Gesneuvelden van het verzet in Nederlands Limburg
Menu text, no JavaScript Log in  Deze pagina in het NederlandsDiese Seite auf DeutschThis page in English - ssssCette page en FrançaisEsta página em Portuguêsnaar boventerug
 

Gesneuvelden van het verzet in Nederlands Limburg

Limburgse Onderduikershulp (L.

Wikimedia
Jan (Ambrosius) Hendrikx
Venlo

Wikimedia
Jac Naus
Venlo

Wikimedia
Ludo Bleys
Roermond

Wikimedia
Giel Berix
Heerlen

Wikimedia
Leo Moonen
Roermond

Wikimedia
Leo Penders
Wittem

Wikimedia
Pater Beatus
Heerlen

Wikimedia
Karel van Berckel
Heerlen

Wikimedia
Jo Lokerman,
Districtschef LO
Maastricht

L.O. was oorspronkelijk de afkorting voor Limburgse Onderduikershulp, later werd het de Landelijke organistie voor hulp aan Onderduikers.
Beide organisaties zijn pas in 1943 ontstaan, uit een initiatief van geestelijken om bestaande en nieuwe groepen in een groter samenwerkingsverband te brengen. Door de toen nog sterke verzuiling van Nederland waren dat aanvankelijk twee organisaties. In het noorden vooral op gereformeerde leest geschoeid, in Limburg en enkele aangrenzende gebieden in Noord-Brabant en Gelderland de soms ook zo genoemde „Roomsche“ LO. De leider van het LO-gewest Limburg werd de onderwijzer Jan Hendrikx uit Venlo, beter bekend als Ambrosius, die in Nijmegen had gestudeerd. Deze stad ligt slechts enkele kilometers ten noorden van de Limburgse provinciegrens. Het speelde in de Limburgse LO een belangrijke rol. Dat had te maken met de Katholieke Universiteit Nijmegen (KUN, tegenwoordig Radbouduniversiteit) waar vooral studenten uit het katholieke zuiden van het land, daaronder Limburg studeerden.
In Nijmegen bevond zich ook het falsificatiebureau van J. de Weert, dat door Ambrosius in de L.O. werd geïntegreerd. Toen voor de studenten de verplichte loyaliteitsverklaring werd ingevoerd, moesten veel studenten met hun studie stoppen. De mannelijke weigeraars werden bovendien verplicht, in Duitsland te gaan werken. Een grote toename van het aantal onderduikers en bovendien toeloop bij het verzet waren een logisch gevolg.
Vrij vlot kwam de samenwerking en fusie van de twee L.O. organisaties tot stand.
De gewapende arm van de L.O. waren de knokploegen. Dat was een eigen organisatie, maar nauw met de L.O. verbonden. Vooral in Noord-Limburg waren het vaak gewoon dezelfde mensen. Dat gold ook voor de samenwerking met de O.D. (Ordedienst). Vooral in Noord-Limburg waren veel verzetsmensen zowel in de L.O. als in de O.D., iets wat elders meestal ondenkbaar was: pas door de van bovenaf opgelegde oprichting van de koepelorganisatie Binnenlandse Strijdkrachten in 1944 kwam op veel plaatsen een stroeve samenwerking tot stand.

Limburgse Onderduikershulp (L. – 104 pers.   ⇒Alle Limburgse gesneuvelden
Ahout,
Ger
∗ 1919-12-18
Deurne
† 1945-02-17
Bergen (L)
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - NL soldaat - L.O. - K.P. - De buitenrand van Limburg - Gerardus Wilhelmus Johannes Petrus Ahout was lid van de LO-KP in Deurne, en maakte als zodanig na de bevrijding van het zuiden deel uit van de op 21 september 1944 opgerichte Stoottroepen. „Op 17/18 febr. 1945 als gids van Am. patrouille achtershy;gebleven bij gewonde vriend en vermist. Op 1 april 1945 ernstig verminkt gevonden.“ (Het grote gebod, p. 327)Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.03-01
Assen, van
Derk
∗ 1891-10-09
Hasselt (O)
† 1943-09-13
Horst (L)
Maastricht - L.O. - pers - Hij was deurwaarder bij de directe belastingen, gehuwd met Berendje Grolleman, behoorde tot LO-Maastricht. Hij en zijn vrouw waren actief bij de verspreiding van clandestiene bladen zoals Vrij Nederland en Trouw en bij de oprichting van de L.O. in Maastricht. Zij werden gearresteerd op 24-7-1943 wegens huisvesten van een Joods echtpaar. Derk werd wekenlang verhoord door de SiPo in de gevangenis in Maastricht. Hij liet echter niets los over de verzetsmensen met wie hij had samengewerkt. De Maastrichtse belastingdienst bood de Duitsers tevergeefs 40.000 gulden om Derk vrij te kopen. Na een poging van verzetsmensen om Derk te bevrijden, werd hij op 14 september 1943 vroeg in de ochtend naar de Schadijkse bossen in Meterik gebracht. Omdat hij bleef weigeren inlichtingen te verstrekken aan de SiPo, werd hij ter plekke doodgeschoten.
Hier werd zijn lichaam in 1946 opgegraven. Na identificatie werd hij herbegraven in zijn geboorteplaats Hasselt (O). De gemeente Horst heeft in 1946 een herdenkingskruis laten plaatsen. Dit kruis is vele jaren onderhouden door de Stichting Kruisen en Kapellen van Horst a/d Maas.
In 1963 vond het stoffelijk overschot van Derk een laatste rustplaats op het Ereveld van de Stichting Oorlogsgraven in Loenen op de Veluwe.muur: links, regel 29-02
Assen-Grolleman, van
Berendje
∗ 1894-03-29
Hasselt (Ov)
† 1945-02-18
Ravensbrück
- Maastricht - L.O. - pers - Berendje Grolleman (Berendina van Assen-Grolleman) en haar man Derk van Assen, waren vrijwel vanaf het begin van de Duitse bezetting bezig met verzet in Maastricht: hulp aan joden en geallieerde vliegeniers bij hun vlucht naar het zuiden. Zij waren actief bij de verspreiding van clandestiene bladen zoals Vrij Nederland en Trouw en bij de oprichting van de L.O. in Maastricht. Als gevolg van infiltratie en verraad werden zij op 24 juli 1943 gearresteerd in hun huis aan de Cannerweg 124A, beschuldigd onder meer van het huisvesten van een Joods echtpaar. Na een tijdelijke opsluiting in kamp Vught werd Berendje zonder vorm van proces gedeporteerd naar het concentratiekamp Ravensbrück in Duitsland. Op 18 februari 1945 overleed zij aan uitputting, onder erbarmelijke omstandigheden. De plaats van haar laatste rustplaats is niet bekend.
Het was een gemis dat de echtgenote van Derk van Assen niet genoemd werd bij het herdenkingskruis in de Schadijkse bossen in Meterik. Haar aandeel in het verzet, samen met haar man Derk, is een gedeelde heldendaad.muur: links, regel 29-03
Baars,
Bernhard J.
Jacques
∗ 1913-10-20
Rotterdam
† 1945-04-27
Bergen-Belsen
Wittem - L.O. - Pater B.J. Baars C.s.s.R. was rayonleider LO-Wittem, dat behoorde tot het district Gulpen. De districtsvergaderingen vonden afwisselend plaats in het huis van de Zusters van Liefde in Gulpen, in het klooster van de paters Redemptoristen in Wittem en in het klooster van de zusters Franciscanessen te Nijswiller. Hij werd gearresteerd bij de Klap van Wittem op 21 juli 1944.muur: rechts, regel 38-01
Baeten,
Jozef
∗ 1915-05-03
Sevenum
† 1945-05-07
Salzgitter-Barum
Sevenum - L.O. - Landbouwer. Hij is opgepakt in Kronenberg bij de kerkrazzia van 8 oktober 1944. Eregraf R.K. Begraafplaats te Kronenberg (Horst aan de Maas)
Weet u meer? Schrijf ons!muur: rechts, regel 14-01
Beckhoven, van
Gerardus
Pater Beatus
∗ 1899-09-21
Amsterdam
† 1945-03-20
Bergen-Belsen
Heerlen - L.O. - geestelijke - Pater Beatus OFM, kapelaan te Heerlen aan de Laanderstraat, vluchtelingenhelper met een uitgebreid netwerk. Hij was in feite de spil van het Heerlens verzet, die met iedereen contact had en zodoende de samenwerking tussen de meest uiteenlopende mensen mogelijk maakte. Klik op „Heerlen“ hierboven om meer daarover te lezen.
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburgmuur: links, regel 15-02
Berckel, van
Karel C.
∗ 1892-08-19
Delft
† 1944-09-05
Kamp Vught
Heerlen - L.O. - K.P. - pers - Chirurg en chef de clinique aan het St.Jozef-ziekenhuis in de Putgraaf. Maakte het mede mogelijk, dat hier een belangrijk verzetscentrum ontstond, het begin van de LO van het district Heerlen, van waar ook de verbinding met Valkenburg werd gelegd. Zoals bijna alle mensen van de Limburgse L.O. was hij een vroom Christen. Werkte bovendien mee aan het Heerlens verzetsblad „Het Vrije Volk“, niet te verwarren met het grotere blad met dezelfde naam.muur: links, regel 15-03
Berger,
Fons
∗ 1925-05-01
Venlo
† 1945-01-22
Neuengamme
Venlo - L.O. - - Alfons Reinoud Berger was de oudste zoon van de in 1941 teruggetreden burgemeester van Venlo en bezocht er het gymnasium Sint-Thomascollege. „In 1944 bracht de SiPo het Venlose verzet twee grote slagen toe.“ (Gemeentearchief) „Op dinsdag 29 februari sloeg de Sipo toe en arresteerde P.N.A. Peters, Harry Holla, pastoor Omloo, de koeriers A.R. Berger en F.G.M.J. Coehorst, enkele andere medewerkers van de L.O. en een aantal onderduikers. Berger belandde uiteindelijk in Neuengamme, waar hij in januari 1945 door uitputting bezweek.“ (Cammaert VIb, p. 582) .muur: rechts, regel 28-02
Berix,
Jan Willem
Giel
∗ 1907-04-12
Meers
† 1945-03-13
Bergen-Belsen
Heerlen - L.O. - geestelijke - onderduiker - Tijdens eerste dagen van september 1943 richtte hij met anderen het L.O.-district Heerlen op. Werd districtsleider nadat rector Prompers zich om gezondheidsredenen had teruggetrokken. Zie ook de speciale pagina op deze website.
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Jan Willem Berix op de lijst van personen die tijdens de bezetting belangrijk waren voor Valkenburg.muur: links, regel 15-04
Berkhout,
Jacob H.
∗ 1904-08-12
Culemborg
† 1945-05-31
Malchow
Heythuysen - L.O. - K.P. - De elektrotechnicus Berkhout had een joodse mevrouw Prijs en haar twee kinderen in zijn huis opgenomen. Iemand, die daarvan wist, heeft dat verraden om een gearresteerde vriendin vrij te krijgen. Berkhout en zijn drie gasten werden gearresteerd op 10 juni 1944. De moeder kwam in een Duits kamp om het leven, haar twee kinderen overleefden de oorlog. Berkhout kwam via Vught in Neuengamme terecht. In februari 1945 werd hij met andere gevangenen in Danzig op een boot gezet waarna nooit meer iets van hem is vernomen. Vermoedelijk werd het schip ergens voor de kust op de Oostzee tot zinken gebracht. (Cammaert V, p. 435)muur: links, regel 22-05
Binsbergen, van
Fons
∗ 1909-08-11
Roermond
† 1945-03-23
Verviers (B)
Roermond - L.O. - Alphons Clemens Maria, fotograaf. Hij en drukker M.H. Pollaert zorgden in Roermond voor de benodigde valse papieren en pasfoto’s (Cammaert IV, p. 299). Er was in Sittard een vervalsingsgroepje, waarin een fotograaf H. van Binsbergen meewerkte. (Cammaert IV, p. 268) Dezelfde achternaam, hetzelfde beroep. Toeval?muur: rechts, regel 04-01
Bisschoff,
Sjeng
∗ 1922-08-24
Simpelveld
† 1945-04-23
Buchenwald
Simpelveld - L.O. - Johannus Mathias Willem Bisschoff werd gearresteerd door de infiltrant Lambertz, toen hij op het punt stond, hem naar een duikadres in Vaals te brengen. Lambertz was een Duitse onderofficier, die had beweerd, te willen onderduiken. Bij deze Klap van Wittem op 21 juli 1944 werden 10 mensen van het LO-district Gulpen gearresteerd. Zeven van hen overleefden de Duitse concentratiekampen niet, w.o. Sjeng Bisschoff. Hij heeft de bevrijding van het kamp nog beleefd, maar stierf twee weken later aan zijn ontberingen. (simpelveld.nl)muur: rechts, regel 16-02
Bleijs (Bleys),
Ludovicus (Ludo) Adrianus
Lodewijk
∗ 1906-10-17
Tilburg
† 1945-08-15
Gorinchem
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Roermond - L.O. - K.P. - De achternaam van Ludo Bleijs wordt ook wel gespeld Bleys, als voornaam wordt soms ook Louis aangegeven. Zijn verzetsnaam was Lodewijk. Hij was tijdens de oorlog kloosterling in het redemptoristenklooster te Roermond en als kapelaan verbonden aan de daarnaast liggende parochiekerk Kapel in ’t Zand, samen met zijn confrater Gerard van den Heuvel. Hij was een van de oprichters van de L.O. in de regio Roermond. Cammaert schrijft in hoofdstuk VIb op p. 611: „Pater Bleijs en secretaris Moonen namen het initiatief tot de oprichting van de duikorganisatie in Midden-Limburg.“ Hij was de uitvinder van het Limburgse onderduikerssymbool „O.L. Vrouw van de goede duik“. Hij werd te bekend bij de SiPo en moest onderduiken, maar dat wilde hij niet. Daarom werd hij door de KP Helden ontvoerd en naar Engeland gestuurd, om in augustus 1944 bij de regering in ballingschap verslag over het verzet in Limburg uit te brengen. Daar gaf hij hoog op van de LO, maar de voornamelijk socialdemokratische RVV en ook de ondergrondse pers waren volgens hem te links. Werd in Londen aalmoezenier bij de militaire staf van Prins Bernhard in de rang van majoor. Bij Wikipedia (zie link) lezen we het volgende:
„Na de oorlog trok hij met collega verzetsstrijder Frits Slomp (Frits de Zwerver) het land door om over de achtergronden van het verzet te vertellen. In 1945 zat hij in een jeep die bestuurd werd door Paul Dijckhoff op weg naar een spreekbeurt. Op de Arkelsedijk buiten Gorinchem kreeg de auto een klapband en stortte de dijk af. Bleys kreeg het voertuig op zijn lichaam, raakte zwaargewond en overleed diezelfde dag in het ziekenhuis. Uit onderzoek aan de auto bleek er een voorwiel was losgelopen en de boutgaten waren ingescheurd. Of dit slijtage of opzet was kon niet vastgesteld worden. Het verhaal ging dat de jeep in onderhoud was bij een garage in Utrecht waar een aantal voorwaardelijk vrijgelaten NSB-ers werkten die vertelden dat zij heel simpel een auto-ongeluk konden arrangeren. Of er daadwerkelijk sabotage is gepleegd is nooit opgehelderd.“
Daarom staat zijn naam niet op de muur van de kapel van het Provinciaal Verzetsmonument aan de Cauberg in Valkenburg, maar toch staat vast, dat hij zijn leven heeft gelaten bij zijn werk voor her verzet.Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.04-02
Boers,
Henricus Joannes Hubertus
Harry
∗ 1923-10-16
Stevensweert
† 1944-09-05
Vught
Stevensweert - L.O. - De broers Harry en Sef Boers hielden zich vooral bezig met hulp aan krijgsgevangenen die uit Duitse kampen waren gevlucht. Zij werden twee keer door de SiPo geïnfiltreerd, de tweede keer met succes. Het hele verhaal op onderstaande link wo2slachtoffers.nl en uitgebreider bij Cammaert, hoofdstuk III.3.5. Grenspassage via Wessem/Maasbracht-Stevensweertmuur: rechts, regel 20-01
Boers,
Josephus Johannes Stephanus
Sef
∗ 1914-05-19
Stevensweert
† 1944-09-05
Vught
Stevensweert - L.O. - De broers Harry en Sef Boers hielden zich vooral bezig met hulp aan krijgsgevangenen die uit Duitse kampen waren gevlucht. Zij werden twee keer door de SiPo geïnfiltreerd, de tweede keer met succes. Het hele verhaal op de pagina over zijn broer bij wo2slachtoffers.nl en uitgebreider bij Cammaert, hoofdstuk III.3.5. Grenspassage via Wessem/Maasbracht-Stevensweertmuur: rechts, regel 19-05
Boorn, van den
E.A.G.
∗ 1911-07-04
Maastricht
† 1944-11-05
Effeld, Kr. Geilenkirchen
Posterholt - L.O. - geestelijke - Eugène Alphonse Georges van den Boorn was rector te Posterholt bij Roermond. „Eind oktober protesteerde rector Van den Boorn krachtig tegen het roven van vee en het als slaven wegvoeren van mannen naar Duitsland. Hij betoogde, dat het Duits optreden in strijd was met het menselijk recht en het volkenrecht. Dat schoot de bij Van den Boorn ingekwartierde luitenant E. Heyermann uit Keulen in het verkeerde keelgat. De twee konden niet met elkaar overweg. De luitenant gebruikte het protest als voorwendsel om zijn gastheer aan te pakken. Daarbij gingen Heyermann en zijn trawanten uitzonderlijk gewelddadig te werk. In de avond van 28 oktober 1944 mishandelden ze de rector op beestachtige wijze en sloten ze hem op in de kelder van zijn woning. Vervolgens hielden ze een slemppartij in de woning en namen alles mee wat van hun gading was. ’s Nachts brachten vier Gestapo-leden, onder wie Lammertz, de zwaar toegetakelde Van den Boorn naar Effeld. Heyermann c.s. brachten de meest onwaarschijnlijke beschuldigingen tegen de rector in. Hij zou in het bezit zijn geweest van een geheime zender, van munitie en een valse stempel. Op 1 november moest Van den Boorn voor een inderhaast bijeengeroepen Kriegsgericht verschijnen. Dezelfde dag nog werd hij op bevel van Lammertz met vijf Duitse deserteurs op het kerkhof van Effeld geëxecuteerd“ (Cammaert VIb, §VIII.3.6., p. 632)
Wilhelm Lammertz uit Eschweiler, de commandant van deze Gestapo-post net over de grens bij Herkenbosch, heeft ook de verzetsmensen Pierre Gruijters en Ab Schols laten doodschieten.muur: rechts, regel 03-02
Bots,
Theo J.
∗ 1905-02-28
Leiden
† 1944-05-05
Roermond
Roermond - L.O. - politie - Hoofdinspecteur. „Naast de medewerking van L.O.-zijde en het daaraan gekoppeld hulpapparaat voor vluchtelingen was de bijdrage van enkele Roermondse politiebeambten van belang, onder wie Th.J. Bots. Zij traden in het voetspoor van Bouman c.s. en legden in samenwerking met de L.O.-districtsleiding nieuwe verbindingen, onder andere met pilotenhelpers in Eindhoven…
Als gevolg van de bekentenissen van één of meer medewerkers van de groep-Bongaerts werden Bots, Heiligers en Munten op dinsdag 29 februari 1944 door de Sipo-beambten Nitsch en W. Meyer in hechtenis genomen. Inspecteur Bots overleed kort na zijn vrijlating.“ (Cammaert IV, p. 301)
Hij ligt begraven op de Gemeentelijke Begraafplaats Kapel in ’t Zand te Roermond.muur: rechts, regel 04-03
Brouwer,
Leendert Th.
Leo
∗ 1907-06-01
Nijmegen
† 1943-05-02
Wellerlooi (Bergen [L])
Maastricht - CCD - L.O. - april-mei-staking - Districtsleider CCD, gehuwd. Hij was lid van verzetsgroep Bouman, die neergehaalde geallieerde vliegtuigbemanningen en ontsnapte krijgsgevangenen naar de veiligheid hielp. Gearresteerd 1-5-1943 wegens opwekking tot deelname aan de april-mei-stakingen 1943, o.a. i.v.m. terugvoeren krijgsgevangenen, gefusilleerd met zes anderen in het natuurgebied De Hamert in Wellerlooi.muur: links, regel 30-02
Brouwers,
Hendrikus Antonius Hubertus
∗ 1919-10-09
Maastricht
† 1945-03-14
Neuengamme
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Maastricht - L.O. - Reiziger. Ruim vijftig personen werden gearresteerd door het verraad van Gonnie Zeguers-Boere, waaronder een onderduiker die zij in huis had genomen om zo de indruk te wekken dat ze volledig te vertrouwen was, alsook H. Brouwers die de onderduiker bij haar had gebracht. (Cammaert VIb, vanaf pagina 651.)
Zie ook: Het verraad van MaastrichtDeze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.04-05
Coehorst,
Frans
Van Aken
∗ 1925-09-22
Venlo
† 1944-11-01
Zwickau
Venlo - L.O. - - De 18-jarige Frans Gerard Marie Joseph Coehorst was na zijn eindexamen Gymnasium door Hendrikx gevraagd voor hem als districts­koerier en secretaris te gaan werken. Hij kende zodoende veel vooraanstaande L.O.-ers. Gearresteerd op 29 februari 1944, tegelijk met P.N.A. Peters, Harry Holla, pastoor Omloo en Fons Berger. Al meteen daarna bereikten Hendrikx alarmerende berichten uit Maastricht. Nitsch c.s. deden er alles aan om Coehorst aan het spreken te krijgen. Vier dagen lang werd hij aan zijn polsen opgehangen. Al die tijd kreeg hij geen eten en drinken. De begin april 1944 geplande bevrijdingsactie uit het Maastrichtse Huis van Bewaring ging echter niet door, omdat Coehorst met een groep andere arrestanten een dag eerder was overgebracht naar Amersfoort. Via Kleef, Leipzig en Hannover kwam hij tenslotte in Flossenbürg (bairisch: Flossabirch) terecht, waar hij werd tewerkgesteld in een automobielfabriek. De mishandelingen in Maastricht en mogelijk ook elders hadden de 18-jarige dermate verzwakt dat hij op 01-11-1944 in een ziekenhuis in Zwickau ten gevolge van totale uitputting overleed. (Cammaert VIb, p. 581-582)muur: rechts, regel 27-04
Coenen,
Sjeng
∗ 1915-01-10
Simpelveld
† 1944-09-05
Valkenburg
Simpelveld - L.O. - K.P. - onderduiker - carillon - Typograaf, voormalig rayonleider Simpelveld. Cammaert: »Na het verraad van Wittem sloten J.H. Coenen uit Simpelveld en W.J. Francotte uit Vaals, die tot de zomer van 1944 in Amsterdam voor het illegale blad Je Maintiendrai had gewerkt, zich bij de K.P. aan. Zij namen deel aan de overval op het Huis van Bewaring van Maastricht.« Bij deze overval op 2 september werden 80 politieke gevangenen bevrijd. Zij doken onder in de duikherberg in Geulhem. Beiden werden kort daarop (5 september 1944, Dolle Dinsdag) bij een verzetsactie gearresteerd door de Duitsers. Op bevel van majoor Bernhardt werden zij op de Cauberg doodgeschoten. Op die plek bevindt zich een gedenksteen en het Limburgs Verzetsmonument.
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Sjeng Coenen op de lijst van personen die tijdens de bezetting belangrijk waren voor Valkenburg.muur: rechts, regel 16-03
Cornips,
Constant Jozef Ernest
Constant
∗ 1895-09-19
Berg en Terblijt
† 1944-09-05
Kamp Vught
Heerlen - Berg en Terblijt - L.O. - „Meer gecompliceerde kledingbehoefte werd met mij geregeld door de directeur van het gemeentelijk armenbestuur, de heer Cornips. Deze was uit hoofde van zijn functie hiervoor zeer competent. Het betrof vooral costuums, japonnen, mantels etc. voor in hun geheel onderduikende gezinnen (vooral Joden) en costuums en overjassen voor krijgsgevangenen (vooral Fransen) en piloten.“
De zoon van deze Constant Cornips was Jan Cornips, de secretaris van districts-leider Berix van de L.O. in Heerlen. Omdat die door de SiPo Maastricht werd gezocht, maar niet gevonden, werd Constant meegenomen. Hij werd op Dolle Dinsdag in Kamp Vught gefusilleerd.muur: links, regel 17-01
Dael,
Jan
∗ 1909-01-01
Venlo
† 1945-03-09
Mauthausen
Venlo - vroeg verzet - L.O. - Jean Marie Dael was onder meer hotelbediende, chauffeur en kok, voordat hij uiteindelijk zijn roeping vond in de boekhandel en bibliotheek De Boemerang aan de Geldersepoort. Hij was vader van zes kinderen. Hij was vanaf de Duitse inval betrokken bij het verzet. Zijn woning en winkel op de Geldersepoort dienden als ontmoetingsplaats voor het verzet en als doorvoeradres voor onderduikers en Engelse piloten, omdat men ervan uitging, dat een plek, waar veel mensen kwamen, niet zo opviel. Maar zij werden vanuit een café aan de overkant geobserveerd. Op 12 mei 1944 werd in zijn woning de daar ondergedoken pilotenhelper Toon Mooren uit Vierlingsbeek gearresteerd. Er werden enkele tevergeefse pogingen ondernomen, hem te bevrijden, waaronder poging tot omkoping. Een week later werden daardoor de broers Leo en Jan Dael ook gearresteerd. Leo Dael kwam via Maastricht en Vught in Mauthausen terecht, waar hij op 1 maart 1945 overleed; zijn broer en Toon Mooren bezweken in hetzelfde kamp op respectievelijk 9 en 5 maart 1945. Zijn gezin vernam pas in 1947 dat Jan Dael was omgekomen in Mauthausen.muur: rechts, regel 27-05
Dael,
Leo
∗ 1907-09-12
Venlo
† 1945-03-01
Mauthausen
Venlo - vroeg verzet - L.O. - Leopold Franciscus Dael was opgeleid als automonteur. Voor zijn huwelijk met Henriette Hostermans kreeg hij een auto van zijn vader om zijn eigen taxibedrijf te beginnen. Leo en Henriette kregen van 1929 tot 1937 vier kinderen, drie dochters en een zoon, waardoor het voor Leo steeds moeilijker werd om zijn snel groeiende gezin te onderhouden met het beperkte inkomen uit zijn eenmanszaak. Om wat bij te verdienen, werkte hij als nachtwaker in een door de Duitsers als bureaugebouw gevorderde school gevorderde. Hij en zijn broer Jan Dael zaten vanaf het begin in het verzet.
Op 12 mei 1944 werd in de woning van zijn broer Jan, die al een tijd vanuit het tegenoverliggende café in de gaten werd gehouden, de daar ondergedoken pilotenhelper Toon Mooren uit Vierlingsbeek gearresteerd. Er werden enkele tevergeefse pogingen ondernomen, hem te bevrijden, waaronder een poging tot omkoping. Een week later werden de broers Leo en Jan Dael ook gearresteerd. Leo Dael kwam via Maastricht en Vught in Mauthausen terecht, waar hij op 1 maart 1945 overleed; zijn broer en A. Mooren bezweken in hetzelfde kamp op respectievelijk 9 en 5 maart 1945.muur: rechts, regel 28-01
Duijckers /Duijkers,
Giel /Gel
∗ 1896-12-07
Meerssen
† 1945-02-23
KZ Sachsenhausen, Oranienburg
Heer - L.O. - Districtsbeambte PLEM, gehuwd, behoorde tot LO-Heer-Maastricht, werkte tevens voor Vrij Nederland, gearresteerd 7-7-1944, overleden 23-2-1945 in concentratiekamp Sachsenhausen. Volgens het struikelsteentje (Dorpstraat 145, Maastricht) geboren in 1898
Monument Pro Patria, Raadhuisplein, 6226GN, Maastricht-Heermuur: links, regel 14-02
Dusink,
Lubbert
Lambert
∗ 1907-04-28
’s-Gravenhage
† 1945-05-24
Ludwigslust
Nederweert - L.O. - politie - Lubertus Hindrikus Johannes Dusink woonde onder andere in Nederweert, waar hij gemeenteveldwachter was. Op 10 maart 1943 werd hij in verband met de reorganisatie van het politiekorps overgeplaatst naar Mierlo-Hout. Hij bleef in contact met Nederweert. Voorzien van de nodige papieren bracht hij van daar begin 1944 samen met een collega een geboeide joodse onderduiker, Max Noach, zogenaamd als gevangene met de trein naar Dordrecht, op weg naar een beter onderduikadres. In de drukte op het stationsplein werd Max vrijgelaten. (http://www.stolpersteine-dordrecht.nl/het_voorbije_joodse_dordrecht_Max_Noach.html).
In juni 1944 moesten twee collega’s Pierre Dorssers, een echte arrestant (wegens verboden wapenbezit) naar Maastricht brengen, eveneens met de trein. Die nam de benen toen de politiemensen even een andere kant op keken. De precieze omstandigheden zijn niet bekend. De SiPo liet het daar niet bij zitten. Dezelfde avond werden de twee „onoplettenden“, Herman Kroezen en K.W.L.A. Wering naar Maastricht ontboden voor nadere uitleg, maar ook opper Josephs en marechaussee Dusink. Zij werden vermoedelijk door burgemeester Rösener Manz beschuldigd en zeker door een wegens diefstal ontslagen politieman, die allerlei beschuldigingen uitte aan het adres van Kroezen, Wering en Dusink (wist een van die twee iets van de transportpapieren voor Max Noach?). Kroezen, Wering en Dusink kwamen in Duitse kampen terecht. Alleen Wering keerde na de oorlog terug. Dusink werd overgebracht naar Kamp Vught op 1 augustus 1944, vervolgens naar Oranienburg/Sachsenhausen. Op 12 februari 1945 aldaar nog gezien, vermoedelijk overleden in het KZ Wöbbelin bij Ludwigslust, waar tegen het einde van de oorlog veel evacuatíetransporten uit andere kampen terecht kwamen. Hier werden de gevangenen praktisch aan hun lot overgelaten om te sterven. Kroezen bezweek diezelfde maand in Bergen-Belsen.muur: links, regel 39-04
Erkens,
Math.
∗ 1892-07-29
Schinnen
† 1944-11-19
Neuengamme
Heerlen - L.O. - Pieter Mathijs Erkens was sinds 30 januari 1934 directeur van N.V. Beckers-Koten’s Steenfabriek te Heerlen. In de oorlogsjaren 1940-1945 heeft de fabriek niet geproduceerd. (Bron: Paul Collard, Historich overzicht Kleiwarenfabriek Nuth BV, deel Heerlen, jan 2008, op Grofkeramiek.nl, pdf) Hij werd gearresteerd op 15-06-1944.
Weet u meer? Schrijf ons!muur: links, regel 16-02
Francotte,
Joep
∗ 1920-12-29
Vaals
† 1944-09-05
Valkenburg
Vaals - L.O. - K.P. - pers - onderduiker - carillon - Dakdekker uit Vaals. Zijn familiewebsite: „Weigerde om in Duitsland te gaan werken en werd daarvoor tot maandenlange dwangarbeid in een kamp veroordeeld.“ Cammaert: „Na het verraad van Wittem sloten J.H. Coenen uit Simpelveld en W.J. Francotte uit Vaals, die tot de zomer van 1944 in Amsterdam voor het illegale blad Je Maintiendrai had gewerkt, zich bij de K.P. aan. Zij namen deel aan de overval op het Huis van Bewaring van Maastricht.“ Bij deze overval op 2 september werden 80 politieke gevangenen bevrijd. Zij doken onder in de duikherberg in Geulhem »waar ook regelmatig verdachte personen en lastige onderduikers vastgehouden en verhoord werden. Doorgaans nam de fors gebouwde Francotte de bewaking van de “gevangenen” voor zijn rekening.« Beiden werden kort daarop gearresteerd (5 september 1944, Dolle Dinsdag) bij een actie in de K.P.-centrale in Ulestraten op de boerderij van C.J.H. Janssen. Op bevel van majoor Bernhardt werden zij op de Cauberg doodgeschoten. Op die plek bevindt zich een gedenksteen en het Limburgs Verzetsmonument.
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Joep Francotte op de lijst van personen die tijdens de bezetting belangrijk waren voor Valkenburg.muur: rechts, regel 25-05
Gommans,
Henk
∗ 1921-07-07
Beesel
† 1944-10-08
Belfeld
Beesel - L.O. - Hendrikus Wilhelmus M. Gommans, 23 jaar, tuinier, wonende Keulscheweg 502 te Beesel. Leider van de Beeselse Jonge Wacht Volgens zijn bidprentje werd hij geboren in Reuver op 7 juli 1927. Op grond van een verklaring van Freimuth en enkele notities die op de op 20 augustus doodgeschoten K.P.-er B.P.L. Verstappen waren aangetroffen, werden Janssen en Gommans schuldig bevonden en op 8 oktober 1944 door Duitse militairen aan de Patersweg te Belfeld doodgeschoten vanwege verzet tegen de Duitsers (Burgerlijke Stand Belfeld, akte 16/1944).muur: links, regel 02-04
Goossens,
Emile A.F.
∗ 1903-01-21
Venlo
† 0000-00-00
Bergen-Belsen
Echt - L.O. - geestelijke - onderduiker - Kapelaan in Echt 1936-1945. Voor geallieerde piloten, joodse medeburgers en ondergedoken verzetsmensen zette hij vluchtlijnen uit tot in België en Noord-Frankrijk. „Begin 1944 moest kapelaan Goossens onderduiken, omdat er gegronde vermoedens bestonden dat de SiPo hem in de gaten hield. Na enige omzwervingen kwam hij tenslotte door tussenkomst van pater Damen bij J. Simmelink in Nunhem terecht. Daar werd hij bij toeval op 29 juni 1944 gearresteerd.“ Cammaert III, p. 210. Zie ook hoofdstuk VIb, p. 625.muur: links, regel 07-01
Groot,
Simon Stendert
∗ 1911-02-28
Sevenum
† 1944-09-20
Sevenum
Sevenum - L.O. - Landbouwer. De boerderij „Rust Roest“ van de familie Groot in Sevenum was in de oorlog een bron van verzet. Er werden onderduikers ondergebracht en het verzet kwam hier regelmatig bijeen. Op 20 september 1944 ontstond een schietpartij met plunderende Duitse militairen. Daarbij sneuvelden niet alleen twee Duitsers, maar ook Simon Stendert Groot (33 jaar oud) en zijn neef Simon Petrus Groot (20 jaar oud) en werden getroffen door kogels en overleden aan hun verwondingen.muur: rechts, regel 14-04
Grooten,
Wiel
∗ 1918-05-04
Bocholtz
† 1944-09-05
Kamp Vught
Bocholtz - L.O. - Aussenministerium - Machinebankwerker. „De Staatspolitie uit Aken berichtte in juli dat ze, op grond van verklaringen van enkele aan de Duits-Nederlandse grens opgepakte studenten, medewerkers van het Außenministerium op het spoor was gekomen. Het betrof Coenen, J. Grooten en J. Stitzinger“ (Cammaert VIb, pagina 696) Vermoedelijk op 5 september 1944 (Dolle Dinsdag) gefusilleerd in concentratiekamp Vught.
Zie ook https://www.wo2slachtoffers.nl/bio/53905/Grooten-Wilhelmus.htmmuur: links, regel 04-03
Gruijters,
Pierre
∗ 1906-03-14
Eijsden
† 1944-10-08
Effeld
Roermond - L.O. - - pers - Op 6 oktober 1944 gaat Pierre Emile Joseph Gruijters met Ab Schols naar een boer in Posterholt om eten voor onderduikers te verzamelen. Onderweg houden twee SS’ers het duo aan. Hier lag in het najaar 1944 het front. De twee verzetslieden weigeren hun fietsen af te staan. In de zadeltassen van Schols vinden de SS’ers illegale bladen.
Voor verhoor worden de twee mannen naar een Gestapo-commando in het Duitse Effeld gebracht, net over de grens bij Herkenbosch. De commandant, Wilhelm Lammertz uit Eschweiler, gaf na verhoor opdracht Schols en Gruijters te executeren. Gefusilleerd in de bossen bij Effeld.muur: rechts, regel 06-01
Hamers,
Hub
∗ 1921-04-16
Simpelveld
† 1944-12-29
KZ Sachsenhausen, Oranienburg
Simpelveld - L.O. - Student - onderduiker - Hubert Joseph Dyonisius Hamers was student aan de T.H. Delft. In mei 1943 moest hij in Duitsland gaan werken. Op 1 september weer ontsnapt. Hamers bracht onderduikers naar hun bestemming en maakte daarvoor gebruik van een vrachtauto uit het bedrijf van zijn vader. (Cammaert VIb, p. 695).
Hij werd gearresteerd in Maastricht als gevolg de Klap van Wittem op 21 juli 1944.muur: rechts, regel 16-04
Heber,
Willem
∗ 1889-02-23
Horn (L)
† 1945-03-25
Mauthausen
Heel-Panheel - L.O. - pers - Landbouwer en grondwerker Willem Hubert Heber van de LO-Heel stelde zijn radio ter beschikking aan de in een naburig klooster ondergedoken broers Sylvester en Joost Berden, die hem nodig hadden bij de nieuwsgaring voor het clandestiene bulletin Daalzichtse Berichten Dienst. Zijn zoons hielpen bij de verspreiding van het blad.
Hij bouwde in de buurt van zijn boerderij een schuilplaats voor zes onderduikers. Ging samenwerken met de aannemer-timmerman P.H.M. Linssen en zo ontstonden door de grote toename van onderduikers in 1943 nog meer onderkomens in de bossen. De bewoners waren niet allemaal voorzichtig, een van hen hield bijvoorbeeld een dagboek bij. Dat werd Willem Heber en Mathijs Rutten noodlottig. Zij werden op 17 september opgepakt.(Cammaert VIb, pp. 608–610) en (Het grote gebod, p. 327)
De LO en de OD zijn van het idee van onderduikerskampen in Midden- en Noord-Limburg afgestapt. Zie Een militair opleidingskamp voor onderduikers.muur: links, regel 13-03
Hendrikx /Hendrickx,
Jan J.
Ambrosius
∗ 1917-02-02
Venlo
† 1945-05-03
Oranienburg/Sachsenhausen
Venlo - L.O. - onderduiker - carillon - Studeerde in Nijmegen en kreeg te maken met studentenverzet, voordat hij naar Venlo terugkwam en onderwijzer werd. (Cammaert VI, p. 576) Werd er districtsleider tot zijn overgang naar het gewest en de landelijke organisatie, in de tweede helft van de zomer van 1943. (Cammaert VI, p.p. 500-501 en 579). Gearresteerd op 21-6-1944 bij overval op provinciale vergadering LO-Limburg te Weert. Dr. Fred Cammaert zei bij zijn redevoering bij de onthulling van de plaquette bij het vredescarillon: „Als tweede noem ik de uit Venlo afkomstige onderwijzer Jan Hendrikx. Op verzoek van de kapelaans Naus en Van Enckevort nam hij in 1943 de opbouw van de Limburgse onderduikorganisatie op zich. Hij reisde stad en land af en bracht talrijke waardevolle verbindingen tot stand, zowel binnen de provincie als daarbuiten. Ook maakte hij deel uit van de leiding van de landelijke onderduikorganisatie. En, net als de bij het verzet betrokken geestelijken, was hij een verklaard voorstander van geweldloos verzet. Door de overval van Weert op 21-06-1944 viel hij in Duitse handen. Begin 1945 kwam hij om het leven tijdens een van de gruwelijke evacuatietransporten van kampgevangenen.“
Drager van het Verzetskruis.muur: rechts, regel 28-04
Hendrix,
Jan Jozef
∗ 1901-03-09
Grubbenvorst
† 1945-02-09
Buchenwald
Maasbracht - L.O. - geestelijke - Opgegroeid in Geysteren. In 1927 kapelaan in Maasbracht. Traces of War (zie link hieronder) noemt hem schoolhoofd. Samen met zijn neef G. Hermkens, kapelaan te Montfoort, gepakt bij het loodsen van mensen door het front (frontcrossing) op 17 december 1944. (Cammaert VIb p. 629) Maar in Het grote gebod, p. 327, lezen we: „Gearr. 17-12-’44 ten huize van zijn neef Hermkens.“ )muur: links, regel 27-02
Herben,
Frits
∗ 1913-02-26
∗ ?
† 1944-10-03
† ?
Heer - L.O. - Frits C. A. Herben [Snel] was kleermaker, gehuwd, behoorde tot LO-Heer-Maastricht, verongelukt bij hulp aan geallieerden.muur: links, regel 14-03
Hermans,
Guus
∗ 1922-06-13
, Weert
† 1944-09-02
KZ Sachsenhausen
Weert - L.O. - Student - onderduiker - Henri Marie Auguste (Guus) Hermans weigerde de voor studenten verplichte loyaliteitsverklaring te tekenen en moest dus naar Duitsland gaan werken. Maar „hij was de eerste in Weert die niet terugging na zijn verlof. Hij organiseerde de terugkeer van andere studenten naar Weert met behulp van valse doktersattesten en valse stempels onder uiterst moeilijke omstandigheden.“ (E. Haanen) Hij werd leider van het LO-district Weert. Bij de overval van Weert op 21-06-1944 viel hij in Duitse handen. Hij stierf in het KZ Sachsenhausen te Oranienburg, ongeveer 30 km noordelijk van Berlijn. Volgens de oorlogsgravenstichting op 2 september 1944, volgens het Totenbuch (Dodenboek) van Sachsenhausen op 25 maart 1945. Zijn opvolger als districtsleider was Frans Nies.muur: rechts, regel 37-02
Hermkens,
Gerardus
∗ 1903-01-05
Venlo
† 1945-02-18
Buchenwald
Montfort - L.O. - geestelijke - De L.O. in Montfort werd geleid door H. Seegers en kapelaan Gerardus Hendrikus Hubertus Hermkens. Op 16 december 1944 start de Slag om de Ardennen. Dus trekken de geallieerden veel troepen weg uit Limburg om de Ardennen te versterken. Daarom vertrekken 30 burgers vanuit Montfort door de linies heen naar bevrijd gebied. Kapelaan Hermkens heeft die tocht georganiseerd met zijn contacten in het verzet. Hij werd met zijn neef, rector J.J. Hendrix uit Beek-Maasbracht, die na zijn evacuatie bij Hermkens onderdak had gevonden, op 17 december 1944 als gevolg van verraad gearresteerd. De twee geestelijken kwamen in Buchenwald terecht. Op 8 februari 1945 raakten ze bij een bombardement op een fabriek, waar ze tewerkgesteld waren, allebei zwaar gewond. Hendrix overleed op 9 februari en Hermkens negen dagen later. (Cammaert VI, p. 629)muur: links, regel 38-04
Heuvel, van den
Gerard
∗ 1900-07-22
Made en Drimmelen
† 1945-03-06
JVA Köln
Roermond - L.O. - Gerardus Henricus Adrianus van den Heuvel CssR was Redemptorist, net als zijn confrater Ludo Bleys en evenals hij werkzaam als kapelaan in de parochiekerk Kapel in ’t Zand naast hun klooster in Roermond. „Op 28 december nam Held pater G.H.A. van den Heuvel in hechtenis“ (Cammaert VIb, p.621). F.W. Held was een van de voornaamste bloedhonden van het bataljon parachutisten onder majoor U. Matthaeas, dat in de winter 44-45 Roermond terroroseerde.muur: midden, regel 18-02
Hoeben ,
Wilhelmus Hub.
∗ 1902-02-16
Nederweert
† 1945-02-06
Meppen-Versen, Neuengamme
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - L.O. - De buitenrand van Limburg - LO-Someren Arbeider. „Gearr. 16-6-’44 bij razzia op piloten.“Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.03-02
Hoeymakers /Hoeijmakers,
Hendrik
∗ 1885-02-18
Sevenum
† 1945-03-11
Salzgitter-Reppner
Sevenum - L.O. - Hendrik Hubert Hoeymakers is opgepakt in Kronenberg bij de kerkrazzia van 8 oktober 1944. De woning van H. Hoeymakers-Peeters was een doorgangshuis van het rayon Horst voor vluchtelingen en onderduikers (Cammaert VIb, p. 591). Was dat een familielid?
Weet u meer? Schrijf ons!muur: rechts, regel 15-02
Holla,
Harry
∗ 1902-06-03
Arcen
† 0000-00-00
KZ Sachsenhausen, Oranienburg
Venlo - L.O. - duikhoofd - Johannes Hendrikus Hubertus Holla was mede-eigenaar van een lak- en spuitinrichting in Venlo, duikhoofd in de H. Hartparochie, rayon Venlo. „Op dinsdag 29 februari sloeg de SiPo toe en arresteerde Holla, pastoor Omloo, de koeriers A.R. Berger en F.G.M.J. Coehorst, enkele andere medewerkers van de L.O. en een aantal onderduikers.“ (Cammaert VIb, p. 582) Via het Huis van Bewaring in Maastricht, waar hij met de beruchte Nitsch te maken kreeg, werd Holla overgebracht naar het concentratiekamp Amersfoort en van daaruit naar het concentratiekamp Sachsenhausen in Oranienburg bij Berlijn. Daar is hij volgens het Totenbuch van dit kamp op 7 januari 1945 is omgekomen.(akte 359/1946).muur: rechts, regel 28-03
Hoogendijk,
Herman Charles Joseph
∗ 1897-01-24
Den Haag
† 1945-04-10
Buchenwald
Roermond - L.O. - geestelijke - Sinds 1935 was hij Ned. Hervormd predikant in Roermond. Gehuwd, 4 kinderen. Lid van de L.O.-Roermond, Tevens N.S.F. (Nationaal Steunfonds)
In het najaar van 1944 moest ds. Hoogendijk met zijn gezin de pastorie aan de Roersingel in Roermond verlaten, omdat dit stadsgedeelte ontruimd moest worden voor het Duitse leger. Hij vond onderdak bij leden van zijn gemeente, die ook twee Engelse piloten in huis hadden.
In de nacht van 16 december 1944 zag de politie licht in het huis. De bewoners konden ontsnappen, maar de beide piloten en ds. Hoogendijk werden gevonden en meegenomen. Men geloofde niet dat hij er niets mee te maken had. Bovendien werd in zijn kleding een verboden papier gevonden. Zo werd hij met zijn vrouw en oudste dochter in arrest gehouden en over de Duitse grens gebracht om nader verhoord te worden.
Nadat zijn vrouw en dochter vrijgelaten waren, kwam hij eerst in de gevangenis in Mönchen-Gladbach terecht en daarna in Buchenwald. Daar verminderden zijn krachten snel.
Begin april zag men hem nog gebukt door het kamp lopen, maar op 4 april 1945 werd hij in de ziekenbarak opgenomen. Daar is hij toen vrij snel overleden.
Eigenlijk werd hij bij zijn arrestatie al lang gezocht.muur: rechts, regel 06-04
Houben,
Hubertus Petrus Hermanus
Sjeng
∗ 1915-07-09
Eys, gem. Wittem
† 1945-05-19
Ludwigslust
Wittem - L.O. - geestelijke - „Sjeng“ Houben was kapelaan in Epen, directeur van de Katholieke Actie. Hij beheerde in het L.O. district Gulpen samen met de kapelaans Wermeling en Penders alsmede Jaak Knops en Coenen de gelden voor steunuitkeringen, tot Penders het alleen voor zijn rekening nam. Hij werd gearresteerd bij de Klap van Wittem op 21 juli 1944. Vlak na zijn bevrijding overleed hij in Ludwigslust (Mecklenburg) als gevolg van de ontbering in het concentratiekamp Neuengamme. Begraven op de R.K. begraafplaats te Eys.muur: rechts, regel 39-05
Houtappel,
(Ed)Mond
∗ 1901-10-18
Maastricht
† 1944-11-24
Neuengamme
Maastricht - vroeg verzet - L.O. - Edmond Marie Hubert Ghislain Henri Houtappel was directeur van een wijnhandel en dreef aan de Wolfstraat 8 een grossierderij in levensmiddelen (Fa. Wed. R. W. Hustinx, Koffiebranderij, groothandel in koloniale waren). Reservekapitein in het Nederlandse leger, was tijdens de mobilisatie 1938-1940 belast met de leiding van het grenswachtdetachement Wahlwiller van het 13e Regiment Infanterie (aan de grens met Duitsland). In zijn militaire functie fotografeerde hij daar onder meer ten behoeve van de Belgische geheime dienst de Duitse stellingen in de Westwall (door de geallieerden Siegfried linie genoemd). Via zijn zwager Louis Evrard Hustinx, Belgisch consul in Maastricht, werden die gegevens naar Brussel doorgespeeld. Zijn buurman in de Wolfstraat was de slager Joseph W. Ummels. Zij hadden in de kelder een doorgang tussen de twee huizen gebroken, als eventuele ontsnappingsmogelijkheid. Dat heeft niet gebaat. Gearresteerd op 10 mei 1944 als gevolg van verraad door Gonnie Zeguers-Boere.
Zie zijn verhaal op Mestreech online en bij Cammaert VIb, vanaf pagina 649.muur: links, regel 32-02
Houtem, van
Johannes Hubertus
Lange Sjeng
∗ 1917-06-16
Mechelen
† 1945-05-28
Lübeck
Wittem - L.O. - duikhoofd - Sjeng van Houtem was automonteur en duikhoofd van de L.O. in Wijlre. Hij werd gearresteerd bij de Klap van Wittem en via de gevangenis in Maastricht naar het concentratiekamp Vught gebracht. Later kwam hij in het concentratiekamp Sachsenhausen in Oranienburg terecht. Toen de Russen naderden, stuurde de SS hun gevangenen steeds verder Duitsland in. Die moordende tochten werden niet voor niets dodenmarsen genoemd. Daarbij werd hij in het bos van Wittstock door de Russen bevrijd.
Zijn toestand was toen erg slecht. Op 6 mei 1945 werd hij door bemiddeling van het Zweedse Rode Kruis opgenomen in een noodziekenhuis in Lübeck, dat op 2 mei door de Britten was bevrijd. Daar is hij op 28 mei overleden. Hij is aanvankelijk begraven op het „Vorwerker Friedhof“ in Lübeck. Bijna 3.000 doden uit concentratiekampen, Duitsers, Nederlanders, Polen, Esten, Letten, Oekraïners en Russen, liggen op die begraafplaats. Hij werd herbegraven op R.K. Begraafplaats te Wijlre.muur: rechts, regel 38-05
Hüskens,
Jacob H.
∗ 1906-08-06
Rheindahlen
† 1944-11-04
KZ Solingen
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Haelen - L.O. - Geboren in Rheindahlen bij Mönchen-Gladbach (D). Lid van de LO in Horn. Chauffeur. Gearresteerd op 08 oktober 1944 bij kerkrazzia (Het grote gebod)
Horn behoorde van 1991-2007 tot Haelen.Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.04-10
Jacobs,
Peter
∗ 1908-10-25
Helden-Beringe
† 1945-06-18
Mainau
Helden - L.O. - duikhoofd - Peter Johannes Jacobs was voorzitter van de vereniging jonge boeren Helden-Beringe.Tijdens de oorlogsjaren nam hij als duikhoofd de verantwoording op zich voor het onderbrengen van ongeveer honderd onderduikers in Beringe e.o. Op 15 augustus 1944 werd hij door de SiPo gearresteerd als gevolg van verraad. Hij probeerde nog te vluchten, maar werd door een kogel geraakt. Op 6 september werd hij van Vught naar Sachsenhausen gedeporteerd. Na de bevrijding van het kamp waar hij verbleef, werd hij naar een herstellingsoord op Mainau gebracht, een eilandje in het Bodenmeer. Daar stierf hij op 18 juni 1945.
Zie ook: Archief heemkunde vereniging Helden.
Foto (oorlogsgravenstichting.nl)muur: links, regel 21-01
Jamin,
Hubert J.
Hubèr
∗ 1880-05-29
† 1945-03-08
Buchenwald
Maastricht - L.O. - Ziekenverzorger en gevangenenbewaarder, behoorde tot de L.O. -Maastricht, speciaal hulp aan gevangen verzetslieden. Gonnie Zeguers-Boere, die sinds 1942 een relatie had met SiPo-chef Strobel en voor hem spioneerde in LO-kringen, berichtte dat de gevangenbewaarders L. Krans en H.J. Jamin met de L.O. samenwerkten en doorgaven wanneer gevangenen op transport werden gesteld. (Cammaert VIb, pagina 650). Gearresteerd op 9 mei 1944, overleden in concentratiekamp Buchenwald. In Scharn is de Hubert-Jaminstraat (Hubèr Jaminstraat) naar hem vernoemd. Er is voor hem een struikelsteen geplaatst voor Statensingel 84 in Maastricht. Bron: Struikelstenengids, Stichting 18 September.muur: links, regel 32-03
Jans,
Katie
∗ 1923-07-24
Venlo
† 1945-01-06
Venlo
- Venlo - L.O. - - Ordedienst - onderduiker - Zij was een dochter van reserve-generaal-majoor Jacobus Jans, de commandant van de Ordedienst in Limburg, en de zus van diens opvolger Leo Jans. Die werd gearresteerd en door een groep Venlose verzetsmensen weer uit zijn cel gehaald. Als wraak daarvoor werden zijn zussen Trees en Katie opgepakt. Na enkele dagen van „ondervraging“ over de verblijfplaatsen van hun broer en vader werden de meisjes vrijgelaten. Katie is als gevolg daarvan overleden in het ziekenhuis Venlo „tengevolge van oorlogsgeweld“ (Gemeentearchief Venlo)muur: rechts, regel 29-01
Jansen,
Willem Hendrik Marie
Wim
∗ 1922-05-13
Vierlingsbeek
† 0000-00-00
Buchenwald
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - L.O. - Student - onderduiker - De buitenrand van Limburg - Vierlingsbeek Met 21 jaar districtleider van de LO in Vierlingsbeek, nadat in januari 1944 zijn voorganger Gerard Smals moest onderduiken in Nijmegen. Door zijn organisatorisch talent kon hij maandelijks de meer dan duizend onderduikers van de nodige bonkaarten en vergunningen voorzien. In april 1944 moest ook Wim onderduiken en wel in Cuijk-Vianen. Het district Vierlingsbeek, waar hij enige tijd op het distributiekantoor werkte, omvatte de kringen Bergen, Gennep, Mook, Vierlingsbeek, Boxmeer en Cuijk.
De LO-districten Vierlingsbeek, Nijmegen en Maas & Waal lagen weliswaar buiten de provincie Limburg, maar behoorden toch tot het LO-gewest Limburg.
In april 1944 moest ook Wim onderduiken in Cuijk-Vianen.
Door de overval van Weert op 21-06-1944 viel hij in Duitse handen.
Bron: Dorpsraad Vierlingsbeek – „Pap, wat zijn dat voor doden“. Boekje uit juni 2000.Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.03-03
Janssens,
Petrus Antonius Josephus
Pierre
∗ 1884-03-26
Roermond
† 1945-01-06
KZ Sachsenhausen
Roermond - L.O. - Huisschilder. Aangeworven door pater Ludo Bleys. Vaak had Pierre joodse onderduikers in dienst. Ook regelde hij onderduikadressen voor joodse mensen en vluchtroutes voor piloten naar het zuiden. (Gemakshalve werden alle bemanningsleden van neergestorte geallieerde vliegtuigen piloten genoemd.) Gearresteerd op 2 juni 1944, † KZ Sachsenhausen, Oranienburg (D). Uitgebreider verhaal op oorlogsgravenstichting.nlmuur: rechts, regel 07-03
Jutjens,
Willem /Wim
∗ 1903-12-11
Den Helder
† 1945-03-25
Düsseldorf
Roermond - L.O. - duikhoofd - Hij was een van de duikhoofden in Roermond (Cammaert VIb, p. 614). Overleden tijdens dwangarbeid.
Op oorlogsdodennijmegen.nl wordt de mogelijkheid geopperd, dat hij in Nijmegen geboren is, maar de andere bronnen noemen Den Helder: „Het is niet duidelijk of Willem Jutjens in het kader van de Arbeitseinsatz is omgekomen. Hij is in ieder geval begraven op het Nederlands Ereveld in Düsseldorf-Oberbilk, dat onderdeel is van de Duitse Kriegsgräberstätte Düsseldorf-Stoffeln. Op dit Nederlands Ereveld liggen 1230 Nederlandse oorlogsslachtoffers begraven. Willem is volgens de Erelijst geboren in Nijmegen, volgens de Volksbund en de Oorlogsgravenstichting echter in Den Helder. Volgens de OGS had hij geen beroep, volgens de Erelijst was hij grossier. Er is veel onduidelijk en het is de vraag of hij op deze Nijmeegse site thuis hoort.“muur: rechts, regel 08-01
Kluitmans,
Leo J.H.
Lei
∗ 1907-04-11
Swalmen
† 1945-04-29
Dachau
Swalmen - L.O. - pers - In „Het grote gebod“ (zie link hieronder) staat over de slager Lei Kluitmans: „LO-Swalmen. Tevens: VN. Gearr. 7-2-’45“. Wat hij voor VN (waarschijnlijk Vrij Nederland) deed, staat er nier bij. Hij gaf een tijdlang onderdak aan een Canadese piloot, die begin februari 1945 op eigen gelegenheid probeerde, door de frontlijn te komen, aangehouden werd en doorsloeg. Op 7 of 8 februari 1945 werd daardoor o.a. Kluitmans gevangen genomen. Ze werden voor verhoor overgebracht naar het Duitse grensplaatsje Brüggen. Kluitmans kwam met een groep van vijf arrestanten uit Steyl en Tegelen in de gevangenis van Mönchen-Gladbach terecht, onder wie pastoor P.P. Windhausen en zijn assistent, kapelaan P.N.A. Peters, die uit Düsseldorf werden gebracht. Alvorens op transport te worden gesteld naar Buchenwald werden de Roermondse geestelijken kapelaan A.J.A. Sars en dominee H.Ch.J. Hoogendijk aan deze groep toegevoegd. Op twee na kwamen ze allemaal om het leven: Windhausen stierf op 28 maart in Buchenwald, Peters op 6 april en Hoogendijk op 10 april. Kluitmans overleed in april in Dachau of op weg daarheen, Sars op 23 april in Passau en H.J.A. Hovens uit Tegelen bezweek op 10 april 1947 aan de in Buchenwald geleden ontberingen. (Cammaert IV, p. 302)muur: rechts, regel 21-04
Knops,
Jacques
∗ 1918-08-30
Simpelveld
† 1945-03-17
Bergen-Belsen
Simpelveld - L.O. - Mathias Jacob Knops, rijksambtenaar. Districtsleider Gulpen, waartoe ook Simpelveld hoorde. Door de overval van Weert op 21 juni 1944 viel hij in Duitse handen. Hij werd opgevolgd door zijn plaatsvervanger Sjeng Coenen en na diens onderduik en overgang naar de Knokploeg Zuidlimburg door P. van der Linden. Knops werd door de sadistische Sipo-man Richard Nitsch zwaar gefolterd en heeft daardoor vermoedelijk namen van andere verzetsmensen losgelaten, in de hoop, dat die zich intussen in veiligheid hadden gebracht. muur: rechts, regel 16-05
Konieczny /Koniecny,
Edmund (Ed)
∗ 1912-10-02
Lünen (D)
† 1944-09-08
Berg en Terblijt
Heerlen - L.O. - duikhoofd - Edmund Konieczny woonde in Heerlen en was tolk/beëdigd vertaler. Zijn ouders waren in Polen geboren. Lid verzet behorend tot LO-Heerlen.
„Koniecny, die sedert eind 1942 het beroep van tolk-vertaler uitoefende, zette zich vooral in voor Poolse onderduikers. Daarnaast verzamelde hij met landgenoten wapens, munitie en springstoffen en pleegde hij sabotage. Als gevolg van verraad werd hij op 24 augustus 1944 door vijftien S.S.-ers in zijn woning in Heerlen gearresteerd.“ Cammaert, p. 669
„Specialist verzorging ondergedoken Polen. Werd uit gevangenis Maastricht bevrijd en liep op de weg naar huis over verboden terrein. Zodoende op 8 september 1944 door Duitsers doodgeschoten.“ Het Grote Gebod p. 339.
Volgens Cammaert werd Konieczny op 7 september 1944 in Berg en Terblijt door de Maastrichtse SiPo-medewerker Nitsch met een nekschot om het leven gebracht.
De overlijdensakte vermeldt 8 september 1944 als sterfdatum.muur: links, regel 16-03
Krans,
Cornelis
∗ 1887-03-30
Hoogezand
† 1944-03-02
Helmond
Helden - vroeg verzet - L.O. - carillon - Cornelis Krans woonde op een boerderij in Helden en huisvestte al vroeg in de oorlog een joods gezin in een ondergrondse schuilplaats op een steenworp afstand van zijn woning. Toen na de April-Meistakingen in 1943, waaronder de mijnstaking, de onderduik massale vormen aannam, kwam het verzet in Venlo op het idee, militaire opleidingskampen in de bossen van Noord- en Midden-Limburg op te zetten. Daarvoor stelde Krans enkele demontabele kippenhokken beschikbaar. Die werden herbouwd in de bossen achter de boerderij. Omdat de onderduikers het niet zo nauw namen met de eigen veiligheid, deden al gauw allerlei geruchten de ronde. De gevolgen van zoveel loslippigheid konden niet uitblijven. In juli 1943 overviel een grote Duitse troepenmacht het boskamp, dat net op tijd ontruimd was. De bewoners kwamen met de schrik vrij. Zo niet Krans. Hij werd opgepakt en overgebracht naar een gevangenis in Duitsland. Ernstig ziek keerde hij naar Nederland terug waar hij in maart 1944 overleed. (Dr. Fred Cammaert, redevoering bij de onthulling van de plaquette bij het vredescarillon.)muur: links, regel 20-05
Laar, van
Jacob M.
∗ 1893-01-06
Maurik
† 1944-08-08
Maastricht
Maasniel - L.O. - Op 29 juli 1944 hield de SiPo-Maastricht, vergezeld door de NSB-er G.H. Holla, een caféhouder uit Roermond en tevens afdelingscommandant van de Hulplandwacht, het hoofd van de Roermondse politie, A. Roselle, die bij Holla op kamers woonde (Bron: http://www.maasniel.nl/Geschiedenis/wo2/het_verzet_in_wereld_oorlog_2.htm), en de politiebeambte G. Verheesen, een razzia. … Met bruut geweld en intensieve verhoren hoopte de SiPo meer aan de weet te komen over de plaatselijke illegaliteit. Noch de huiszoekingen noch de verhoren leverden iets op. … De 51-jarige Jacob Melis van Laar is in de gevangenis aan een hartverlamming overleden. (Cammaert VIb, p. 623)muur: links, regel 28-03
Lee, van
Lambert /Bert
∗ 1906-07-20
Geffen (N-B)
† 1945-05-03
Lübecker Bucht
Helden - L.O. - Voorwerker bij de Koninklijke Nederlandse Heidemaatschappij in Noord-Limburg, verhuist naar Panningen. Vanaf 1943 hulpverlening aan onderduikers in en rond Helden. Hij helpt mee aan het vervalsen van persoonsbewijzen. Gearresteerd bij de grote razzia op 17 mei 1944 in Helden en Sevenum. Meer dan 50 mensen werden gearresteerd. Zeven van hen overleefden de oorlog niet of stierven kort daarna, onder wie Bert van Lee. Zie voor meer informatie de tekst boven de lijst van gesneuvelden van Helden
Gestorven tijdens de laatste oorlogsdagen bij de ramp op het gevangenenschip Cap Arconamuur: midden, regel 09-02
Lochtman,
Hein
∗ 0000-00-00
† 0000-00-00
Kerkrade - Maastricht - L.O. - geestelijke - Hein Lochtman ?muur: links, regel 25-03
Lochtman,
Hein
∗ 1911-09-02
Kerkrade
† 1945-02-27
Bergen Belsen
Kerkrade - Maastricht - L.O. - geestelijke - Kapelaan in Limmel vanaf 1940 en lid van de LO in Maastricht. Verbergt onderduikers. Op 10 mei 1944 als gevolg van verraad door Aldegonda (Gonnie) Zeguers-Boere gearresteerd en zo mishandeld, dat hij voor lange tijd bewusteloos was. Zie ook: Het verraad van Maastricht
Op 5 september 1944 komt hij in het concentratiekamp Sachsenhausen bij Oranienburg terecht, waar hij tewerkgesteld wordt in de vliegtuigfabrieken van Heinkel. Bij het naderen van het rode leger evacuatie naar Bergen-Belsen, waar hij het begeeft. In 1982 krijgt hij postuum het Verzetsherdenkingskruis.
Op de muur van de kapel in Valkenburg staat ook voor Kerkrade een Hein Lochtman. Waarschijnlijk dezelfde persoon.muur: links, regel 33-04
Lokerman,
Jo S.H.
Thijs
∗ 1901-02-05
Rotterdam
† 1945-02-11
Neuengamme
Maastricht - vroeg verzet - L.O. - pers - carillon - Districtsleider van de LO in Maastricht. Uitzonderlijk in het katholieke zuiden van toen was deze districtsleider niet alleen sociaaldemocraat maar ook nog een gereformeerde „Hollander“, dus iemand van „boven de rivieren“. „Op 11 mei 1940 werd een groep Belgische krijgsgevangenen over de Wilhelminasingel naar het station afgevoerd. Thijs Lokerman, een Maastrichtse machinist en gemeenteraadslid voor de SDAP, leidde door een gefingeerde vechtpartij met een vriend de aandacht van enkele bewakers af, waardoor een aantal krijgsgevangenen kon ontsnappen. Wellicht was dit de eerste daad van verzet in Maastricht.“ (Mestreech online).
In zijn redevoering bij de onthulling van de plaquette bij het vredescarillon zei Dr. Fred Cammaert o.a.: „Maastrichtenaar en verzetspionier Jo Lokerman werkte als treinmachinist voor de Nederlandse Spoorwegen. Hij begon al vroeg in de oorlog met de hulp aan Franstalige krijgsgevangenen, naderhand ook geallieerde vliegeniers. Daarnaast raakte hij betrokken bij de hulp aan joden en verspreidde hij verzetsbladen.“… „Lokerman gebruikte zijn beroep om illegale bladen in treinen te verspreiden en knoopte verbindingen aan met Belgische collega’s, zodat de mogelijkheid ontstond Engelandgangers en joodse vluchtelingen per spoor naar Frankrijk en zo mogelijk naar Zwitserland en Spanje te laten uitwijken.“ (Cammaert VIb, p. 643.) Bovendien was hij een van de oprichters van de Maastrichtse onderduikorganisatie waaraan hij enige tijd leiding gaf. Als gevolg van het verraad door de bordeelhoudster Zeguers-Boere viel hij op 9 mei 1944 in handen van de SiPo. (Cammaert VIb, vanaf pagina 649)
In februari 1945 kwam hij in kamp Neuengamme om het leven.muur: links, regel 32-05
Megen, van
Sef
∗ 1916-12-09
Venray-Leunen
† 1945-04-05
Dohnsen, D
Broekhuizen - L.O. - pers - Netw. Bongaerts - Joseph Hubertus (Sef) van Megen werd in 1935 onderwijzer in Grashoek bij Helden en vanaf 1937 in Broekhuizen. Hij was bij de kinderen geliefd. Vanaf 1941 gaf hij hulp aan krijgsgevangenen, geallieerde piloten en joden bij het onderduiken of op hun reis naar Frankrijk, met kleren en bij het oversteken van de Maas in roeibootjes. In Broekhuizen en Broekhuizenvorst richtte hij in samenwerking met A. Reijnders en P.A.J. Peeters de L.O. op en was medeoprichter van het illegale blad „Voor de vrijheid“.
In augustus 1943 worden in Venlo de politieambtenaren en jodenredders Aarts en Snellen gearresteerd (Cammaert V, p. 430) en op 19.8.1943 Sef van Megen in het huis van zijn ouders, evenals zijn vriend Lambert Meijers, die persoonsbewijzen voor de joden vervalste. Meijers is in totaal vijf keer gearresteerd maar kon iedere keer ontsnappen.
Van Megen werd eerst tot vijf jaar tuchthuis, op 17.7.1944 ter dood veroordeeld. Tegen het eind van de oorlog kreeg de directeur van de gevangenis waar hij zat, de opdracht alle buitenlanders (400) te vermoorden. Dat weigerde hij. Toen werden ze op een dodenmars getuurd. Hij wist zich met twee andere Nederlanders in een schuur te verbergen, maar zij werden door een boer verraden, door de SS gedood en ter plekke langs de weg begraven.
Na de oorlog werden zij als „drie onbekende Nederlanders“ op het kerkhof van Dohnsen begraven. Zijn vriend Lambert Meijers (zie hierboven) zorgde ervoor dat hij op 14 maart 1946 in Broekhuizen werd herbegraven.
Postuum verleend Bronzen Leeuw en Verzetsherdenkingskruis. Naar hem is de Sef van Megenstraat in Broekhuizen vernoemd en in zijn geboorteplaats Leunen de Van Megenstraat.
Bronnen:
archiefbroekhuizen
Interview zu Sef van Megen mit Hay Reintjes in Broekhuizen am 26. April 2013
Herinneringen aan oom Sef van Megenmuur: links, regel 05-01
Meijer,
Henry /Harry
∗ 1920-10-06
Borne
† 1944-09-05
Vught
Venlo - L.O. - - pers - onderduiker - De verzetsactiviteiten van de leraar klassieke talen en koerier Hendrikus Jozef Meijer, in wiens ouderlijke woning regelmatig koeriers uit de tien Limburgse districten kwamen, bestonden uit het bevoorraden van bonkaarten aan onderduikers en het verspreiden van het verzetsblad Christofoor. Hij was persoonlijk bevriend met Jan Hendrikx (Ambrosius). Hij werd op 12 augustus 1944 thuis gearresteerd en overgebracht naar Maastricht. Vlak voor de bevrijding van deze stad is hij met tien anderen over Duitsland naar Vught gebracht en op Dolle Dinsdag 5 september 1944 gefusilleerd (Bron: Dodenboek Venlo)muur: rechts, regel 29-03
Merckelbach /Merkelbach,
Emilius Antonius Hubertus Maria
Emile
∗ 1898-03-15
Wittem
† 1944-12-15
Neuengamme
Wittem - L.O. - Emile Merckelbach was lid van de Provinciale Staten van Limburg en voorzitter van de Coöperatieve Veilingvereeniging Kring Gulpen. Hij werd als lid van de LO gearresteerd bij de Klap van Wittem op 21 juli 1944, waarbij een zware slag aan de L.O. van het district Gulpen werd toegebracht. Ook zijn broer J.M.H. Merckelbach werd opgepakt, maar die kwam na enkele dagen weer vrij.
Volgens oorlogsgravenstichting.nl is Emile overleden op 15 december 1944, volgens Cammaert en vriendenkringneuengamme.nl op 15 januari 1945.muur: rechts, regel 38-02
Michels,
Frans G.
∗ 1922-03-09
Merselo
† 1944-11-07
Venray-Leunen
Venray - L.O. - - Franciscus Gerardus Michels was molenaar. Hij hielp onderduikers en werkte na de bevrijding van Merselo op 16 oktober 1944 als koerier voor het Tweede Britse Leger. Dat hield in dat hij in vijandelijk gebied voor het Engelse leger relevante informatie moest verzamelen. Werd na zo een tocht op 6 december in het buitengebied van Leunen (kerkdorp Venray richting Horst) dood aangetroffen. Vermoedelijk is hij voor de Duitsers gevlucht en door vijandelijke kogels – waarschijnlijk al op 5 november 1944 – in de rug geraakt. Begraven in Merselo. Herinneringsmonument op de Weideweg, waar hij werd gevonden. Zijn naam staat ook op het Venrayse oorlogsmonument, Kerkpad 1, 5801 BK Venray, en in Het grote gebod, p. 327)muur: rechts, regel 31-05
Miltenburg,
Harry
∗ 1911-12-17
Nijmegen
† 1944-08-30
Kamp Vught
Weert - L.O. - politie - Hendrikus Cornelis Bernard (Harry) Miltenburg was werkzaam op de administratie van de politie in Weert in de rang van adjunct-inspecteur. Ook de andere politiebeambten J.H.M. Geurts en P.W. Saes werkten samen met de L.O.-Weert. Hij is gearresteerd, nadat een onderduiker die bij Miltenburg verbleef in Rotterdam was aangehouden. De onderduiker bleek een tekening van de plattegrond van het distributiekantoor in Weert bij zich te hebben, die vermoedelijk door Miltenburg was vervaardigd. (Op veel plaatsen werden overvallen op distributiekantoren gepleegd, bijv. om documenten te bemachtigen of om hulpzame ambtenaren te beschermen. Een succesvol voorbeeld: Valkenburg.) Harry werd samen met zijn echtgenote opgepakt. Zij kwam weldra weer vrij, maar hij is naar Kamp Vught overgebracht, waar hij op 30 augustus 1944 met ruim twintig medegevangenen werd doodgeschoten.muur: rechts, regel 38-01
Moonen,
J. Leo
ome Leo
∗ 1895-08-31
Heerlen
† 1945-04-02
Bergen-Belsen
Roermond - L.O. - geestelijke - carillon - Secretaris Bisdom. Hij was de vertrouwensman en feitelijke leider van het katholieke verzet in Limburg en had dus ook invloed op de liquidaties van landverraders. In zijn visie moest zoveel mogelijk vermeden worden dat mensen geliquideerd zouden worden, maar wanneer dat echt onvermijdelijk was, gaf hij zijn fiat. Op 28 augustus 1944 werd hij op transport gesteld naar Kamp Vught. Daarna kwam hij via Sachsenhausen terecht in Bergen-Belsen. Dr. Fred Cammaert zei bij zijn redevoering bij de onthulling van de plaquette bij het vredescarillon: „Leo Moonen, secretaris van bisschop Lemmens en stuwende kracht achter het door de Kerk geïnspireerde en gestimuleerde geweldloze verzet. Moonen onderhield nauw contact met talrijke verzetsdeelnemers en fungeerde bovendien als vraagbaak en adviseur. Menigeen deed een beroep op hem als er lastige beslissingen moesten worden genomen. Denk bijvoorbeeld aan het uitschakelen van verraders. Moonen volgde het verzet op de voet en zag er nauwlettend op toe dat het zich niet in agressieve richting ontwikkelde. De ironie van het lot wilde dat hij in augustus 1944 werd verraden door een beruchte Roermondse NSB’er, die op zijn aandringen niet geliquideerd mocht worden. Begin 1945 kwam de geestelijke leidsman van het Limburgs verzet in het kamp Bergen-Belsen om het leven.“
Drager van het Verzetskruis 1940–1945, een van de hoogste Nederlandse onderscheidingen, werd maar 95 keer verleend.muur: rechts, regel 08-03
Mooren,
Antonius Lodewijk Joseph
Toon
∗ 1923-03-19
Vierlingsbeek
† 1945-03-05
Mauthausen
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - L.O. - K.P. - onderduiker - De buitenrand van Limburg - LO-Vierlingsbeek. Tevens: KP. Gearr. 12-5-’44 in Venlo hij huiszoeking op duikadres.“ (Het grote gebod, p. 327) Een uitvoerig verhaal over Toon op oorlogsgravenstichting.nl, bron: Dorpsraad Vierlingsbeek: „Pap, wat zijn dat voor doden“. Boekje uit juni 2000. Zie link.
„Op 12 mei 1944 werd in de woning van de Venlose familie Dael de daar ondergedoken pilotenhelper A.L.J. Mooren uit Vierlingsbeek gearresteerd. Er werden enkele tevergeefse pogingen ondernomen, hem te bevrijden. Een week later werden de broers Leo en Jan Dael ook gearresteerd. Leo Dael kwam via Maastricht en Vught in Mauthausen terecht, waar hij op 1 maart 1945 overleed; zijn broer en A. Mooren bezweken in hetzelfde kamp op respectievelijk 9 en 5 maart 1945.“ (Cammaert VIb, p. 583)Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.03-04
Mullen, van der
Alphons J.A.
∗ 1886-11-01
Liège
† 1945-05-31
Bergen-Belsen
Helden - L.O. - politie - Alphons van der Mullen was een van de drie politiemensen, die in Helden actief waren in de plaatselijke LO en KP (de twee anderen heetten J.J. Grijsbach en G.W.H. van Amerongen). Hij was de plaatselijke commandant (Opperwachtmeester). Zij en de andere pilotenhelpers maakten allemaal deel uit van de plaatselijke L.O. en K.P. (Cammaert IV, p. 310) o.l.v. de distributieambtenaar W.L. Houwen. In juli 1943 overviel een grote Duitse troepenmacht een boskamp voor onderduikers. Doordat Van der Mullen Houwen hierover had getipt, kon het net op tijd ontruimd worden. Maar voor Cornelis Krans, die bij het opzetten van het kamp had meegewerkt, werd die overval noodlottig.
Uiteindelijk werd van der Mullen slachtoffer van de grote razzia op 17 mei 1944 in Helden en Sevenum. Meer dan 50 mensen werden gearresteerd. Zeven van hen overleefden de oorlog niet of stierven kort daarna, onder wie Alphons van der Mullen.
Zie voor meer informatie de tekst boven de lijst van gesneuvelden van Helden (Cammaert VIb, p. 602) Op 4 sept. 1944 van Vught naar Sachsenhausen vervoerd. (Het Vrije Volk 20-07-1945, onder „inlichtingen verzocht“)muur: links, regel 21-03
Naus,
Jacobus Johannes
Van Doorn /Jac
∗ 1913-12-31
Egchel
† 1945-04-15
Bergen-Belsen
Venlo - L.O. - geestelijke - onderduiker - carillon - Op 6 juni 1939 werd Jac Naus benoemd tot kapelaan in de St. Martinusparochie te Venlo. Daar werd hij een van de oprichters van de L.O., samen met Ambrosius en zijn collega P.G. van Enckevort. Dr. Fred Cammaert zei bij zijn redevoering bij de onthulling van de plaquette bij het vredescarillon: „Kapelaan Jacques Naus uit Venlo was niet alleen een verzetspionier, ook was hij een uitgesproken vertegenwoordiger van het humanitair geïnspireerd verzet. Al vroeg raakte hij betrokken bij de hulp aan ontsnapte krijgsgevangenen en bemanningsleden van neergehaalde geallieerde bommenwerpers. Ook was hij een van de initiatiefnemers achter de oprichting van de provinciale onderduikorganisatie in 1943. Net als Jan Hendrikx bracht hij talrijke verbindingen tot stand en bekleedde hij een leidinggevende functie in de organisatie. Door de overval van Weert op 21-06-1944 viel hij in Duitse handen. Begin 1945 kwam hij in het kamp Bergen-Belsen om het leven.“muur: rechts, regel 29-04
Nies,
Frans
Peters
∗ 1913-04-14
Weert
† 1944-09-05
Vught
Weert - L.O. - Frans Josef Peter was timmerman. Bij het begin van de bezetting bekleedde hij een leidende functie in de Jonge Wacht en was hoofd van de Katholieke Jonge Middenstanders in de regio Weert. De kapelaans P.J. Slots en H.Th.H. Adams richtten al voor de aansluiting bij de gewestelijke LO een functionerende duikorganisatie op Medio juni 1943 dook Slots onder in Baarlo. Sindsdien gaven Adams, Hermans en Nies leiding. Mejuffrouw Hermans zorgde voor de verdeling van de distributiebescheiden en Adams en Nies hielden zich bezig met het zoeken van gastgezinnen en het plaatsen van onderduikers (Cammaert VIb, pp. 701-702). Na de reorganisatie van het disfrict in januari 1944 hield Nies zich bezig met het organiseren van de rayons rond Weert. Dat waren Nederweert, Ospel, Kelpen (rayonhoofd M. Keupers), Asten en Someren (rayonhoofd P. Hoefnagels), Stramproy en Tungelroy (rayonhoofd A. Maes) en Ell, Hunsel, Neeritter, Ittervoort (rayonhoofd J.L. Koolen).muur: rechts, regel 36-04
Peeters,
Toon
∗ 1916-06-20
Broekhuizenvorst
† 1947-06-24
Venlo
Broekhuizen - L.O. - Netw. Bongaerts - Peter Antonius Joseph Peeters, in de volksmond ook Smid Toontje genoemd, hield zich vooral bezig met hulp aan krijgsgevangenen, geallieerde piloten en joden. Op 16 november 1943 door verraad van provocateur Vastenhout c.s. (Englandspiel) gearresteerd en uiteindelijk veroordeeld tot ‘Nacht und Nebel’, een term die duidde op het spoorloos laten verdwijnen van verzetsmensen. Verblijf in verschillende kampen. In mei 1945 keerde hij terug. Hij overleed in het ziekenhuis in Venlo als gevolg van zijn ontberingen.muur: links, regel 04-05
Penders,
Leo
∗ 1914-07-01
Voerendaal
† 1945-04-24
Bergen-Belsen
Gulpen - Voerendaal - L.O. - geestelijke - Kapelaan Leon Marie Hubert Penders stond aan het hoofd van rayon 2 van de LO met de plaatsen Gulpen, Reymerstok en Wylré (Zie kaart 45. District Gulpen: indeling in rayons. Cammaert VIb, p. 693) en bepaalde vanaf 12 januari 1944 het financieel beleid van het district. Op 21 juli 1944 werden kapelaan Penders en J.H. Ortmans uit Wahlwiller gearrestateerd, (Cammaert VI, p. 654) en kort daarna tien andere kopstukken uit het district Gulpen. Deze actie zou later bekend worden als de „Klap van Wittem“muur: links, regel 12-01
Pernot,
Sef
∗ 1909-05-29
Grevenbicht
† 0000-00-00
(D)
Susteren - L.O. - duikhoofd - Het hoofd van de V.G.L.O.-school Susteren-Mariaveld, Joseph Michael Willem Pernot trad op als duikhoofd LO-Susteren. Dat waren mensen die de leiding hadden op buurt- of parochieniveau. Hij onderhield contacten met J.M. Peters in Roosteren, M.P.J.M. Corbeij in Sittard en kapelaan Goossens in Echt. Hij viel op 8 december 1944 in Posterholt, kort na de evacuatie van Susteren, als gevolg van verraad in Duitse handen. Vermoedelijk kwam hij begin 1945 in het concentratiekamp Mauthausen om het leven. (Cammaert VIb, p. 628), Volgens de oorlogsgravenstichting op 2 mei 1945. Begraven te Buchten.muur: rechts, regel 20-04
Peters,
Piet
∗ 1912-11-27
Ottersum
† 1945-04-06
Buchenwald
Tegelen - L.O. - geestelijke - onderduiker - Pater Petrus Nicolaas Andreas Peters was lid van de L.O. Steyl en kapelaan. Pastoor P.P. Windhausen, hijzelf en drie anderen uit Steyl en Tegelen waren in de torenkamer van de kerk in Steyl ondergedoken en naderhand naar de kelder verhuisd. Daar luisterden ze naar de B.B.C.-uitzendingen, die ze uittypten teneinde ook anderen van de ontwikkelingen aan de fronten op de hoogte te stellen. De komst van een Duitse waarnemer, die zich in de torenkamer nestelde, gooide roet in het eten. Hun activiteiten kwamen aan het licht. Het vijftal belandde uiteindelijk in Düsseldorf. Alvorens op transport te worden gesteld naar Buchenwald werden Kluitmans en de Roermondse geestelijken kapelaan A.J.A. Sars en dominee H.Ch.J. Hoogendijk aan deze groep toegevoegd. Op twee na kwamen ze allemaal om het leven: Windhausen stierf op 28 maart in Buchenwald, Peters op 6 april en Hoogendijk op 10 april. Kluitmans overleed in april in Dachau, Sars op 23 april in Passau en H.J.A. Hovens uit Tegelen bezweek op 10 april 1947 aan de in Buchenwald geleden ontberingen. (Cammaert IV, p. 302)muur: rechts, regel 22-01
Plitscher,
Chris
∗ 1907-09-15
Susteren
† 1944-11-11
Wassenberg, D
Susteren - L.O. - Ordedienst - Chris was rangeerder bij de N.S. „In Susteren werkten dezelfde mensen voor de O.D. en de L.O.. In eerste instantie vroeg pater Bleijs uit Roermond de N.S.-beambte J. van Riet om in overleg met kapelaan F. Dusée de L.O. in het rayon Echt, Koningsbosch, Ohé en Laak, Roosteren en Susteren op te bouwen. Van Riet achtte zich er ongeschikt voor, maar vond voldoende helpers. Het waren voornamelijk O.D.-ers zoals W.A. Meuffels en Ch. Plitscher“. (Cammaert VIb, p. 628)muur: rechts, regel 20-05
Ramakers,
V.L.Servaas
∗ 1906-04-23
Schinnen
† 1945-03-09
Bergen-Belsen
Heerlen - L.O. - geestelijke - Kapelaan te Heerlerheide. Aanhouding op 18 augustus 1945 door de Landwacht. Zie Cammaert VIb, p. 665 en „Vier dont ut zelf – 150 jaar geschiedenis van een parochie“. De Kapelaan Ramakersstraat achter de kerk in Heerlerheide is naar hem vernoemd.muur: links, regel 16-04
Reulen,
Albert
Bèr
∗ 1916-11-12
Roermond
† 1944-06-10
Overveen
Roermond - L.O. - K.P. - Ordedienst - Slager, fabrieksarbeider en betrokken bij verzetsgroepen de Ordedienst (OD), de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers (LO) en de KP in Roermond en later in Alkmaar. Reulen en J.P.H. Frencken verplaatsten hun werkterrein in januari 1944 naar Noord-Holland. Zie Cammaert VII.II.2. De knokploegen van Helden en Roermond, p. 767-768. Reulen werd op 22 mei 1944 gearresteerd en na internering in de gevangenis Weteringschans te Overveen in de duinen geëxecuteerd.
Mededeling van de Höhere SS und Polizeiführer ‘Nordwest’: ‘Het Polizeistandgericht heeft de volgende Nederlanders ter dood veroordeeld: Den fabrieksarbeider Albert Reulen uit Roermond en den lasser Jacobus Frenken uit Maasniel. De veroordeelden hadden als leden van een terroristengroep deelgenomen aan de gewapende overvallen op het gemeentehuis Haelen op 13 februari 1944, op het gemeentehuis in Venhuizen op 18 maart 1944 en op het gemeentehuis in Heiloo op 12 mei 1944. Daarbij werden levensmiddelenbonnen, geld, formulieren voor persoonsbewijzen en andere zaken in vrij groten getale gestolen. Bij de overval op het gemeentehuis in Venhuizen heeft een der daders den zich te weer stellenden politieagent neergeschoten. Daarmede hebben de veroordeelden zich schuldig gemaakt aan deelneming aan een geheime organisatie, aan voortgezette sabotage en aan het onbevoegd bezit van vuurwapens.’
Kruis van Verdienste.
Bronnen:
WO2 Biografieën Netwerk Oorlogsbronnen
Gevallenen Roermond – Achtergrond verhalen.
Staat vermeld op het Oorlogsmonument Roermond.muur: rechts, regel 09-05
Rutten,
Mathijs
∗ 1920-08-09
Heel en Panheel
† 1945-05-31
Bergen-Belsen
Heel-Panheel - L.O. - Vanwege de grote toename van onderduikers ontstond in 1943 een aantal onderduikerskampen in de bossen van Midden- en Noord-Limburg. De bewoners waren voornamelijk jonge mannen, die niet voor gedwongen werk naar Duitsland wilden. Zij waren niet allemaal voorzichtig, een van hen hield bijvoorbeeld een dagboek bij. Dat werd Mathijs Rutten en Willem Heber noodlottig. Zij werden op 17 september opgepakt.(Cammaert VIb, pp. 608–610) en (Het grote gebod, p. 327)
De LO en de OD zijn door de slechte ervaringen van het idee van onderduikerskampenafgestapt. Zie Een militair opleidingskamp voor onderduikers.muur: links, regel 13-04
Sars,
Adrianus Johannes Albertus
∗ 1905-12-26
’s-Hertogenbosch
† 1945-04-23
Passau.
Roermond - L.O. - geestelijke - Kapelaan aan de kathedraal van Roermond. Met de komst van een bataljon parachutisten onder commando van majoor Ulrich Matthaeas ontstond in Roermond een grimmige, welhaast lugubere sfeer. De majoor beklaagde zich er bij zijn meerderen over dat de mannelijke bevolking een bedreiging in de rug van zijn soldaten vormde. Een van zijn ondergeschikten, F.W. Held, oefende in december een ware terreur uit onder de Roermondenaren. Hij kreeg hulp van twee inwoners, die hem allerlei tips gaven. Op 17 december viel kapelaan Sars in handen van F.W. Held. Sars en Held waren al eerder met elkaar in botsing gekomen. Held had een geschikt moment afgewacht om Sars op te pakken. (Cammaert VIb, p. 621)
Hij werd op transport gesteld naar Buchenwald met een groep rond pastoor Windhausen uit Steyl, Leo Kluitmans en de Roermondse dominee H.Ch.J. Hoogendijk.
Zie ook Het verdriet van Roermondmuur: rechts, regel 10-02
Schols,
Albertus Eugenius Leonardus
Ab
∗ 1916-04-10
Maastricht
† 1944-10-25
Effeld (D)
Maastricht - L.O. - - pers - Ab Schols was sectiechef bij de rijksverkeersinspectie en adjunct directiesecretaris. Tijdens de bezetting medewerker van kopstukken van de L.O. zoals pater Bleys en „ome Leo“ Moonen in Roermond. Op 6 oktober 1944 gaat hij met Pierre Gruijters naar een boer in Posterholt om eten voor onderduikers in te zamelen. Onderweg houden twee SS’ers het duo aan. Hier lag in het najaar 1944 het front. De twee verzetslieden weigeren hun fietsen af te staan. In de fietstassen van Schols vinden de SS’ers illegale bladen.
Voor verhoor worden de twee mannen naar een Gestapo-commando in het Duitse Effeld gebracht, net over de grens bij Herkenbosch. De commandant, Wilhelm Lammertz afkomstig uit Eschweiler, gaf na verhoor opdracht Schols en Gruijters dood te schieten. Dat gebeurde in de bossen bij Effeld. Op 23 juni 1945 werd hij herbegraven in het familiegraf op de begraafplaats aan de Tongerseweg in Maastricht.muur: links, regel 36-02
Sikkes,
Hendrik
∗ 1894-11-24
Gaasterland
† 1945-05-31
Bergen-Belsen
Heerlen - L.O. - Mijnwerker en jodenhelper, geboren op 24 november 1894 in Mirns en Bakhuizen (Gaasterland). Op 17 mei 1924 in Gaasterland getrouwd met Marijke Teernstra. Ondanks de betrekkelijke armoede hebben zij op 7 mei 1944 de negentienjarige onderduikster en verzetsvrouw Martha de Lieme in huis genomen. De oudste zoon van Marijke, uit een eerder huwelijk, verraadt Martha na een twist. Bij de arrestatie zijn hun 8 kinderen in de leeftijd van 5 tot 18 jaar. (Bron: Gaasterland in de tweede wereldoorlog, het jaar 1944 Zoek naar 19 JUNI)
„Als gevolg van verraad arresteerden Nitsch, Conrad en landwachter M. Raeven op 19 juni 1944 mevrouw B. Heddema, de familie Hardeveld uit Brunssum, H. Sikkes uit Heerlen en een aantal niet bij naam bekende joden. Op 1 september kwamen de gezinsleden Hardeveld weer vrij. Mevrouw Heddema werd begin 1945 in Innsbruck bevrijd. Sikkes stierf op 31 mei 1945 in Bergen-Belsen. Over het lot van de gearresteerde joden is niets bekend.“ (Cammaert VIb, p. 671). Aan Hendrik Sikkes wordt postuum het verzetsherdenkingskruis toegekend en zijn vrouw Marijke ontvangt op 6 mei 1980 de Yad Vashemonderscheiding voor alle hulp aan de Joodse medemens.muur: links, regel 18-03
Slangen,
Jan Willem
Sjeng
∗ 1922-01-10
Maastricht
† 1945-03-22
Bergen-Belsen
Maastricht - L.O. - Sjeng was magazijnbediende, behoorde tot de L.O. in Limmel, gemeente Maastricht. Gearresteerd in het voorjaar van 1944. Hij was bij zijn dood 23 jaar oud.
Weet u meer? Schrijf ons!muur: links, regel 36-03
Smeets,
Joseph
∗ 1904-02-18
Wessem
† 1944-09-26
Maalbroek/Asenray, gem. Maasni
Maasniel - L.O. - Wegens verboden wapenbezit in de buurt van de Duitse grens doodgeschoten samen met de onderduiker Paul J. Peeters. (Cammaert VIb p. 624) Gearresteerd op 25 sept. 1944 (Het grote gebod, p. 327)muur: links, regel 28-05
Smeets-Hendrickx,
Jacqueline Henrica
(Tante) Jacquelien
∗ 1892-02-25
Melick en Herkenbosc
† 1945-02-19
KZ Ravensbrück
Roermond - L.O. - Een van de weinige vrouwelijke slachtoffers bij het verzet. „Gearresteerd op 10 augustus 1944 i.v.m. huisvesting v. Joden“ (Het grote gebod, p. 325) Café-/hoteleigenaar, ook genoemd verzetsvrouw van de Kapel in ’t Zand (wijk van Roermond).
Staat vermeld op het Oorlogsmonument Roermond.muur: rechts, regel 10-04
Smulders,
Gerard Antoon
∗ 1918-07-21
Horst
† 1944-08-19
Vught
Horst - L.O. - Gerard Smulders was landbouwer. Hij verzorgde onderduikers en krijgsgevangenen. Op 2 augustus 1944 wilden medewerkers van de Arbeitskontrolldienst zijn broer Frans aanhouden. Een onderduiker had diens naam genoemd. Nog in dezelfde nacht bevrijdden vijf verzetslieden uit Sevenum hem uit het ziekenhuis. Gerard, die zich hevig had verzet tegen de aanhouding van zijn broer, was eveneens opgepakt. Hij werd als gijzelaar vastgehouden, naar Vught overgebracht en een paar weken later gefusilleerd. Vernoemd op het monument op de fusilladeplaats en de herdenkingswand in het Nationaal Monument Kamp Vught. In Horst-America is de Gerard Smuldersstraat naar hem vernoemd.muur: links, regel 23-03
Snijders,
Frans
∗ 0000-00-00
Helden L.
† 1944-09-05
Vught
Weert - L.O. - - pers - politie - Johannes Franciscus Snijders was spoorweg rechercheur en koerier van Jan Hendrikx (Ambrosius). Verspreidde illegale bladen als De Stem, Je Maintiendrai en Trouw. Op 19 juli 1944 ontving hij een telegram met het verzoek de volgende dag naar Eindhoven te komen. In de wachtkamer van het station werd hij, nadat hij door een onbekende was geidentificeerd, gearresteerd. Hij kwam in Vught terecht, waar hij op 5 september werd doodgeschoten. muur: rechts, regel 36-05
Soree,
Hubertina
Bertha
∗ 1906-06-04
Venlo
† 1944-11-03
Venlo
- Venlo - L.O. - - Hubertina Johanna Elisabeth Soree woonde in de Rummerstraat 30 te Venlo. In het Dodenboek Venlo (zie link hieronder, historie.venlo.nl) schrijft Hay Goertz: „Bertha was tijdens de oorlog actief in het verzet in Venlo waarbij haar voornaamste taak bestond uit koerierswerk en het helpen van onderduikers met levensmiddelen enz. Ze was ook Rode Kruishelpster en verleende hulp na de bombardementen. Ze droeg meestal haar Rode Kruis uniform waardoor ze minder kans had op controles en haar fiets mocht houden.
Op 3 november 1944 was ze met de fiets op weg van het slachthuis naar onderduikers in Velden om daar een portie vlees te bezorgen. Op de Vleesstraat werd ze overvallen door een bombardement waarbij ze dodelijk werd getroffen. Die vrijdagmiddag om half vier vielen in Venlo 46 dodelijke slachtoffers. Bertha was vrijgezel en woonde bij haar moeder die al jong weduwe werd en hertrouwde met de heer W. van Keeken. Ze woonde in het hoge huis Hogeweg 306. (vroeger was dit de Rummerstraat). Bertha werkte bij de lampenfabriek Pope in de huishoudelijke dienst, vooral op de verbandkamer.“ Venlo was in die tijd frontstad en werd zwaar toegetakeld.muur: rechts, regel 30-02
Starren,
Jozef Mathieu
∗ 1900-10-15
Maastricht
† 1945-05-31
Bergen-Belsen
Horst - L.O. - politie - Commandant van de politie in Horst. Behoorde tot een verzetsgroep die onderduikers, studenten en piloten had ondergebracht in twee kampen in de Schadijkse Bossen. Antonie Damen, een jonge scheepswerktuig­bouwkundige die voor de Duitse Abwehr (inlichtingendienst) werkte, infiltreerde in de groep. Met 15 anderen werd Starren op 19 augustus 1943 gearresteerd. (Cammaert IV, p.p. 315-317)muur: links, regel 23-04
Stoffels,
Marcel
Starkenborg
∗ 1914-06-27
Brunssum
† 1944-08-11
Vught
Brunssum - L.O. - Ordedienst - onderduiker - Marcel Elbert Jozef Marie Stoffels was kantoorbediende. Na een periode van verzetsactiviteiten in Apeldoorn dook in hij Roermond onder, toen de leden van het Nederlandse leger weer in krijgsgevangenschap moesten. Hij kwam door bemiddeling van pater Ludovicus Adrianus Bleijs (Lodewijk) in contact met commandant ir. Jules Dewez van het OD-district Roermond. Stoffels werd diens adjudant. Voorts trad hij als koerier op voor secretaris Leo Moonen van het bisdom Roermond (oom Leo). Ook hield hij zich bezig met hulp aan gestrande geallieerde piloten, het verspreiden van illegale lectuur en de uitgave van valse persoonsbewijzen. Met de Roermondenaren Jan Dahmen en Jacob Janssen werd hij het slachtoffer van de infiltratie van V-Mann Joop de Heus. Op 9 juni 1944 pakte de SD in Den Bosch hem op. „Vanwege een arrestatie in een tak van de duikorganisatie die zich toelegde op de hulpverlening aan joden, werden Stoffels en enkele anderen (Jacob Janssen en Jan Dahmen, als slachtoffer van de infiltratie van V-man Joop de Heus) op 9 juni 1944 opgepakt. Op 11 augustus 1944 werd hij in Vught doodgeschoten.“ Cammaert VIII, p. 898muur: links, regel 06-02
Strik,
Fransiscus Petrus Maria
Frans /Francis
∗ 1923-10-30
Asten
† 1944-01-28
Gilze en Rijen
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - L.O. - De buitenrand van Limburg - LO-Bakel/Asten. „Gearr. 7-10-’43 bij straat­controle; in bezit van bon­kaarten.“ (Het grote gebod, p. 327)
Weet u meer? Schrijf ons!Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.03-05
Terwisscha van Scheltinga,
Jaco
∗ 1922-07-08
Schiedam
† 1945-04-11
Celle
Weert - L.O. - onderduiker - Jacques Johan Cornelis Terwisscha van Scheltinga werkte als verkoper in een kledingmagazijn in Dokkum, moest voor dwangarbeid naar Duitsland, ontvluchtte op het station van Leeuwarden en dook onder bij zijn oom in Weert. Kwam in contact met de priesterleraar Ch.V.J. Brummans van de LO, verbonden aan het Bisschoppelijk College te Weert. Zijn illegale werk begon op 8 juli 1943, toen hij een geallieerde piloot naar België bracht. Verscheidene malen opgepakt en weer ontvlucht, werd op 7 november 1943 weer gearresteerd door verraad. Hij werd veroordeeld tot 20 jaar tuchthuis voor verzetsactiviteiten en ‘Feindbegünstigung’. Hij is door de barre omstandigheden gestorven als dwangarbeider in Celle.muur: rechts, regel 38-02
Toussaint,
Servaas H.
∗ 1914-12-22
Hoensbroek
† 1943-05-02
Wellerlooi (Bergen [L])
Amstenrade - L.O. - april-mei-staking - Opzichter in de Staatsmijn Emma. Gearresteerd i.v.m. de mijnstaking en in de nacht van 1 op 2 mei 1943 met Renier Savelsberg en Meindert Tempelaars door het Polizeistandgericht in Maastricht ter dood veroordeeld.
Zie ook Hoensbroek, monument voor S.H. Toussaint en https://www.charlesvos.nl/profaan-werk/buiten-maastricht/oorlogsmonument-nabij-kleine-st-janskerk-hoensbroek
en oorlogsgravenstichting.nl
De geschiedenis achter het verzetsmonument Wellerlooi
Zie ook het artikel: als de mijnwerkers staken tegen de Duitse bezetter
demijnen.nl: april-mei-staking 1943muur: links, regel 01-04
Ummels,
Anton Hubert
∗ 1894-07-15
Amby
† 1944-08-30
Belfeld
Beesel - Reuver - L.O. - K.P. - politie - Opperwachtmeester Antonius Hubertus Ummels behoorde tot LO-Reuver, tevens KP.
Bij Cammaert lezen we (Hoofdstuk VIb p. 589): „Een vrachtrijder, die de aanhouding van Pereira door mensen van de A.K.D. van een afstand had gadegeslagen, spoedde zich naar Reuver en lichtte Verstappen en de opperwachtmeester van de marechaussee A.H. Ummels in. Beide begaven zich naar Pereira’s duikadres. In de buurt van de boerderij van de familie Janssen, Pereira’s gastgever, kwam het tot een vuurgevecht tussen de A.K.D.-man Sabbé, die buiten op wacht stond, en Verstappen. Laatstgenoemde werd dodelijk getroffen in het voorhoofd en de borst. Ummels, die iets later arriveerde, werd gearresteerd. Ummels, Pereira en het stoffelijk overschot van Verstappen werden overgebracht naar een kazerne in Blerick. … Ummels en Pereira werden op last van Ströbel van de Maastrichtse Sicherheitspolizei aan de spoorlijn tussen Belfeld en Reuver door Nitsch en Conrad doodgeschoten.
bidprentje
Meer over de zeer gewelddadige AKD-politie, zie boven de lijst van gesneuvelde verzetsstrijders in Venlo, waar zij hun bureau hadden.muur: links, regel 03-02
Ummels,
Joseph W.
Giel
∗ 1908-12-06
Geulle
† 1944-12-08
Sachsenhausen
Maastricht - L.O. - Slager in de Wolfstraat 6. Hij was een broer van de één jaar oudere Mathieu Ummels. Zijn buurman was Edmond (Mond) Houtappel. Zijn slagerij was een goede schuilplaats voor Britse piloten, joodse families en jonge mannen die niet in Duitsland wilden gaan werken. In de winkel was het altijd druk en dan viel het niet op dat veel onbekenden in en uit liepen. Tussen zijn huis en dat van Mond Houtappel was in de kelder een doorgang, die in geval van nood gebruikt kon worden. Maar dat heeft niet geholpen. Gearresteerd op 9 mei 1944 door verraad door Gonnie Zeguers-Boere, die sinds 1942 een relatie had met SiPo-chef Strobel.muur: links, regel 34-04
Ummels,
Mathias Hubertus
Mathieu
∗ 1907-07-17
Geulle
† 1945-05-06
Neuengamme
Maastricht - L.O. - Mathieu Ummels was één jaar ouder dan zijn broer Giel Ummels. Hij werd gearresteerd op 10 mei 1944, één dag na zijn broer. Is op 1 mei 1945 in de ziekenbarak van het kamp Sandbostel (een „Außenlager“ van Neuengamme) gezien. Zou met een transport van ongeveer 650 personen door de Amerikanen zijn vervoerd, vermoedelijk naar hospitalen in Frankrijk.muur: midden, regel 15-02
Verdijk,
Marius P.J.
∗ 1907-11-15
Beugen
† 1945-05-21
Malchow, Kr. Waren
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - L.O. - De buitenrand van Limburg - LO-Vierlingsbeek. Ambtenaar bij de gemeente. „Gearr. 28-6-’44 bij huis­zoeking op aanwijzing van NSB-burgemeester“ (Het grote gebod, p. 327)Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.03-06
Verdonschot,
Leonardus Mattheus
Leo
∗ 1916-07-24
Weert
† 1945-03-02
Bergen-Belsen
Echt - L.O. - geestelijke - Kapelaan Verdonschot begon zijn verzetswerk met hulp aan in Duitsland ontsnapte Franstalige krijgsgevangenen (o.a. uit de kampen Bocholt en Münster). Die werden bij Wessem/Maasbracht-Stevensweert over de Maas en verder naar België gebracht. (Cammaert III, p. 195) Hij leidde sedert de zomer van 1943 de L.O. in Koningsbosch en stond daarvoor in verbinding met A. Engelen in Echt, kapelaan P.A.H. Römkens in Pey-Echt en pater Bleijs in Roermond. (Cammaert VIb p. 626.)
Gearresteerd in de kerk bij een grootscheepse actie op 23 februari 1944, als gevolg van de onvoorzichtigheid van een 17-jarige Duitse onderduiker. „Verdonschot werd begin september 1944 vanuit Vught naar Sachsenhausen gedeporteerd. In februari 1945 kwam hij ernstig verzwakt in Bergen-Belsen aan, waar hij op 2 maart 1945 overleed.“ (Cammaert VIb p. 627.)muur: links, regel 06-05
Verhasselt,
Petrus M.
∗ 1894-08-23
Gennep
† 1945-03-12
Buchenwald
Gennep - L.O. - Textielfabrikant, stelde kleding en dekens beschikbaar, ondersteunde de L.O. financieel en hielp mee bij het zoeken naar duikadressen. Bij een razzia op 26 september 1944 werd hij door leden van de Grüne Polizei opgepakt. (Cammaert VIb, p. 719)muur: links, regel 10-05
Vranken,
Jozef
∗ 1913-01-18
Stramproy
† 1944-11-26
Aurich
Stramproy - L.O. - Peter Josephus Vranken. Cammaert schrijft in hoofdst. 6b, p. 706: „Evenals de districten Venlo en Roermond beschikte Weert over enkele kampen voor onderduikers. Een daarvan lag in Stramproy. … Toen tegen de zomer de toeloop té groot werd, besloten Salemans c.s. een kamp in het Beerseler Broek in te richten. P.J. Vrancken, P. Creemers, N. Lempens en anderen namen de verzorging van de onderduikers voor hun rekening. Ze ondervonden steun van de plaatselijke middenstand, boeren en bierbrouwer M. Maes, die aanzienlijke geldbedragen ter beschikking stelde.“ Cammaert geeft een andere sterfdatum en -plaats aan dan oorlogslevens.nl: „Vrancken kwam op 9 december 1944 in Oldenburg om het leven.“ Het kwam tegen het eind van de oorlog vaak voor, dat kampen werden ontruimd voor de oprukkende geallieerden en dat kampadministraties werden vernietigd. Men moet er daarom vaak op af gaan, waar en wanneer iemand voor het laatst is gezien.muur: rechts, regel 19-03
Vullinghs,
Hendrik Jacob
Henri
∗ 1883-09-14
Sevenum
† 1945-04-09
Bergen-Belsen
Grubbenvorst - vroeg verzet - L.O. - geestelijke - Pastoor in Grubbenvorst en bouwpastoor in Grashoek, studeerde musicologie in Italië en Amerika. Hij stond bekend als een zeer ruimdenkend en cultuurminnend persoon. Hij begon al in de loop van 1941 en 1942 in samenwerking met de uit het Peeldorp Grashoek afkomstige Amsterdamse journalist en sociaal-democraat Mathieu Smedts en zijn kapelaan Jean Slots hulp aan joden te bieden. Er werd een vluchtlijn van Amsterdam naar Zwitserland opgebouwd en er werden onderduikadressen in Noord-Limburg gevonden. Ook na de arrestatie van Smedts (die de kampen overleefde) bleef het contact met de sociaaldemocratische groep in Amsterdam intact. (Cammaert V, pagina 423).
Na de oprichting van de LO in 1943 traden ook Vullinghs en zijn groep toe. Hij leidde de plaatselijke groep samen met H. Joosten. Op 1 mei 1944 werd Vullinghs vlak voor de kerk op straat gearresteerd.
Volgens Loe de Jong was hij een van de grootste organisatoren van hulp aan piloten en onderduikers in de hele provincie Limburg. De joodse componist Hans Lachman uit Berlijn, die in Grubbenvorst ondergedoken gezeten heeft, schreef als eerbetoon aan pastoor Vullinghs, waarschijnlijk in de jaren ’50, een katholiek Requiem.muur: links, regel 11-03