Gesneuvelden van het verzet in Nederlands Limburg
Menu text, no JavaScript Log in  Deze pagina in het NederlandsDiese Seite auf DeutschThis page in English - ssssCette page en FrançaisEsta página em Portuguêsnaar boventerug
 

Gesneuvelden van het verzet in Nederlands Limburg

vorigebackvolgende

Kerkrade

D’r Joep
Wikimedia

Dr. Kreijen, 1952


De april-mei-stakingen 1943

Bekendmaking van de „Hoogere SS- en Politieleider“ van de provincies Limburg en Noord-Brabant over de doodvonnissen in verband met de mijnstaking.
Op 1 juli 1946 werd in Wellerlooi (gemeente Bergen) op de Wellse Heide (nu het natuurgebied Landgoed de Hamert) een graf met zeven lichamen ontdekt. Daar staat een eikenhouten kruis op een muur van rode baksteen, het verzetsmonument, als blijvende herinnering aan de zeven verzetsstrijders Han Boogerd, Bob Bouman, Leendert Brouwer, Pieter Ruyters, Reinier Savelsberg, Meindert Tempelaars en Servaas Toussaint, gefusilleerd i.v.m. de staking 1943.
Zij staan voor de vele stakers, gesneuveld of niet, die voor altijd anonym zullen blijven.
In de mijnstreek werd die staking de mijnstaking genoemd. De eigenlijke mijnstreek ging van Geleen tot Kerkrade, maar ook daarbuiten, bijvoorbeeld in Valkenburg, woonde een niet onaanzienlijk aantal mijnwerkers. In Maastricht ging de staking uit van kantoorpersoneel van de overheid en later ook van de banken. Toen de medewerkers van de PTT ook wilden staken, dwongen de aanwezige NSB-ers ze met allerlei dreigementen, door te werken. Onmiddellijk ontstonden voor alle loketten lange rijen van mensen, die één postzegel van 1 cent wilden kopen. Zo werd de post toch gedwongen te staken. Ook de fabieken sloten zich aan.
Er was in het begin een feeststemming. Men stroomde de cafés in en vermoedde niet (of wilde er niet aan denken) dat de bezetters dit natuurlijk niet zouden dulden en dat er slachtoffers zouden vallen. Door deze gebeurtenissen werd duidelijk: de pogingen, de Nederlanders te strikken met de status van „arisch broedervolk“ waren mislukt.
De mijnstaking maakte deel uit van de April-Mei-stakingen in 1943. De achtergrond was de door de bezetters geplande terugvoering van de Nederlandse militairen in krijgsgevangenschap, om ze in de Duitse oorlogsindustrie te werk te stellen. Zij waren de overgang naar een meer massaal verzet in het hele land, ook in Limburg. Ook al was de staking met harde hand onderdrukt, toch (of misschien juist daarom) kregen nu de verzetsorganisaties meer toeloop. De tijd van de zoete broodjes was voorbij. Maar voor een groot deel van de Nederlandse joden was het al te laat. :(

https://www.openstreetmap.org/relation/406420#map=10/50.8747/6.0443

Kerkrade is de oostelijkste plaats in de Nederlandse mijnstreek. De kolenwinning is hier ooit begonnen. De mijnbouw speelde er zo een belangrijke rol, dat er een standbeeld aan is gewijd: „D’r Joep“, zie rechts. Maar die heeft met de mijnstaking niet direct te maken.
Klik op de afbeelding links, om meer daarover te lezen.

Tijdens de bevrijding van Zuid-Limburg kwam de opmars van de geallieerden een tijd lang tot staan. Kerkrade was opeens frontstad en de bevolking van Oost-Kerkrade moest worden geëvacueerd. Omdat de Duitsers alle voertuigen in beslag hadden genomen, ging dat met kruiwagens en dergelijke. Dokter Kreijen van het Sint-Jozefziekenhuis speelde het door onderhandelingen klaar, ook de achtergebleven patiënten en het personeel door een corridor naar bevrijd gebied te krijgen. Klik op zijn foto om meer daarover te lezen.


Bevrijd: 1944-10-05

Kerkrade – 7 pers.   ⇒Alle Limburgse gesneuvelden
Creusen,
Wiel
oom Kees
∗ 1893-07-31
Kerkrade
† 1945-05-31
Bergen-Belsen
Kerkrade - - pers - RVV - Jan Willem Creusen was distributie-ambtenaar en oudvoorzitter van de plaatselijke Unie-afdeling, hij was ook betrokken bij de hulp aan onder meer joodse onderduikers, leidde in Kerkrade de verspreiding van het blad “Je Maintiendrai”. Hij was hoofdkoerier van de R.V.V. voor Zuid-Nederland en contactman tussen de leiding en de regio. Hij was veel op reis. Een dag na de arrestatie van Paul Guermonprez op 4 april 1944 werd Creusen met een koffer vol distributiebonnen en andere bescheiden in de trein tussen Utrecht en Maarssen aangehouden. Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit het gevolg was van de arrestatie van Guermonprez, omdat er verder geen arrestaties volgden, behalve André Gubbels, pas vier maanden later. Creusen bezweek op 31 mei 1945 aan de gevolgen van de ontberingen in Duitse kampen. (Cammaert IX, pp. 947-952)
muur: links, regel 26-01
Hillebrand,
Johann
∗ 1922-07-12
Herzogenrath (D)
† 1944-06-10
Liège
Kerkrade - België - Mijnwerker. Behoorde tot de Belgische verzetsorganisatie Armée Secrète (A.S.) ofwel Geheim Leger. Dit was in aanvankelijk vooral een anti-communistische organisatie. Het was, net als de OD in Nederland, ontstaan uit een initiatief van royalistische beroepsmilitairen uit het vooroorlogse leger. Hun doel was tegen het einde van de oorlog een machtsvacuüm te voorkomen, uit angst voor een communistische staatsgreep. In tegenstelling tot delen van de OD werd de A.S. een echte verzetsorganisatie, die zich o.a. bezighield met het plegen van overvallen op Duitse treinen en legerauto’s. In april 1944 werd Johann gearresteerd, in juni doodgeschoten wegens verboden wapenbezit. Volgens kerkradewiki bij een vluchtpoging op 4 mei 1943.
In de citadel van Luik staan op de begraafplaats Enclos des Fusillés 415 herdenkingskruisen dan wel graven van aanwezige lichamen. Op Description du site staat: „Een Nederlander werd gerepatrieerd op 17 september 1957“. Dat moet dan Johann zijn, want die ligt inmiddels op het Nationaal Ereveld Loenen, graf E894 (zie oorlogsgravenstichting.nl). Hij staat in Luik abusievelijk vermeld onder de naam Johana, wat waarschijnlijk te wijten is aan een leesfout. De overlijdensdatum aldaar (11 juni 1944) wijkt nauwelijks af van de datum die bij oorlogsgravenstichting.nl/ wordt vermeld (10 juni 1944).
muur: links, regel 25-01
Horstmann,
Henderich
Hein
∗ 1902-01-30
Börger
† 1943-05-04
Maastricht
Kerkrade - april-mei-staking - Mijnwerker Henderich Horstmann uit Kerkrade deed mee aan de mijnstaking in de Domaniale Mijn en werd daar gearresteerd. Bij de overbrenging van de gevangenis naar de rechtszaal op 4 mei 1943 probeerde hij te ontsnappen, maar werd door een kogel in zijn arm getroffen. Op commando van de bevelvoerende officier werd hij meteen daarna op straat doodgeschoten. (Cammaert VIa, pagina 493) Ligt op de Gemeentelijke begraafplaats te Kaalheide, graf 4-86
Erelijst 1940-1945
muur: links, regel 25-02
Kerres,
Hub.
∗ 1924-06-30
Kerkrade
† 1944-08-30
Buchenwald
Kerkrade - Student - Hubert Joseph Kerres was student en engelandvaarder. Hij staat als zodanig vermeld op het wandbord in de kapel van het Ereveld Loenen. De nieuwsbrief van het Museum Engelandvaarders van november 2017 weet ook niet meer en vraagt om informatie. Zie ook het verhaal van Kees Droogleever-Fortuyn, een andere Engelandvaarder die naar Nederland terugkeerde en in Duitse handen viel.
Weet u meer? Schrijf ons!
muur: midden, regel 13-02
Lochtman,
Hein
∗ 0000-00-00
† 0000-00-00
Kerkrade - Maastricht - L.O. - geestelijke - Hein Lochtman ?
muur: links, regel 25-03
Lochtman,
Hein
∗ 1911-09-02
Kerkrade
† 1945-02-27
Bergen Belsen
Kerkrade - Maastricht - L.O. - geestelijke - Kapelaan in Limmel vanaf 1940 en lid van de LO in Maastricht. Verbergt onderduikers. Op 10 mei 1944 als gevolg van verraad door Aldegonda (Gonnie) Zeguers-Boere gearresteerd en zo mishandeld, dat hij voor lange tijd bewusteloos was. Zie ook: Het verraad van Maastricht
Op 5 september 1944 komt hij in het concentratiekamp Sachsenhausen bij Oranienburg terecht, waar hij tewerkgesteld wordt in de vliegtuigfabrieken van Heinkel. Bij het naderen van het rode leger evacuatie naar Bergen-Belsen, waar hij het begeeft. In 1982 krijgt hij postuum het Verzetsherdenkingskruis.
Op de muur van de kapel in Valkenburg staat ook voor Kerkrade een Hein Lochtman. Waarschijnlijk dezelfde persoon.
muur: links, regel 33-04
Ommeren, van
Godefridus
Frits
∗ 1919-11-14
Venlo
† 1944-09-11
Heerlen
Kerkrade - Leerling machinist bij de NS. Hij was enkele dagen voor de bevrijding in een groep mensen, die bij de Weltermolen in Heerlen op een extra portie meel stonden te wachten. Maar vanwege het samenscholingsverbod opende een groep van ongeveer 20 nerveuze Duitse soldaten het vuur. Frits werd dodelijk getroffen.
muur: links, regel 25-04