Gesneuvelden van het verzet in Nederlands Limburg
Menu text, no JavaScript Log in  Deze pagina in het NederlandsDiese Seite auf DeutschThis page in English - ssssCette page en FrançaisEsta página em Portuguêsnaar boventerug
 

Gesneuvelden van het verzet in Nederlands Limburg

vorigebackvolgende

België


Clarence Wikimedia


3× Limburg, Wikimedia

Een beetje geschiedenis, voor een beter begrip. Tussen de „Drie Limburgen“ op het nevenstaande kaartje (Bron: Wikimedia, klik op het kaartje) bestaan sinds honderden jaren vele banden, op taalkundig, economisch en politiek gebied. Het oude hertogdom Limburg bestaat sind de tijd van Napoleon niet meer en ligt nu in de Belgische provincie Luik. Inmiddels spreekt de meerderheid van de bevolking er Frans, maar tijdens de oorlog werd in het noorden nog hoofdzakelijk Limburgs gesproken.
De twee andere Limburgen werden na de nederlaag van Napoleon gezamelijk een provincie in het nieuw opgerichte koninkrijk der Nederlanden, dat zo groot was als de huidige BeNeLux. Die nieuwe provincie kreeg de naam van dit oude hertogdom. Toen België zich in 1830 afscheidde, werd die provincie Limburg opgedeeld: Belgisch Limburg en Nederlands Limburg, dat op deze website de hoofdrol speelt.
Vanuit Nederland moesten vluchtelingen worden doorgegeven naar België. Dat gebeurde langs de hele grens vanuit de streek rond Weert tot de zuidelijke rand van Zuid-Limburg, naar de Voerstreek en het Land van Herve. Ook daar zijn verzetsmensen bij dit gezamenlijk werk gesneuveld. Sommigen stonden in direct contact met het Limburgs verzet en worden daarom ook hier genoemd. Jules Goffin en Karel Jacobs (pater Hugo) maakten deel uit van de Belgische inlichtingendienst Clarence, Piet Muhren (pater Stephanus) van de groep Erkens. Maar in feite maakte dat geen verschil, ondanks de strikte regeling bij Clarence van de cloisonering, het indelen in hokjes: per persoon maar één groep en maar één bedrijvigheid. Misschien heeft dat in de hand gewerkt, dat zij, net als de groep Erkens, het slachtoffer werden van het Hannibalspiel.
Lees meer over België tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Wikipedia ⦁ NL ClarenceDE ClarenceFR Clarence
Wikipedia ⦁ NL ontsnappingsroute ComèteDE Fluchtnetzwerk ComèteFR Réseau Comète


Bevrijd: 1944-09-02 – 1944-09-12

België – 9 pers.   ⇒Alle Limburgse gesneuvelden
Goffin,
Jules G.H.J.
∗ 1897-03-31
Noville-les-Bois
† 1943-10-09
Bunnik (Utrecht)
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - België - vroeg verzet - Groep Erkens - Hij was geen verzetsman in Limburg (NL), maar stond met het Limburgs verzet in intensief contact en komt daarom ook voor op deze lijst. Vanaf 1925 huisarts in ’s-Gravenvoeren. Hij werd in 1940 lid van het verzetsnetwerk Clarence. Hij werd de locale leider van dat netwerk, waarvoor hij talloze inlichtingen verzamelde, onder meer over bewegingen op de spoorwegen. Als gevolg van Hannibalspiel gearresteerd op 15 oktober 1942. Hij werd opgesloten in de gevangenis van Saint-Léonard en belandde via Vught in Bunnik. Begraven op het kerkhof van ’s Gravenvoeren.
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.02-02
Hal, van
Petrus P.
∗ 0000-00-00
† 0000-00-00
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - België - L.O. - ambtenaar - De buitenrand van Limburg - Tevens: LO-Gent. Gearresteerd 18-11-1943 vermoedelijk door verraad. Behoorde tot de pioniers van de LO-Elst. Zij vormden met Kammeraat en Peters een verzorgingsgroep, die hoofdzakelijk bestond uit gemeente-ambtenaren.

  1. Digital Monument

  2. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Hillebrand,
Johann
∗ 1922-07-12
Herzogenrath (D)
† 1944-06-10
Liège
Kerkrade - België - Mijnwerker. Behoorde tot de Belgische verzetsorganisatie Armée Secrète (A.S.) ofwel Geheim Leger. Dit was in aanvankelijk vooral een anti-communistische organisatie. Het was, net als de OD in Nederland, ontstaan uit een initiatief van royalistische beroepsmilitairen uit het vooroorlogse leger. Hun doel was tegen het einde van de oorlog een machtsvacuüm te voorkomen, uit angst voor een communistische staatsgreep. In tegenstelling tot delen van de OD werd de A.S. een echte verzetsorganisatie, die zich o.a. bezighield met het plegen van overvallen op Duitse treinen en legerauto’s. In april 1944 werd Johann gearresteerd, in juni doodgeschoten wegens verboden wapenbezit. Volgens kerkradewiki bij een vluchtpoging op 4 mei 1943.
In de citadel van Luik staan op de begraafplaats Enclos des Fusillés 415 herdenkingskruisen dan wel graven van aanwezige lichamen. Op Description du site staat: „Een Nederlander werd gerepatrieerd op 17 september 1957“. Dat moet dan Johann zijn, want die ligt inmiddels op het Nationaal Ereveld Loenen, graf E894 (zie oorlogsgravenstichting.nl). Hij staat in Luik abusievelijk vermeld onder de naam Johana, wat waarschijnlijk te wijten is aan een leesfout. De overlijdensdatum aldaar (11 juni 1944) wijkt nauwelijks af van de datum die bij oorlogsgravenstichting.nl/ wordt vermeld (10 juni 1944).
muur: links, regel 25-01
Jacobs,
Karel
Père Hugues /Pater Hugo
∗ 1900-11-17
Antwerpen
† 1943-10-09
Bunnik (Utrecht)
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - België - vroeg verzet - pers - Groep Erkens - geestelijke - Hij was geen verzetsman in Limburg (NL), maar stond met het Limburgs verzet in intensief contact en komt daarom ook voor op deze lijst. Zijn verzetsactiviteit begon met het helpen vluchten van Franse krijgsgevangenen. Hij was Cisterciënzer monnik in de abdij van Val-Dieu, werd priester gewijd op 21 oktober 1932. Daarna doceerde hij kerkgeschiedenis in Val-Dieu, was conservator van het abdijmuseum en novicenmeester. Hij en zijn door hem opgeleide confrater Stephanus Muhren waren actief in het spionagenetwerk Clarence (plaatselijke leider: de huisarts Jules Goffin uit ’s Gravenvoeren) en in de bij Clarence zo genoemde groep Holland (van Nic. Erkens, op dat moment ondergedoken in Sittard). Val-Dieu en Voeren liggen in het midden van de driehoek Luik-Maastricht-Aken en waren dus geknipt als doorgeefluik voor vluchtnetwerken. De twee monniken verborgen vluchtelingen in het klooster en op de omliggende boerderijen en hielden de Duitse transportactiviteiten op de spoorlijnen van het grensgebied in de gaten. Ze werden gesteund door hun Duitse abt Alberich Steiger, die onder meer dineerde met hoge Duitse officieren. Samen met pater Hugo en Pol Nolens, kapelaan in Charneux, werd een geheime krant verspreid die in Charneux op stencils werd gereproduceerd en waarin de wandaden van het nationaal-socialisme in de drie landstalen aan de kaak werden gesteld (La Tribune Libre in het Frans, Het Vrije Woord in het Nederlands en Das Freie Wort in het Duits).
Opgepakt door de Geheime Feldpolizei op 19 maart 1943, de dag na pater Stefanus, als gevolg van het Hannibalspiel, werd Hugo Jacobs in Luik onderworpen aan harde verhoren in een succesloze poging, hem een bekentenis af te dwingen over de medeplichtigheid of betrokkenheid van de abt. Op 11 augustus 1943 werden hij en tien anderen door de krijgsraad in Utrecht ter dood veroordeeld wegens “spionage en bevoordeling van de vijand”. Zij werden op 9 oktober 1943 in Fort Rijnauwen bij Utrecht gefusilleerd. Op weg naar de executieplaats droegen hij en zijn kloostergenoot hun witte monnikenpij van de Cisterciënsers en zongen luidkeels een religieus lied. Zijn lichaam werd gecremeerd en de as later begraven op het kloosterkerkhof van Val-Dieu. Een gedenkplaat herinnert aan hem in Fort Rijnauwen en in de abdijkerk van Val-Dieu.
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.02-03
Liedekerke de Pailhe, de
Raphael R.E.J.G.
∗ 1903-04-15
Eijsden
† 1943-10-09
Fort Rhijnauwen, prov. Utrecht
Eijsden - België - vroeg verzet - Groep Erkens - Hij was gedemobiliseerd reserve-luitenant van het Belgische leger maar woonde in Nederland, op kasteel Eijsden. Cammaert p. 3-136. In Eijsden is de Graaf de Liedekerkestraat en in Budel-Dorpplein de Liedekerkestraat naar hem vernoemd. Lid van de familie De Liedekerke. Gearresteerd als gevolg van het Hannibalspiel, een infiltratie van de Marineabwehr in Groningen. Hij was een van de elf leden van de Nederlandse verzetsgroep rond Niek Erkens die door de Duitsers in fort Rhijnauwen bij Bunnik, provincie Utrecht, werden geëxecuteerd. Zijn vrouw werd vrijgelaten op 21-10-1943
Zie ook Monument der gevallen verzetslieden (Vroenhof, Eijsden)
muur: links, regel 08-02
Muhren,
Piet
Père Étienne /Pater Stephanus
∗ 1908-09-14
Bergen-op-Zoom
† 1943-10-09
Bunnik (Utrecht)
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - België - vroeg verzet - pers - Groep Erkens - geestelijke - Petrus („Piet“) Johannes Cornelis Muhren was geen verzetsman in Limburg (NL), maar stond met het Limburgs verzet in intensief contact en komt daarom ook voor op deze lijst. Hij trad in 1929 als broeder Canisius in het noviciaat van de Nederlandse cisterciënzerabdij Mariënkroon in, maar in 1933 verhuisde hij naar de abdij Val-Dieu (Godsdal) in Aubel, België, net over de grens van het Nederlandse Zuid-Limburg, omdat die met een tekort aan personeel kampte. Daar kreeg hij de kloosternaam Stephanus (Frans: Étienne). Hij werd er priester gewijd op 5 juli 1936. De volgende jaren was hij cantor en doceerde hij canoniek recht, dogmatiek en filosofie aan de interne onderwijsinstelling. Toen de Wehrmacht in 1940 binnenviel, vluchtte hij aanvankelijk naar het westen, wantrouwend tegenover zijn Duitse abt, maar keerde daarna terug en sloot zich aan bij het verzet, samen met zijn confrater Hugo Jacobs. Via de huisarts Jules Goffin uit ’s-Gravenvoeren kwamen zij in contact met het verzetsnetwerk Clarence en de bij Clarence zo genoemde groep Holland (van Nic. Erkens, op dat moment ondergedoken in Sittard bij zijn zussen). Hij observeerde de transporten van het Duitse leger op de spoorlijnen in de omgeving tijdens uitgebreide fietstochten en verklaarde dit met bezoeken aan vrouwen die pastorale hulp nodig hadden, wat hem de bijnaam Père Amoureux opleverde. Val-Dieu en Voeren liggen in het midden van de driehoek Luik-Maastricht-Aken en waren dus geknipt als doorgeefluik voor vluchtnetwerken. De twee monniken verborgen vluchtelingen in het klooster en op de omliggende boerderijen en hielden de Duitse transportactiviteiten op de spoorlijnen van het grensgebied in de gaten. Ze werden gesteund door hun Duitse abt Alberich Steiger, die onder meer dineerde met hoge Duitse officieren. Samen met pater Hugo en Pol Nolens, kapelaan in Charneux, werd een geheime krant verspreid die in Charneux op stencils werd gereproduceerd en waarin de wandaden van het nationaal-socialisme in de drie landstalen aan de kaak werden gesteld (La Tribune Libre in het Frans, Het Vrije Woord in het Nederlands en Das Freie Wort in het Duits).
Op 18 maart 1943, een dag voor P. Hugo, door de Geheime Feldpolizei als gevolg van het Hannibalspiel gearresteerd. Op 11 augustus 1943 werden hij en tien anderen door de krijgsraad in Utrecht ter dood veroordeeld wegens “spionage en bevoordeling van de vijand”. Zij werden op 9 oktober 1943 in Fort Rijnauwen bij Utrecht gefusilleerd. Op weg naar de executieplaats droegen hij en zijn kloostergenoot hun witte monnikenpij van de Cisterciënsers en zongen luidkeels een religieus lied. Zijn lichaam werd gecremeerd en de as later begraven op het kloosterkerkhof van Val-Dieu. Een gedenkplaat herinnert aan hem in Fort Rijnauwen en in de abdijkerk van Val-Dieu.
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.02-04
Schoenmaeckers,
Paul
Jean
∗ 1886-09-21
Amby (Maastricht)
† 1945-04-21
Obrnice (Č)
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Amby - België - vroeg verzet -

Ceremonie struikelsteentjes

Paul Fernand Cécile Ghislain Marie Schoenmaeckers uit Amby trouwde op 12 juni 1911 met Hélène Palmers in Stevoort bij Hasselt, zij woonden sindsdien in Rekem (Belgisch Limburg). Zij sloten zich tijdens de bezetting aan bij het ontsnappingsnetwerk Comète/Komeet, samen met hun zoons Michel, Jean en diens vrouw Marguerite De Bissy. Zij werkten er voor Line. Dat was de schuilnaam van Olympe Félicie Henriette DOBY. Paul en zijn vrouw Helene verborgen ook een Joods meisje in hun huis. De meeste vluchtelingen, die deze groep verder hielp (meestal naar Brussel), waren neergestorte geallieerden, die vooral uit de regio Maastricht werden „aangeleverd“, met name door Pauls zussen Hélène en Adèle, die nog in het ouderlijk huis in Amby woonden. Paul en Michel werden gearresteerd op 26 november 1943, Jean kon nog net ontsnappen. Paul is gestorven tijdens een transport in de buurt van Obrnice (Duits: Obernitz), Tsjechische republiek.
De jongste zoon Michel werd geboren op 8 december 1919 te Rekem (B). Hij verzorgde met name de onderduikers in de bossen rond Lanaken en Rekem. Werd op 15 september 1944 vermoord in het Nacht und Nebel concentratiekamp Sonnenburg; 24 jaar oud. Het doel van deze speciale kampen was de verzetslieden administratief te laten verdwijnen; van de gevangen werd niets genoteerd en de familie werd niet ingelicht.
Schoenmaeckerskruis voor Paul & Michel S. in het bos bij Rekem: N50° 55.259 E 005° 39.935
Struikelsteen voor Paul en zijn zus voor het ouderlijk huis, Bergerstraat 2-4 in Amby


Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.02-05
Vliexs,
Huberta Leonie Maria
Bertha
∗ 1923-01-06
Amby
† 1944-09-11
Opglabbeek (B)
- Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Amby - België - Geheim Leger (B) - In de Tweede Wereldoorlog zaten vier zusters Vliexs in het Geheim Leger. Bertha was ongetrouwd en werkzaam als verpleegster voor het Rode Kruis. Zie voor meer informatie ook bij haar zus Pia Zij „woonde in Maastricht.“ … „Bertha, zoals haar roepnaam luidde, is onder anderen met haar zuster Josephine Alphonsina (Pia), gefusilleerd. In totaal werden negen personen ter dood gebracht, onder wie de Belgische weduwe Maria Voorspyl (∗ 13 november 1897 Maaseik). Allen werden ervan beschuldigd lid te zijn van het Geheim Leger. (Traces of War 1)) De digitale buurtkrant Oudsbergen van HBvL noemt haar Maria Hubertinia Voorpijl 2)

  1. Biografie Traces of War
  2. HBvL 9/11 in Opglabbeek
  3. https://amiepedia.nl/index.php/Bertha_Vliexs
  4. Digital Monument

  5. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Vliexs,
Marie Hubertina Theodora
Pia
∗ 1920-05-18
Maastricht
† 1944-09-11
Opglabbeek (B)
- Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Amby - België - Geheim Leger (B) - Drie oudere zussen waaronder Pia en Bertha sloten zich in 1941 aan bij het Geheim Leger. Alphonsine (Sieske) Vliexs (∗ Amby, 2 november 1925 - † Maaseik, 11 maart 2016) wilde zich ook aansluiten, wordt op dat moment te jong gevonden maar doet later ook mee. Zij overleeft gehandicapt de Duitse kampen. Sieske en Helène Vanlaer zaten onder andere in de kampen Ratingen en Ravensbrück, waar ze slavenarbeid moesten verrichten.

Midden 1942 klopt de deken van Maaseik aan bij het gezin Vliexs. Hij vraagt de familie of ze vier ontsnapte Franse krijgsgevangenen kunnen helpen. De vier blijven een aantal dagen in huis en vluchten dan, om onbekende reden, naar een oude schuur in de omgeving. De zusters brengen ’s avonds voedsel en drank naar de schuur.In totaal werden negen personen ter dood gebracht, onder wie de Belgische weduwe Maria Voorspyl (∗ 13 november 1897 Maaseik). Allen werden ervan beschuldigd lid te zijn van het Geheim Leger. (Traces of War 1)) De digitale buurtkrant Oudsbergen van HBvL noemt haar Maria Hubertinia Voorpijl 2)

  1. Biografie Traces of War
  2. HBvL 9/11 in Opglabbeek
  3. https://amiepedia.nl/index.php/Pia_Vliexs
  4. Digital Monument

  5. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.