelnaam voor een aantal Duitse kampen bij Hamburg). Gevangenennummer 06933. Hij is gestorven in het hoofdkamp.
muur: links, regel 33-01
Jacobs,
Karel
Père Hugues /Pater Hugo
∗ 1900-11-17
Antwerpen
† 1943-10-09
Bunnik (Utrecht)
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - België - vroeg verzet - pers - Groep Erkens - geestelijke - Hij was geen verzetsman in Limburg (NL), maar stond met het Limburgs verzet in intensief contact en komt daarom ook voor op deze lijst. Zijn verzetsactiviteit begon met het helpen vluchten van Franse krijgsgevangenen. Hij was Cisterciënzer monnik in de abdij van Val-Dieu, werd priester gewijd op 21 oktober 1932. Daarna doceerde hij kerkgeschiedenis in Val-Dieu, was conservator van het abdijmuseum en novicenmeester. Hij en zijn door hem opgeleide confrater Stephanus Muhren waren actief in het spionagenetwerk Clarence (plaatselijke leider: de huisarts Jules Goffin uit ’s Gravenvoeren) en in de bij Clarence zo genoemde groep Holland (van Nic. Erkens, op dat moment ondergedoken in Sittard). Val-Dieu en Voeren liggen in het midden van de driehoek Luik-Maastricht-Aken en waren dus geknipt als doorgeefluik voor vluchtnetwerken. De twee monniken verborgen vluchtelingen in het klooster en op de omliggende boerderijen en hielden de Duitse transportactiviteiten op de spoorlijnen van het grensgebied in de gaten. Ze werden gesteund door hun Duitse abt Alberich Steiger, die onder meer dineerde met hoge Duitse officieren. Samen met pater Hugo en Pol Nolens, kapelaan in Charneux, werd een geheime krant verspreid die in Charneux op stencils werd gereproduceerd en waarin de wandaden van het nationaal-socialisme in de drie landstalen aan de kaak werden gesteld (La Tribune Libre in het Frans, Het Vrije Woord in het Nederlands en Das Freie Wort in het Duits).
Opgepakt door de Geheime Feldpolizei op 19 maart 1943, de dag na pater Stefanus, als gevolg van het Hannibalspiel, werd Hugo Jacobs in Luik onderworpen aan harde verhoren in een succesloze poging, hem een bekentenis af te dwingen over de medeplichtigheid of betrokkenheid van de abt. Op 11 augustus 1943 werden hij en tien anderen door de krijgsraad in Utrecht ter dood veroordeeld wegens “spionage en bevoordeling van de vijand”. Zij werden op 9 oktober 1943 in Fort Rijnauwen bij Utrecht gefusilleerd. Op weg naar de executieplaats droegen hij en zijn kloostergenoot hun witte monnikenpij van de Cisterciënsers en zongen luidkeels een religieus lied. Zijn lichaam werd gecremeerd en de as later begraven op het kloosterkerkhof van Val-Dieu. Een gedenkplaat herinnert aan hem in Fort Rijnauwen en in de abdijkerk van Val-Dieu.
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.02-03
Jansen,
Gerrit
∗ 1887-10-12
Olst (Gld.)
† 1943-03-19
Neuengamme
Ubach over Worms - CPN - pers - Mijnwerker, woonde in Waubach. Verspreider van De vonk?
Hij was volgens Ad van Liempt slechts een min of meer toevallige lezer en is daardoor in de focus van de Sipo gekomen. Zie daarvoor Het gevaar van lijsten.
Weet u meer? Schrijf ons!
muur: rechts, regel 24-03
Jong, de
Cornelis
Cees/Cor
∗ 1905-03-31
Rotterdam
† 1944-06-06
Bloemendaal
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - L.O. - pers - De buitenrand van Limburg - Cees de Jong was handelsagent van Leder- en Drijfriemenfabriek Regouin in in Cuijk. Hij verzamelde vanaf 1942 gegevens over Duitse militaire objecten voor kapitein C. Hoogerland. Ook verspreidde hij Vrij Nederland. Daarnaast voorzag hij (vanaf juli 1943 in LO-verband) onderduikers van onderdak, bonkaarten en levensmiddelen. Bovendien was hij lid van een verzetsgroep waarbinnen voornamelijk een aantal Nijmeegse politiemensen actief waren. De groep pleegde een aanslag op de verrader Ederveen op de Daalseweg op 24 september, omdat die teveel wist. Maar Ederveen kon ontsnappen en de Duitsers waarschuwen. Hierna werden op 27 september tientallen mensen gearresteerd en op 6 juni 1944 werden de vijf voornaamste leden van deze verzetsgroep gefusilleerd in de duinen bij Overveen.
Cees de Jong is bijgezet op de Erebegraafplaats Bloemendaal (zie link hieronder,met biografie).


Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Jong, de
Henk
∗ 1911-10-20
Wijmbretseradeel
† 1945-02-12
Haarlem
Venlo - duikhoofd - pers - NV - geestelijke - onderduiker - In 1940 werd dominee Hendrik Roelof de Jong benoemd tot predikant van de Gereformeerde Kerk in Venlo. Medeuitgever van het illegale blad Trouw en medewerker van het Nationaal Steun Fonds. Vanaf september 1943 zorgde hij voor pleeggezinnen in de regio Venlo voor geredde joodse kinderen uit de crèche tegenover de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam. Onderduikhoofd voor protestanten in Noord-Limburg. In 1944 ondergedoken bij een tante in Amsterdam. Op 27 januari 1945 gearresteerd. Op maandagmiddag 12 februari 1945 met zeven anderen gefusilleerd bij de Jan Gijzenbrug in Haarlem, waar twee dagen eerder een vuurgevecht had plaatsgevonden, dat een Feldgendarm het leven had gekost. (Burgerlijke stand Venlo, akte 468/1945). Erebegraafplaats te Bloemendaal, vak 35.
In Venlo hebben vier geestelijken hun verzet met hun leven betaald. Op de plaquette aan de Martinusbasiliek vinden we de namen van drie priesters van die kerk en bovendien die van dominee de Jong.
muur: rechts, regel 28-05
Jongen,
Huub
∗ 1910-10-22
Nieuwenhagen
† 1943-03-25
Bremen
Ubach over Worms - CPN - pers - Mijnwerker, woonde in Waubach, verspreider van De vonk. Zat in kamp Amersfoort en Neuengamme.
muur: rechts, regel 24-04
Kluitmans,
Leo J.H.
Lei
∗ 1907-04-11
Swalmen
† 1945-04-29
Dachau
Swalmen - L.O. - pers - In „Het grote gebod“ (zie link hieronder) staat over de slager Lei Kluitmans: „LO-Swalmen. Tevens: VN. Gearr. 7-2-’45“. Wat hij voor VN (waarschijnlijk Vrij Nederland) deed, staat er nier bij. Hij gaf een tijdlang onderdak aan een Canadese piloot, die begin februari 1945 op eigen gelegenheid probeerde, door de frontlijn te komen, aangehouden werd en doorsloeg. Op 7 of 8 februari 1945 werd daardoor o.a. Kluitmans gevangen genomen. Ze werden voor verhoor overgebracht naar het Duitse grensplaatsje Brüggen. Kluitmans kwam met een groep van vijf arrestanten uit Steyl en Tegelen in de gevangenis van Mönchen-Gladbach terecht, onder wie pastoor P.P. Windhausen en zijn assistent, kapelaan P.N.A. Peters, die uit Düsseldorf werden gebracht. Alvorens op transport te worden gesteld naar Buchenwald werden de Roermondse geestelijken kapelaan A.J.A. Sars en dominee H.Ch.J. Hoogendijk aan deze groep toegevoegd. Op twee na kwamen ze allemaal om het leven: Windhausen stierf op 28 maart in Buchenwald, Peters op 6 april en Hoogendijk op 10 april. Kluitmans overleed in april in Dachau of op weg daarheen, Sars op 23 april in Passau en H.J.A. Hovens uit Tegelen bezweek op 10 april 1947 aan de in Buchenwald geleden ontberingen. (Cammaert IV, p. 302)
muur: rechts, regel 21-04
Koenders,
Albert
∗ 1888-01-20
Rhenen
† 1943-04-30
Neuengamme
Schaesberg - CPN - pers - Volgens oorlogsgravenstichting.nl was hij mijnwerker, maar volgens ARCH00347.148, het CPN-archief van hun gevallenen in Limburg, was hij winkelier en verspreidde De Waarheid. Gearresteerd op 30 mei 1942.
Hij was volgens Ad van Liempt een min of meer toevallige lezer en is daardoor in de focus van de Sipo gekomen. Zie daarvoor Het gevaar van lijsten.
muur: rechts, regel 12-02
Kraft,
Lambert
Bèr
∗ 1902-02-06
Maastricht
† 1942-06-22
Neuengamme
Maastricht - CPN - vroeg verzet - pers - Handelsreiziger in stofzuigers. Bij de gemeenteraadsverkiezingen in Maastricht op 14 juni 1939 was Bèr Kraft de lijsttrekker voor de CPN. Zij behaalden 5,18%. (verkiezingsuitslagen.nl)
Op 8 december 1940 wordt hij op last van de Sicherheitspolizei gearresteerd vanwege zijn betrokkenheid bij de hulp aan communistische vluchtelingen uit Duitsland in de jaren dertig.
Op 28 februari 1941 werden in Maastricht vijf communisten gearresteerd, zogenaamd op verdenking van betrokkenheid met de mijnstaking. Waarschijnlijker was het een teken van de afkoelende „vriendschap“ tussen Hitler en Stalin, zie hieronder. Behalve Bèr Kraft waren dat André Bos, Chris Heuts, J.J. Baartscheer en Bernhard Holty. Na een maand werden zij weer vrijgelaten. In zijn woning werd het illegale blad De Vonk gedrukt.
Op 23 of 25 juni 1941 wordt Lambert voor de derde keer opgepakt. Dit heeft alles te maken met de Duitse jacht op communisten nadat het Molotow-Ribbentroppact is verbroken.
Hij zat gevangen te Aken, Maastricht, Schoorl en tenslotte Neuengamme.
Bron: struikelsteentjes-maastricht.nl (pdf).
muur: links, regel 33-03
Krol/Kroll,
Johan/Johann
∗ 1920-09-20
Heerlen
† 1942-12-13
Neuengamme
Ubach over Worms - CPN - pers - Kantoorbediende, werkte voor de Waarheid, woonde in Waubach. Over de spelling van voor- en achternaam zijn de bronnen het niet met elkaar eens. Cammaert geeft bovendien een ander sterfdatum aan: 31 i.p.v. 13 december.
Weet u meer? Schrijf ons!
muur: rechts, regel 25-01
Lansdorp,
Loek
Charles v.d. Heuvel
∗ 1921-07-15
Semarang
† 1944-09-05
Arnhem
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - pers - Student - De buitenrand van Limburg - RVV - Louis Albert (Loek) Lansdorp kwam vanuit Tilburg, waar hij aan de Economische Hogeschool had gestudeerd, bij RVV-groep Deurne terecht, vermoedelijk omdat hij de loyaliteitsverklaring niet wilde tekenen en dus moest onderduiken. De RVV-groep Deurne werd geleid door Cor Noordermeer en had zijn basis in de boerderij De Zwarte Plak in America van het echtpaar Jacob & Johanna Poels-Emonts, ook wel het pilotencentrum De Zwarte Plak genoemd.[1]
Hij pleegde met de RVV op 3 september 1944 een overval op de gevangenis in Putten om de gevangen genomen rector van het Alkmaarse gymnasium Dr. Hemelrijk te bevrijden maar werd daarbij gearresteerd [1][2] en twee dagen later gefusilleerd
Op het Monument Verzetsstrijders America [3] staat te lezen

Ook zij gaven hun leven
voor onze vrijheid

J.G. Poels
Past. H.J. Vullinghs
M.A.H. Bouman
N.C. v. Oosterhout
C.K. Noordermeer
L.A. Lansdorp
H.G. Driessen
J.M. Starren
G.W. Ahout

  1. https://www.wo2slachtoffers.nl/bio/53447/Lansdorp-Louis-Albert.htm
  2. Krantenknipsel op oorlogsgravenstichting.nl
  3. Verzetsmonument America
  4. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/88481/louis-albert-lansdorp
  5. Digital Monument

  6. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.03-07
Leclou,
Paul
∗ 1921-02-28
Voerendaal
† 1945-04-29
Nordhausen
Voerendaal - vroeg verzet - pers - Groep Smit - Paul Leon Willem Antoon Leclou zat op de Middelbare Technische School. Gearresteerd op 2 februari 1942, veroordeeld in Amsterdam tot tuchthuisstraf. Hij is bezweken in het kamp Dora (Nordhausen) op 29 april 1945, d.w.z. na de bevrijding van dat kamp.
muur: rechts, regel 35-04
Linssen,
H.
∗ 1888-07-17
Nijmegen
† 1944-07-21
Leusden
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - pers - De buitenrand van Limburg - Henricus Ignatius Linssen werkte op het Nijmeegse Distributiekantoor en was getrouwd met Joanna Maria Elisabeth Teunissen. Hij was vader van drie kinderen. Hij verstrekte distributiemateriaal aan onderduikers en verspreidde illegale bladen. Hij behoorde tot de Nijmeegse Vrij Nederland-groep. Op 29 juni 1944 werd hij opgepakt en via de strafgevangenis in Arnhem naar het kamp Amersfoort getransporteerd. Op 21 juli 1944 is hij in Leusden gefusilleerd met andere Nijmegenaren als represaille voor aanslagen op Duitse militairen in Nijmegen. Hij moest op de Leusderhei zijn eigen graf graven. 1) Linssen lag na de oorlog tot najaar 1969 begraven aan de Daalseweg (29-1-8), en sindsdien op het Ereveld Vredehof 6) in Nijmegen.

  1. Elf gevangen verzetsmensen vermoord in Nijmegen
  2. Theo Dobbe en de Nijmeegse Knokploeg, in: Jaarboek Numaga 2008, p. 69-77
    Theo Dobbe
  3. bidprentje op www.noviomagus.nl B137
  4. in de Gelderlander van 11 mei 1945 is een overlijdensbericht opgenomen van Henricus Linsen (andere bronnen geven aan Linssen 2 x s)woonachtig te Nijmegen, Tooropstraat 195, omgekomen op 22 juli 1944 in het concentratiekamp Amersfoort "als offer voor Nijmegen gevallen". In hetzelfde overlijdensbericht worden ook de namen vermeld van Ernest George van Geuns, Christiaan Canisius Toussaint en Joseph Marius Rodriquez
  5. Monument voor gevallen Canisianen, Canisiuscollege, Berg en Dalseweg 81, 6522 BC, Nijmegen.
  6. Ereveld Vredehof in Nijmegen
  7. https://www.oorlogsdodennijmegen.nl/persoon/linssen/16b314cb-cfc8-4491-888d-3ee671065447
  8. Digital Monument

  9. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Lokerman,
Jo S.H.
Thijs
∗ 1901-02-05
Rotterdam
† 1945-02-11
Neuengamme
Maastricht - vroeg verzet - L.O. - pers - carillon - Districtsleider van de LO in Maastricht. Uitzonderlijk in het katholieke zuiden van toen was deze districtsleider niet alleen sociaaldemocraat maar ook nog een gereformeerde „Hollander“, dus iemand van „boven de rivieren“. „Op 11 mei 1940 werd een groep Belgische krijgsgevangenen over de Wilhelminasingel naar het station afgevoerd. Thijs Lokerman, een Maastrichtse machinist en gemeenteraadslid voor de SDAP, leidde door een gefingeerde vechtpartij met een vriend de aandacht van enkele bewakers af, waardoor een aantal krijgsgevangenen kon ontsnappen. Wellicht was dit de eerste daad van verzet in Maastricht.“ (Mestreech online).
In zijn redevoering bij de onthulling van de plaquette bij het vredescarillon zei Dr. Fred Cammaert o.a.: „Maastrichtenaar en verzetspionier Jo Lokerman werkte als treinmachinist voor de Nederlandse Spoorwegen. Hij begon al vroeg in de oorlog met de hulp aan Franstalige krijgsgevangenen, naderhand ook geallieerde vliegeniers. Daarnaast raakte hij betrokken bij de hulp aan joden en verspreidde hij verzetsbladen.“… „Lokerman gebruikte zijn beroep om illegale bladen in treinen te verspreiden en knoopte verbindingen aan met Belgische collega’s, zodat de mogelijkheid ontstond Engelandgangers en joodse vluchtelingen per spoor naar Frankrijk en zo mogelijk naar Zwitserland en Spanje te laten uitwijken.“ (Cammaert VIb, p. 643.) Bovendien was hij een van de oprichters van de Maastrichtse onderduikorganisatie waaraan hij enige tijd leiding gaf. Als gevolg van het verraad door de bordeelhoudster Zeguers-Boere viel hij op 9 mei 1944 in handen van de SiPo. (Cammaert VIb, vanaf pagina 649)
In februari 1945 kwam hij in kamp Neuengamme om het leven.
muur: links, regel 32-05
Lubben,
Johan Herman
∗ 1893-10-24
Enschede
† 1944-12-07
Bergen-Belsen
Heerlen - CPN - pers - Mijnwerker. Laatste woonplaats: Heerlerheide.
Alle volgende informatie is te vinden op scans die door een familielid bij https://www.verzetsmuseum.org/dachau/johan-herman-lubben zijn geplaatst. Die documenten zijn samengevat op http://www.humanitarisme.nl/personen/index.php?m=family&id=I55577.
In 1916 werd hij veroordeeld als dienstweigeraar. Op humanitarisme.nl wordt gemeld, dat zijn dienstweigering een gevolg is van het lezen van de boeken van Tolstoi
Getrouwd op 14 juni 1919 met Johnna Scholten in Enschede.
Hij was tijdens de bezetting verspreider van verboden drukwerken, waaronder Vrij Nederland en Het Parool. (Cammaert XI, p. 1042) Waarschijnlijk ook De Vonk, want hij werd vanwege zijn verbindingen met de C.P.N. op 19 juni 1942 gearresteerd. Hoewel hij in het archief van de CPN, bewaard in het Instituut voor sociale geschiedenis in Amsterdam, niet voorkomt als gesneuveld lid, staat in onze lijst toch ook CPN bij zijn naam, omdat hij samen met CPN-mensen werd gearresteerd. Zie archief van de CPN, bewaard in het International Institute of Social History (Internationaal instituut voor sociale geschiedenis in Amsterdam)
In een brief van 25 october 1945 van het Rode Kruis aan de familie wordt medegedeeld, dat moet worden aangenomen, dat hij omstreeks half december 1944 in Neuengamme is overleden. Dus staat in het uittreksel van de burgerlijke stand in Heerlen: 15 december 1944 te Neuengamme, als zodanig in Heerlen geregistreerd op 8 december 1950. Hij zou in december 1944 nog gezien zijn in Neuengamme (Reveille van het Rode Kruis, uitgave 11/12 1946)
Op 21 september 2015 schreef „Eddy“ bij de oorlogsgravenstichting.nl:Johan Herman werd vanuit Kamp Amersfoort op transport gesteld naar Buchenwald. Vandaar naar Dachau en vervolgens naar Natzweiler. Vanuit Natzweiler weer terug naar Dachau en vandaar naar Neuengamme. Vanuit Neuengamme werd Johan tenslotte overgebracht naar Bergen-Belsen, waar Johan op 07-12-`44 is omgekomen.
Hij taat op de erelijst van gevallenen 1940-1945 van de Tweede Kamer
muur: midden, regel 07-02
Maka,
Guillaume (Giel)
∗ 1898-10-27
Maastricht
† 1942-02-06
Leusden
Maastricht - CPN - pers - Giel Maka was grondwerker, behoorde tot verzetsgroep De Vonk (o.m. drukken en verspreiden illegale lectuur), gearresteerd op 9 september 1941 wegens weigeren om in Duitsland te gaan werken. Er worden twee verschillende doodsoorzaken gemeld: gefusilleerd en ontberingen (wo2slachtoffers.nl).
Begraven op: Nationaal Ereveld Loenen A 307
muur: links, regel 34-01
Megen, van
Sef
∗ 1916-12-09
Venray-Leunen
† 1945-04-05
Dohnsen, D
Broekhuizen - L.O. - pers - Netw. Bongaerts - Joseph Hubertus (Sef) van Megen werd in 1935 onderwijzer in Grashoek bij Helden en vanaf 1937 in Broekhuizen. Hij was bij de kinderen geliefd. Vanaf 1941 gaf hij hulp aan krijgsgevangenen, geallieerde piloten en joden bij het onderduiken of op hun reis naar Frankrijk, met kleren en bij het oversteken van de Maas in roeibootjes. In Broekhuizen en Broekhuizenvorst richtte hij in samenwerking met A. Reijnders en P.A.J. Peeters de L.O. op en was medeoprichter van het illegale blad „Voor de vrijheid“.
In augustus 1943 worden in Venlo de politieambtenaren en jodenredders Aarts en Snellen gearresteerd (Cammaert V, p. 430) en op 19.8.1943 Sef van Megen in het huis van zijn ouders, evenals zijn vriend Lambert Meijers, die persoonsbewijzen voor de joden vervalste. Meijers is in totaal vijf keer gearresteerd maar kon iedere keer ontsnappen.
Van Megen werd eerst tot vijf jaar tuchthuis, op 17.7.1944 ter dood veroordeeld. Tegen het eind van de oorlog kreeg de directeur van de gevangenis waar hij zat, de opdracht alle buitenlanders (400) te vermoorden. Dat weigerde hij. Toen werden ze op een dodenmars getuurd. Hij wist zich met twee andere Nederlanders in een schuur te verbergen, maar zij werden door een boer verraden, door de SS gedood en ter plekke langs de weg begraven.
Na de oorlog werden zij als „drie onbekende Nederlanders“ op het kerkhof van Dohnsen begraven. Zijn vriend Lambert Meijers (zie hierboven) zorgde ervoor dat hij op 14 maart 1946 in Broekhuizen werd herbegraven.
Postuum verleend Bronzen Leeuw en Verzetsherdenkingskruis. Naar hem is de Sef van Megenstraat in Broekhuizen vernoemd en in zijn geboorteplaats Leunen de Van Megenstraat.
Bronnen:
archiefbroekhuizen
Interview zu Sef van Megen mit Hay Reintjes in Broekhuizen am 26. April 2013
Herinneringen aan oom Sef van Megen
muur: links, regel 05-01
Meijer,
Henry /Harry
∗ 1920-10-06
Borne
† 1944-09-05
Vught
Venlo - L.O. - - pers - onderduiker - De verzetsactiviteiten van de leraar klassieke talen en koerier Hendrikus Jozef Meijer, in wiens ouderlijke woning regelmatig koeriers uit de tien Limburgse districten kwamen, bestonden uit het bevoorraden van bonkaarten aan onderduikers en het verspreiden van het verzetsblad Christofoor. Hij was persoonlijk bevriend met Jan Hendrikx (Ambrosius). Hij werd op 12 augustus 1944 thuis gearresteerd en overgebracht naar Maastricht. Vlak voor de bevrijding van deze stad is hij met tien anderen over Duitsland naar Vught gebracht en op Dolle Dinsdag 5 september 1944 gefusilleerd (Bron: Dodenboek Venlo)
muur: rechts, regel 29-03
Muhren,
Piet
Père Étienne /Pater Stephanus
∗ 1908-09-14
Bergen-op-Zoom
† 1943-10-09
Bunnik (Utrecht)
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - België - vroeg verzet - pers - Groep Erkens - geestelijke - Petrus („Piet“) Johannes Cornelis Muhren was geen verzetsman in Limburg (NL), maar stond met het Limburgs verzet in intensief contact en komt daarom ook voor op deze lijst. Hij trad in 1929 als broeder Canisius in het noviciaat van de Nederlandse cisterciënzerabdij Mariënkroon in, maar in 1933 verhuisde hij naar de abdij Val-Dieu (Godsdal) in Aubel, België, net over de grens van het Nederlandse Zuid-Limburg, omdat die met een tekort aan personeel kampte. Daar kreeg hij de kloosternaam Stephanus (Frans: Étienne). Hij werd er priester gewijd op 5 juli 1936. De volgende jaren was hij cantor en doceerde hij canoniek recht, dogmatiek en filosofie aan de interne onderwijsinstelling. Toen de Wehrmacht in 1940 binnenviel, vluchtte hij aanvankelijk naar het westen, wantrouwend tegenover zijn Duitse abt, maar keerde daarna terug en sloot zich aan bij het verzet, samen met zijn confrater Hugo Jacobs. Via de huisarts Jules Goffin uit ’s-Gravenvoeren kwamen zij in contact met het verzetsnetwerk Clarence en de bij Clarence zo genoemde groep Holland (van Nic. Erkens, op dat moment ondergedoken in Sittard bij zijn zussen). Hij observeerde de transporten van het Duitse leger op de spoorlijnen in de omgeving tijdens uitgebreide fietstochten en verklaarde dit met bezoeken aan vrouwen die pastorale hulp nodig hadden, wat hem de bijnaam Père Amoureux opleverde. Val-Dieu en Voeren liggen in het midden van de driehoek Luik-Maastricht-Aken en waren dus geknipt als doorgeefluik voor vluchtnetwerken. De twee monniken verborgen vluchtelingen in het klooster en op de omliggende boerderijen en hielden de Duitse transportactiviteiten op de spoorlijnen van het grensgebied in de gaten. Ze werden gesteund door hun Duitse abt Alberich Steiger, die onder meer dineerde met hoge Duitse officieren. Samen met pater Hugo en Pol Nolens, kapelaan in Charneux, werd een geheime krant verspreid die in Charneux op stencils werd gereproduceerd en waarin de wandaden van het nationaal-socialisme in de drie landstalen aan de kaak werden gesteld (La Tribune Libre in het Frans, Het Vrije Woord in het Nederlands en Das Freie Wort in het Duits).
Op 18 maart 1943, een dag voor P. Hugo, door de Geheime Feldpolizei als gevolg van het Hannibalspiel gearresteerd. Op 11 augustus 1943 werden hij en tien anderen door de krijgsraad in Utrecht ter dood veroordeeld wegens “spionage en bevoordeling van de vijand”. Zij werden op 9 oktober 1943 in Fort Rijnauwen bij Utrecht gefusilleerd. Op weg naar de executieplaats droegen hij en zijn kloostergenoot hun witte monnikenpij van de Cisterciënsers en zongen luidkeels een religieus lied. Zijn lichaam werd gecremeerd en de as later begraven op het kloosterkerkhof van Val-Dieu. Een gedenkplaat herinnert aan hem in Fort Rijnauwen en in de abdijkerk van Val-Dieu.
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.02-04
Narinx,
Jos
∗ 1889-11-24
Maastricht
† 1943-01-07
Neuengamme
Maastricht - CPN - pers - Jozef Wilhelmus Hubertus (Jos) Narinx was kunstschilder en een van de oprichters van de Limburgse Kunstkring en tijdens de bezetting verspreider van De Vonk. Gearresteerd op 24 juni 1942 wegens anti-duitse gezindheid benevens verspreiden illegale lectuur. Volgens een aan hem gewijde website was hij een zeer impulsieve man, en men vraagt zich er af, of hij zich daarmee na zijn arrestatie in moeilijkheden heeft gebracht.
Zie ook:
muur: links, regel 34-03
Nas,
Janus
∗ 1909-04-27
Rotterdam?
† 1943-09-23
Wassenaar, Waalsdorpervlakte
Brunssum - CPN - pers - Magazijnbediende. Werd in augustus 1941 door de partijleiding van de CPN naar de Mijnstreek gestuurd. Woonde bij Lubbert Bos. Jagt, Bos en Nas droegen zorg voor de uitgifte van „De Vonk“, gesteund door minstens honderd verspreiders. (Cammaert X, p. 1001) In verband met de diefstal van een fiets hield de politie van Schaesberg op 29 mei 1942 „De Vonk“-verspreider F.E. Scheper uit de groep van W. Gerards aan, die de kranten van S. Rinzema kreeg. Bij Scheper dreigde een huiszoeking en hij nam de gemeenteveldwachter M. Driessen in vertrouwen. Hij verzocht hem zijn echtgenote te vragen de nog aanwezige exemplaren van „De Vonk“ te verbranden. De gemeenteveldwachter stelde burgemeester K. Brouwers, een N.S.B.-er, op de hoogte. Tientallen „De Vonk“-verspreiders uit Schaesberg, Nieuwenhagen, Heerlen en Ubach over Worms werden in de loop van zaterdag 30 mei 1942 opgepakt. Op 26 juni 1942 wist Nas tijdens het transport naar Maastricht te ontsnappen aan zijn bewakers J. Gouman en J. Weekhout en keerde terug naar Zuid-Holland waar hij ruim één jaar later alsnog werd gearresteerd en geëxecuteerd. Het contact met de landelijke leiding ging met het wegvallen van Nas verloren. Op de gemeentelijke begraafplaats Crooswijk te Rotterdam wordt hij op een herinnerings­stele vermeld.
muur: midden, regel 02-02
Nijst,
Charles Joseph
∗ 1916-03-05
Kerkrade
† 1944-01-18
KZ Groß-Beeren, Kreis Teltow
Valkenburg - vroeg verzet - pers - Student. In Het Land van Valkenburg stond: „Hij weigerde loyaliteitsverklaring te ondertekenen en dook onder. Gearresteerd (datum onbekend) wegens het verspreiden van illegale lektuur.“
Bij de Oorlogsgraven­stichting staat een bronnenlink waar hij vermeld wordt als student aan de Katholieke Economische Hoogeschool te Tilburg. Verder staat er, in tegenstelling tot het hierboven vermelde: „Te werk gesteld bij de Arado Flugzeug Werke te Brandenburg a.d. Havel. Werd op 6 october 1943 gearresteerd. Aanleidig was een uitlating in een begin September gehouden particulier gesprek. Hij werd tot twee maanden gevangenis veroordeeld. Omstreeks 15 December ontving de familie bericht van het Zweedsche Gezantschap dat Nyst niet was vrijgelaten, doch overgebracht naar een Arbeitserziehungslager te Gross Beeren en vandaar naar het Konzentrationslager te Sachsenhausen bij Oranienburg. Op 18 Februari 1944 werd intusschen aan de familie te Maastricht medegedeeld, dat hij op 18 Januari 1944 in Gross Beeren aan ‘Herzschwäche’ was bezweken.“
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Charles Joseph Nijst op de lijst van personen die tijdens de bezetting belangrijk waren voor Valkenburg.
muur: rechts, regel 26-04
Rinzema /Rensema,
Sjoerd
∗ 1909-02-28
Drachten
† 1945-06-01
Maastricht
Heerlen - CPN - pers - Bakker. Volgens oorlogsgravenstichting.nl/ en verzetsmuseum.org heette hij Rinzema, maar volgens de kaartenbak van de CPN Rensema. Omdat dezelfde overlijdensdatum wordt aangegeven, gaat het waarschijnlijk om dezelfde persoon. Verspreider van De Vonk en De Waarheid. Gearresteerd in juni 1942. Aankomst in Dachau 26 mei 1944, bevrijd uit Dachau 29 april 1945, maar is kort daarna overleden aan zijn ontberingen.
muur: midden, regel 08-01
Rooyackers /Rooijackers,
Wim A.
∗ 1918-03-13
Heerlen
† 1944-09-05
Vught
Heerlen - vroeg verzet - K.P. - pers - politie - Wilhelmus Antonius (Wim) Rooijackers was handelscorrespondent en agent van de mijnpolitie. Hij hield zich al vroeg bezig met de hulp aan uit Duitsland gevluchte krijgsgevangenen. (Cammaert III, p. 217) en was betrokken bij een mislukte aanslag (Cammaert IV, p. 286) Ook was hij actief in de groep die in Zuid-Limburg het illegale blad Het Parool verspreidde. (Cammaert XI, p. 1050) Hij werd gearresteerd tegelijk met de vroedvrouw A.M. Bensen-Offermans, die weer vrij zou komen bij de overval op de gevangenis van Maastricht.
Maar Wim Rooijackers was een van de velen, die rond Dolle Dinsdag in Kamp Vught zijn gefusilleerd.
muur: links, regel 17-03
Schillings,
H.Peter
∗ 1900-02-28
Nieuwenhagen
† 1942-11-07
Neuengamme
Nieuwenhagen - CPN - pers - Steenfabriekarbeider, gearresteerd op 4 juni 1942 wegens verspreiding van De Vonk (Cammaert X, Bijlage VIII: Arrestatie communisten en radicale socialisten 1940-1945)
muur: rechts, regel 02-01
Schillings,
Johan
∗ 1921-05-19
Nieuwenhagen
† 1942-12-14
Neuengamme
Nieuwenhagen - CPN - pers - Johan Joseph Schillings, huisschilder, gearresteerd op 4 juni 1942 wegens verspreiding van De Vonk (Cammaert X, Bijlage VIII: Arrestatie communisten en radicale socialisten 1940-1945)
muur: rechts, regel 01-05
Schiphorst,
Tom
∗ 1923-01-01
Heerlen
† 1945-03-09
Mauthausen
Heerlen - Nijmegen - L.O. - K.P. - pers - Student - Leerling MTS, woonachtig in Nijmegen. Verzorgde onderduikers en verspreidde illegale bladen. Bovendien verborg hij een Amerikaanse piloot. Behoorde tot de LO-Maas en Waal. Op 1 augustus 1944 werd hij gearresteerd en op 9 maart 1945 is hij om het leven gekomen in het KZ Mauthausen.
muur: links, regel 18-01
Schols,
Albertus Eugenius Leonardus
Ab
∗ 1916-04-10
Maastricht
† 1944-10-25
Effeld (D)
Maastricht - L.O. - - pers - Ab Schols was sectiechef bij de rijksverkeersinspectie en adjunct directiesecretaris. Tijdens de bezetting medewerker van kopstukken van de L.O. zoals pater Bleys en „ome Leo“ Moonen in Roermond. Op 6 oktober 1944 gaat hij met Pierre Gruijters naar een boer in Posterholt om eten voor onderduikers in te zamelen. Onderweg houden twee SS’ers het duo aan. Hier lag in het najaar 1944 het front. De twee verzetslieden weigeren hun fietsen af te staan. In de fietstassen van Schols vinden de SS’ers illegale bladen.
Voor verhoor worden de twee mannen naar een Gestapo-commando in het Duitse Effeld gebracht, net over de grens bij Herkenbosch. De commandant, Wilhelm Lammertz afkomstig uit Eschweiler, gaf na verhoor opdracht Schols en Gruijters dood te schieten. Dat gebeurde in de bossen bij Effeld. Op 23 juni 1945 werd hij herbegraven in het familiegraf op de begraafplaats aan de Tongerseweg in Maastricht.
muur: links, regel 36-02
Snijders,
Johannes Franciscus
Frans
∗ 1916-09-16
Helden L.
† 1944-09-05
Vught
Weert - L.O. - - pers - politie - Frans Snijders was spoorweg rechercheur en koerier van Jan Hendrikx (Ambrosius). Verspreidde illegale bladen als De Stem, Je Maintiendrai en Trouw. Op 19 juli 1944 ontving hij een telegram met het verzoek de volgende dag naar Eindhoven te komen. In de wachtkamer van het station werd hij gearresteerd, nadat hij door een onbekende was geïdentificeerd. Hij kwam in Vught terecht, waar hij op 5 september werd doodgeschoten.
muur: rechts, regel 35-05
Snippe,
Dirk
∗ 1893-11-30
Emmen
† 1943-04-05
Buchenwald (Weimar)
Ubach over Worms - CPN - pers - Mijnwerker woonachtig in Waubach. Medewerker van De Vonk. Gearresteerd op 30 maart 1942.
muur: rechts, regel 24-05
Soesman,
Gerard L.R.
∗ 1922-06-23
Valkenburg
† 1945-01-21
Auschwitz/Oświęcim
Maastricht - Valkenburg - CPN - Jood - vroeg verzet - pers - Staat in de Erelijst van gevallenen 1940 - 1945, in de kategorie Verzet, maar niet vanwege zijn Joodse vader, Jacob Soesman. Vanwege zijn niet-Joodse moeder Christina Johanna Maria Prick werd hij misschien door de Joodse gemeenschap in Valkenburg ook als niet-Joods beschouwd. Maar toch staat hij op de site van het Joods Monument, met de beschrijving „Gerhard Lodewijk Robertus Soesman, die de middelbare handelsschool had gevolgd, woonde in Maastricht. Hij werkte ondergronds voor de Nederlandse communistische partij (CPN). Hij verspreidde kranten, waaronder De Vonk. Door toedoen van de V-man (informant) Engwirda werd hij op 24 januari 1942 in Maastricht gevangen genomen. Hij werd opgesloten in de gevangenis in Maastricht en vervolgens via het concentratiekamp Vught naar Auschwitz gedeporteerd.”
Zie ook Genealogie Soesman
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Gerard L.R. Soesman op de lijst van personen die tijdens de bezetting belangrijk waren voor Valkenburg.
muur: links, regel 35-04
Sonneville,
Alphonse
Fons
∗ 1883-07-23
Maastricht
† 1945-02-25
Dachau
Maastricht - CPN - pers - Vertegenwoordiger in wijnen, werkte voor een Franse inlichtingendienst. Hij werd ervan verdacht gedurende de Eerste Wereldoorlog voor de Britse en Belgische inlichtingendiensten en naderhand voor de Franse Volksfrontregering te hebben gewerkt. was propagandist van de Vereniging van Vrienden van de Sovjetunie (V.V.S.U.), medeoprichter van de Maastrichtse Culturele Filmliga. De Liga stelde zich ten doel de negatieve beeldvorming van de Sovjetunie te corrigeren door Russische (propaganda)films te vertonen en te waarschuwen tegen het fascisme. (Cammaert X, pp. 978 e.v.). Gearresteerd op 10 mei 1940 wegens anti-Duitse gezindheid. Kwam op 27 maart 1941 weer vrij, maar zijn verdere doen en laten werd nauwlettend in de gaten gehouden. Werkte sindsdien mee aan de verspreiding van De Vonk, de Limburgse editie van De Waarheid. Op 25 juni 1942 sloeg de SiPo in samenwerking met de Ordnungspolizei opnieuw toe en arresteerde tenminste 27 verspreiders van De Vonk, waaronder Sonneville.
muur: links, regel 36-04
Spillenaar Bilgen,
Marinus
∗ 1892-10-25
Salatiga, NOI
† 1944-09-04
Vught
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - L.O. - K.P. - pers - De buitenrand van Limburg - Apothekerszoon Marinus Spillenaar Bilgen leverde als directeur van de Papierfabriek Gelderland te Nijmegen grote partijen papier aan illegale bladen zoals Trouw [2][5] en zamelde geld in voor het NSF (Nationaal Steun Fonds [1], financierde het verzet). Tevens lid van de knokploeg. Hij studeerde werktuigbouwkunde in Delft, waar de latere prominente NSB’er Meinoud Rost van Tonningen een roeikameraad van hem was. Hij werd op 7 augustus 1944 gearresteerd i.v.m. zijn werkzaamheden voor Trouw en op 4 september 1944 in kamp Vught gefusillleerd. (Artikel Peter Bak, Dagblad Trouw van 4 mei 2020 [2])

  1. Nationaal Steun Fonds
  2. Peter Bak: Dit zijn de 196 doden van trouw. Zij die stierven voor de krant
  3. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/146052/marinus-spillenaar-bilgen
  4. https://www.oorlogsdodennijmegen.nl/persoon/spillenaar%20bilgen/5dd65193-e52c-448e-a860-07941a58ff5d
  5. Wikipedia NL: Trouw (verzetsblad)
  6. Digital Monument

  7. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Spreksel,
Charles
∗ 1916-07-03
Heerlen
† 1945-01-07
KZ Schömberg, KZ Natzweiler
Heerlen - vroeg verzet - pers - Groep Smit - Oud-militair en etaleur. Verspreidde in het begin illegale bladen en stencils, die door kapelaan E. Hennekens uit Valkenburg werden geleverd. Zij kregen in toenemende mate steun van jongeren, voornamelijk familieleden en goede vrienden. Tegen het einde van 1940 hadden de middelbare scholieren A.J.A. Rameckers, P.L.W.A. Leclou en H.H. Baeten een illegaal groepje gevormd.(Cammaert hoofdstuk II, pp. 109 -110) Volgens bidprentje gearresteerd op 2 feb. 1942 en via Maastricht, Amsterdam, Amersfoort, Vught, Buchenwald, Natzweiler, Dachau, Ottobrünn in Dautmergen beland, waar hij op 6 jan. 1945 stierf.
Akte van overlijden op oorlogsbronnen.nl
muur: links, regel 19-03
Tersteeg,
Nol
∗ 1890-01-01
Huissen
† 1943-01-21
Neuengamme
Nieuwenhagen - CPN - pers - Johannes Arnoldus T. was mijnwerker. Gearresteerd op 31 mei 1942. Reden: „Steun aan onderduikers en de Waarheid“ (CPN archief)
Hij was volgens Ad van Liempt een min of meer toevallige lezer en is daardoor in de focus van de Sipo gekomen. Zie daarvoor Het gevaar van lijsten Maar dan blijft nog de „Steun aan onderduikers“.
muur: rechts, regel 02-02
Theunissen,
Johannes Wilhelmus Hubertus
Giel
∗ 1904-01-30
Mesch (L)
† 1944-09-08
Stadbroek, gem.Sittard
Munstergeleen - CPN - pers - Woonde in Munstergeleen. Zoon van landbouwer Franciscus Theunissen (geboren in Eijsden en op 11 april 1912 op 64-jarige leeftijd overleden in Mesch) en Maria Catharina Hubertina Frissen (6 mei 1865 Wijnandsrade - 22 augustus 1930 Hulsberg). Ongehuwd. Krantenbezorger. Rooms-katholiek. Lid verzet onder de schuilnaam Giel. Zie verder Crauwels, Paulus Nicolaas.
„Op 7 september 1944 werden twee verspreiders van De Waarheid, J.W.H. Theunissen en P.N. Crauwels, die kort tevoren een aantal exemplaren bij S. Beyer hadden opgehaald, door enkele landwachters aangehouden in Munstergeleen. De volgende dag werden de twee in Sittard vermoord.“ (Van Aernsbergen)
muur: links, regel 39-02
Tholen,
Hein
∗ 1907-01-23
Willich
† 1942-11-14
Neuengamme
Schaesberg - CPN - pers - Mijnwerker. Gearresteerd wegens verspreiding van De Vonk.
Hij was volgens Ad van Liempt een min of meer toevallige lezer van De Vonk en is daardoor in de focus van de Sipo gekomen. Zie daarvoor Het gevaar van lijsten.
muur: rechts, regel 12-03
Tholen,
Sjeng
∗ 1917-12-04
Urmond
† 1945-04-05
Mauthausen (A)
Urmond - pers - Johannes Matheus Lambertus Tholen, een mijnwerker uit Geleen, verspreidde uit Heerlen afkomstige anti-Duitse pamfletten waarin werd opgeroepen mijnsabotage te plegen en tevens werd aangegeven hoe men dat het beste kon aanpakken. Doordat een exemplaar in verkeerde handen viel, kon de SiPo hem op 23 juni 1944 aanhouden. Tholen kwam op 5 april in Mauthausen om het leven.
muur: rechts, regel 25-03
Tobben,
Harrie /Harry
∗ 1917-08-24
Heerlen
† 1945-03-15
Hameln (D
Heerlen - vroeg verzet - pers - Ordedienst - Netw. Bongaerts - politie - carillon - Oud-militair en na zijn demobilisatie door de Duitsers in 1940 lid van de mijnpolitie. Was o.a. betrokken bij sabotage in de Oranje-Nassaumijn I (O.N. I) te Heerlen, wat door de SiPo werd achterhaald. In juni 1942 dook hij onder in Baexem op advies van bevriende politiemensen, maar hij ging gewoon door met zijn hulp aan vluchtelingen. Uit de redevoering van Dr. Fred Cammaert bij de onthulling van de plaquette bij het vredescarillon.): „Onder de bezielende leiding van Charles Bongaerts gingen hij en andere oud militairen zich toeleggen op alle mogelijke verzetsactiviteiten, variërend van hulp aan joden, geallieerde vliegeniers en onderduikers tot het verzamelen van wapens en inlichtingen, de vervaardiging en verspreiding van illegale bladen en het plegen van sabotage. Door infiltratie van provocateurs in Duitse dienst werd hij op 6 augustus 1943 opgepakt.“
muur: links, regel 19-05
Vallen,
Stephanus Hubertus
∗ 1901-03-11
Rothem, B
† 1943-05-02
Neuengamme
Venlo - CPN - pers - Hij was metselaar en een kennis van Lubbert Bos. Verspreider van De Vonk (Cammaert X, p. 1001). Laatste adres: Maasschriksel 13, Venlo, Gearresteerd op 24-06-1941, Akte nr. in Neuengamme: 347/1946, Kampnummer ?0736.
muur: midden, regel 22-01
Veerman,
Christiaan Jac.
Lou
∗ 1887-07-27
Kesteren
† 1945-01-17
Siegburg (D)
Geleen - pers - Ordedienst - Oud-militair en na zijn demobilisatie opzichter in de staatsmijn Maurits in Geleen. Hij stond in contact met de OD-groep in Heerlen en Charles Bongaerts en werd daardoor lid van het netwerk, dat de Limburgse verzetskrant Het Vrije Volk uitbracht, niet te verwarren met het gelijknamige naoorlogse dagblad uit Amsterdam. Het Heerlense verzetsblad was vooral gericht op mijnwerkers en was zeer goed geïnformeerd, omdat ze overal mensen hadden zitten, zelfs bij de SiPo in Maastricht! De vraag naar dit blad was vele malen groter dan de 30 tot 50 exemplaren, die Veerman uit Heerlen kreeg, dus maakten ze er zelf nog tenminste honderd exemplaren bij. Velen van de Geleense makers van het blad, waaronder Veerman, werden gearresteerd als gevolg van verraad, waarschijnlijk door de schoonzus van een van de Geleense teamleden. (Cammaert XI, p. 1077)
Overleden als dwangarbeider na bijna vier jaar gevangenschap. Zie ook zijn overlijdensakte. Ligt op het Nationaal Ereveld Loenen. In Geleen is een straat naar hem vernoemd.
muur: links, regel 09-05
Vinerius /Vienerius,
Engelbert Joseph
∗ 1893-05-10
Rheine
† 1942-11-17
Neuengamme
Heerlen - CPN - pers - Mijnwerker, verspreider van De Vonk en De Waarheid, gearresteerd in augustus 1942. Gestorven in het hoofdkamp KZ Neuengamme
Weet u meer? Schrijf ons!
muur: midden, regel 08-02
Vlemmings,
Lambert
∗ 1918-11-10
Breda
† 1945-02-23
Dachau
Heerlen - vroeg verzet - pers - Groep Smit - Lambertus Arnoldus Vlemmings was oud-militair en na zijn demobilisatie door de Duitsers in 1940 besteller bij Van Gend & Loos. Verspreidde in het begin illegale bladen en stencils, die door kapelaan Hennekens uit Valkenburg werden geleverd. „Vanaf het voorjaar van 1941 legde de groep-Smit zich ook toe op het vergaren van inlichtingen en het verzamelen en kopen van wapens, munitie en explosieven. Met de leiding hiervan belastte Smit L. Vlemmings.“ (Cammaert hoofdstuk II, p. 110). Gearresteerd op 02-02-1942, veroordeeld tot 12 jaar tuchthuis, overleden te Dachau 23-02-1945.
muur: links, regel 19-04
Wetering, van de
Maricus
∗ 1905-05-06
Heesch
† 1942-11-14
Neuengamme
Schaesberg - CPN - pers - Mijnwerker. Gearresteerd wegens verspreiding van De Vonk. Cammaert geeft als sterfdatum 14 nov. 1942. De oorlogsgravenstichting.nl geeft als sterfdatum 20 december 1942
Hij was volgens Ad van Liempt een min of meer toevallige lezer van De Vonk en is daardoor in de focus van de Sipo gekomen. Zie daarvoor Het gevaar van lijsten.
muur: rechts, regel 12-04
Will,
Peter
∗ 1896-08-21
Schoonhoven
† 1945-04-24
Transport
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - L.O. - pers - politie - De buitenrand van Limburg - Keurmeester slachthuis Nijmegen [1] en onbezoldigd rijksveldwachter. Na mei 1940 hielp hij mensen die wilden ontsnappen aan de verplichte arbeidsinzet in Duitsland. Hij verspreidde de illegale krant Trouw [8], verzorgde onderduikers, verleende hulp aan gestrande geallieerde vliegers en was betrokken bij spionage-activiteiten, waarbij hij deel uitmaakte van de radiogroep van de organisatie van kapitein Hogerland. [2] Gearresteerd op 1 december 1943 i.v.m. werkzaamheden voor Trouw. Volgens zijn familie gestorven tussen 13 en 18 april 1945 in Duitsland. In het voorjaar van 2021 heeft de gemeenteraad van Nijmegen besloten een van de straten in de hof van Holland naar hem te noemen.

Onze vader, Peter Will, … was in de periode van 2 december 1943 tot zijn overlijden in april 1945 gevangene van de Duitse Sicherheitsdienst. In Nederland werd hij vanaf 2 december 1943 gevangen gehouden in het Huis van Bewaring te Arnhem. Op 20 mei 1944 werd hij geplaatst in het „Polizeiliches Durchgangslager“ Amersfoort.
Op 11 oktober 1944 werd hij getransporteerd naar het concentratiekamp Neuengamme (Duitsland) en waarschijnlijk direct geplaatst in het bijkamp (Außenkommando) Meppen-Versen (Eemsland). Op 25 maart 1945 werd hij als zieke getransporteerd naar het hoofdkamp om vervolgens op 8 april per ziekentransport per trein (veewagens) te worden vervoerd in de richtingen van Bergen-Belsen, Bergedorf, Neubrandenburg, Hamburg-Altona, Bremervörde en Brillit. Op deze laatste plaats werd zijn lichaam uit de trein gehaald en, met circa 300 andere, in een massagraf begraven. Nadat mijn oudste broer, Bert Will, en ik deze feiten gewaar geworden waren hebben wij daarover een boekje geschreven. [3]

Na 71 jaar kregen zijn nabestaanden, daaronder de inmiddels 92-jarige zoon Bert Will voor het eerst de niet verstuurde afscheidsbrief onder ogen, die zijn vader in Kamp Amersfoort schreef. [5]
Een uitgebreid artikel over Peter Will vindt u op de Duitse Wikipedia [6]

  1. Plaquette in het Nijmeegse slachthuis
  2. oorlogsdodennijmegen.nl
  3. B.en P.Will, Peter Will 21-8-1896 - ??-4-1945. Een levensverhaal, Nijmegen -Veenendaal 2008, + cd met beeldmateriaal en videofragment, ISBN 978-90-90-23827-2
  4. Nationaal Ereveld Loenen graf A 372
  5. nos.nl: Zoon van verzetsheld krijgt na 71 jaar alsnog afscheidsbrief
  6. Wikipedia DE: Peter Will (Widerstandskämpfer)
  7. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/171502/peter-will
  8. Wikipedia NL: https://nl.wikipedia.org/wiki/Trouw_(verzetsblad)
  9. Digital Monument

  10. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Witvoet,
Marinus
∗ 1922-12-13
Emmen
† 1944-10-28
Venlo
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Geleen - CPN - pers - Mijnwerker uit Geleen, medewerker van de Waarheid maar geen partijlid. Opgepakt 24 maart 1944 in Geleen. Gedeporteerd naar Remscheid (D). Omgekomen tijdens bombardement op de Maasbruggen in Venlo tijdens zijn tweede ontvluchtingspoging. Opgegeven voor de erelijst.
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.04-32